همزمان که حملات آمریکا به اهداف نظامی ایران وارد یازدهمین شب متوالی شده، دو طرف همچنان بر مواضع متضاد خود پافشاری میکنند؛ واشنگتن از ادامه فشار نظامی در کنار آمادگی برای مذاکره سخن میگوید و تهران نیز ضمن پاسخ نظامی، هشدار داده هرگونه حمله به مراکز حساس و هستهای ایران میتواند دامنه جنگ را به سراسر منطقه گسترش دهد.
رویداد۲۴| درگیری نظامی میان ایران و آمریکا بامداد امروز نیز با موج تازهای از حملات ادامه یافت. گزارشها از وقوع حملات در نقاط مختلف کشور از جمله سیریک در هرمزگان، چابهار و کنارک در سیستانوبلوچستان، بوشهر، بهبهان، امیدیه و ماهشهر در خوزستان، بانه، کنگاور، کبودرآهنگ و مناطقی در غرب تبریز، اطراف ارومیه و مهاباد حکایت دارد.
همزمان، ارتش آمریکا اعلام کرد یازدهمین شب عملیات خود علیه ایران را به پایان رسانده است. به گفته مقامهای نظامی آمریکا، در این مرحله مراکز عملیات نظامی، توانمندیهای دریایی، آشیانههای هواپیما، انبارهای پهپادی و زیرساختهای لجستیکی هدف قرار گرفتهاند. واشنگتن میگوید هدف از این حملات، کاهش توان نظامی ایران برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز است.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) همچنین مدعی شده جمهوری اسلامی طی سه ماه گذشته بیش از ۳۰ بار به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز حمله کرده و امنیت این مسیر دریایی را به خطر انداخته است. سنتکام اعلام کرده با وجود این تنشها، عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و نیروهای آمریکایی از ماه مه تاکنون امنیت صدها کشتی حامل حدود ۴۵۰ میلیون بشکه نفت را تأمین کردهاند.
پاسخ ایران و هشدار درباره گسترش جنگ
در مقابل، ارتش جمهوری اسلامی از حمله پهپادی به انبارهای مهمات و تجهیزات لجستیکی نیروهای آمریکایی در پادگان الدوحه در غرب کویت خبر داد و این عملیات را پاسخی به حملات اخیر آمریکا عنوان کرد.
از سوی دیگر، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز با صدور بیانیهای هشدار داد اگر آمریکا مراکز هستهای یا تأسیسات حساس ایران را هدف قرار دهد، تهران این اقدام را به منزله توسعه جنگ در منطقه تلقی خواهد کرد و منافع آمریکا، متحدان و حامیان آن را هدف قرار خواهد داد.
این موضع نشان میدهد که تهران همچنان تلاش دارد میان پاسخهای محدود نظامی و تهدید به گسترش دامنه درگیری نوعی بازدارندگی ایجاد کند؛ موضوعی که میتواند خطر کشیده شدن جنگ به سایر کشورهای منطقه را افزایش دهد.
روایت واشنگتن؛ فشار نظامی همراه با حفظ مسیر دیپلماسی
در حالی که عملیات نظامی آمریکا ادامه دارد، مقامهای دولت این کشور همچنان بر باز بودن مسیر مذاکره تأکید میکنند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرده واشنگتن همچنان آماده گفتوگو با جمهوری اسلامی است، اما معتقد است تهران در مذاکرات رویکردی جدی نشان نداده است. او تأکید کرده آمریکا همچنان راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد، اما اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، برای دفاع از منافع و امنیت متحدان خود اقدام خواهد کرد.
این موضع، ادامه همان راهبردی است که دولت آمریکا در هفتههای اخیر دنبال کرده؛ ترکیبی از فشار نظامی برای افزایش هزینههای ایران و همزمان باز گذاشتن کانال دیپلماسی برای جلوگیری از تبدیل شدن درگیریهای محدود به یک جنگ فراگیر.
ابهام درباره اهداف غیرنظامی
یکی از موضوعات بحثبرانگیز روزهای اخیر، آسیب دیدن تأسیسات آبشیرینکن در منطقه جاسک بود؛ اتفاقی که باعث قطع موقت آب بخشی از روستاهای منطقه شد و گمانهزنیهای مختلفی درباره عامل آن شکل گرفت.
در همین زمینه، دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلسه بررسی بودجه جنگ در سنای آمریکا تأکید کرد حمله به تأسیسات غیرنظامی از جمله آبشیرینکنها هرگز در فهرست اهداف ارتش آمریکا نبوده و فرماندهی مرکزی آمریکا نیز چنین اهدافی را در عملیاتهای خود مدنظر قرار نمیدهد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که روایتهای متفاوتی درباره منشأ آسیب به این تأسیسات منتشر شده و هنوز جزئیات مستقلی برای روشن شدن ابعاد ماجرا در دست نیست.
جنگی که همچنان میان میدان و دیپلماسی در نوسان است
تحولات روزهای اخیر نشان میدهد دو طرف همچنان از یک الگوی همزمان پیروی میکنند؛ حملات نظامی ادامه دارد، اما در کنار آن، پیامهای سیاسی نیز متوقف نشده است. آمریکا از یک سو عملیات علیه اهداف نظامی ایران را تشدید کرده و از سوی دیگر بر آمادگی برای مذاکره تأکید میکند. در مقابل، ایران نیز ضمن پاسخ به حملات، هشدار میدهد که عبور از خطوط قرمز، بهویژه حمله به مراکز هستهای، میتواند دامنه درگیری را به سراسر منطقه بکشاند.
در چنین شرایطی، مهمترین پرسش پیش روی ناظران این است که آیا این تقابل در همان سطح جنگ فرسایشی و کنترلشده باقی خواهد ماند یا با یک خطای محاسباتی، حمله به یک هدف حساس یا ورود بازیگران جدید، به مرحلهای گستردهتر و پرهزینهتر وارد خواهد شد؛ سناریویی که نهتنها امنیت منطقه، بلکه بازار انرژی و روند دیپلماسی را نیز با ابهام بیشتری روبهرو میکند.