پیش‌نویس تفاهم‌نامه حج ۱۴۰۶ از سوی سعودی‌ها ارسال شده و هفته آینده نهایی می‌شود اما زائران هنوز از قیمت این سفر خبر ندارند. آن هم در شرایطی که برآوردها از احتمال دو برابر شدن هزینه حج حکایت دارد و ۵۵ هزار جامانده سال گذشته چشم‌انتظار اعزام هستند.
تفاهم‌نامه حج ۱۴۰۶ در آستانه امضاست اما زائران ایرانی هنوز نمی‌دانند سفر به خانه خدا چقدر برایشان آب می‌خورد. رئیس سازمان حج و زیارت برای نهایی کردن توافق با عربستان و حضور در اکسپوی حج امروز ۱۴ آبان راهی این کشور می‌شود.
در این سفر سهمیه و چارچوب اجرایی حج آینده مشخص می‌شود اما در داخل کشور هنوز نرخ ارز و قیمت نهایی سفر تعیین نشده و حدود ۵۵ هزار جامانده حج گذشته نیز در انتظار تعیین تکلیف هستند.پیش‌نویس تفاهم‌نامه حج ۱۴۰۶ از سوی عربستان به ایران ارسال شده و قرار است هفته آینده به امضای دو طرف برسد.
سهمیه پیش‌بینی‌شده ایران حدود ۸۷ هزار و ۵۵۰ نفر است که البته با توجه به شرایط منطقه و امکان انتقال پول، تحقق کامل آن قطعی نیست. سال گذشته نیز مشکلات ناشی از جنگ رمضان و محدودیت انتقال ارز باعث شد از این ظرفیت، حدود ۳۰ هزار زائر ایرانی به حج اعزام شوند و نزدیک به ۵۵ هزار نفر با وجود پرداخت هزینه سفر از حضور در مناسک بازبمانند.
حالا در کنار تعیین سهمیه، قیمت حج به مهم‌ترین دغدغه زائران تبدیل شده است. با وجود نزدیک شدن به زمان امضای تفاهم‌نامه، شورای عالی حج هنوز برای تعیین تکلیف ارز مورد نیاز سفر تشکیل جلسه نداده است. از آنجا که بخش قابل توجهی از هزینه‌های حج در عربستان و به ارز پرداخت می‌شود، نرخ ارز تخصیصی تأثیر مستقیمی بر قیمت تمام‌شده سفر خواهد داشت.
برآوردهای اولیه نشان می‌دهد اگر مبنای محاسبه هزینه‌های ارزی هر دلار ۲۰۰ هزار تومان باشد، متوسط هزینه حج آینده ممکن است به حدود ۸۵۰ میلیون تومان برسد که در مقایسه با متوسط حدود ۴۰۰ میلیون تومانی حج گذشته، بیش از دو برابر است.
البته این رقم قیمت مصوب نیست و هزینه نهایی به نرخ ارز تخصیصی، قیمت خدمات در عربستان و سایر هزینه‌های اجرایی بستگی دارد. با این شرایط، افزایش هزینه‌ها می‌تواند حضور بسیاری از متقاضیان را دشوار کند و حتی برای جاماندگانی که سال گذشته هزینه سفر را پرداخته‌اند، مسئله تازه‌ای ایجاد کند.
سازمان حج و زیارت از اولویت جاماندگان در برنامه‌ریزی اعزام آینده سخن گفته است اما نحوه محاسبه هزینه پرداختی آنها و میزان احتمالی مابه‌التفاوت هنوز روشن نیست. این گروه که یک‌بار فرصت حضور در مناسک را به دلیل شرایط خارج از اختیار خود از دست داده‌اند، اکنون علاوه بر انتظار برای اعزام، با نگرانی افزایش هزینه‌های حج روبه‌رو هستند. تعیین تکلیف وضعیت مالی و اولویت اعزام آنها باید بخشی از تصمیمات حج آینده باشد.
با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد محدودیت‌ها لزوماً به معنای تعطیلی حج نیست و ممکن است فقط مسیر و ظرفیت اعزام را تغییر دهد. در دوران کرونا، تنها در سال ۱۳۹۹ بود که عربستان پذیرش زائران خارجی را متوقف کرد و حج را به‌صورت محدود با حضور شهروندان و ساکنان خود برگزار کرد.
پس از آن، با وجود ادامه محدودیت‌های بهداشتی، اعزام زائران خارجی با رعایت ضوابط خاص از سر گرفته شد.سال گذشته نیز با وجود شرایط جنگی منطقه، اعزام زائران از دستور کار خارج نشد و حتی مسیر زمینی به‌عنوان راهکار جایگزین در صورت تداوم محدودیت پروازها بررسی شد.
با بهبود شرایط و برقراری پروازها، در نهایت اعزام هوایی انجام گرفت. نماینده ولی‌فقیه در امور حج و زیارت نیز پیش‌تر با تأکید بر اینکه حج تعطیل‌پذیر نیست، بر استمرار اعزام‌ها تأکید کرده است.
بنابراین، در حج آینده نیز ممکن است متناسب با شرایط منطقه، سناریوهایی مانند کاهش ظرفیت یا استفاده از مسیرهای جایگزین بررسی شود هرچند هیچ‌کدام از این گزینه‌ها به معنای قطعی بودن اعزام زمینی نیست.
به این ترتیب، حج ۱۴۰۶ در عربستان به مرحله نهایی توافق نزدیک شده و امضای تفاهم‌نامه هفته آینده می‌تواند سهمیه ایران و چارچوب اجرایی سفر را مشخص کند، اما زائران برای برنامه‌ریزی به اعلام نرخ ارز و قیمت نهایی نیاز دارند.