نخستین دیدار سران چین، روسیه و آمریکا در حالی روز پنجشنبه در شنژن برگزار میشود که انتظار میرود نتایج آن بر ادامه روند تنشها بین آمریکا و ایران مؤثر باشد. کارشناسان احتمال میدهند که ترامپ در این دیدار تلاش میکند تا چین و روسیه را برای میانجیگری جدیتر در مسیر مذاکرات با ایران ترغیب کند.
اولین دیدار ولادیمیر پوتین، دونالد ترامپ و شی جینپینگ از جهات مختلفی اهمیت دارد. این دیدار که قرار است آخر این هفته در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شینژن چین برگزار شود، نقطه عطفی در روابط هر سه کشور به شمار میرود.این دیدار در شرایطی برگزار میشود که تنشها در غرب آسیا همچنان بالا است و گفتوگوهای غیرمستقیم تهران – واشنگتن هم هنوز به نتیجه قابل لمسی نرسیده است.از سوی دیگر، جنگ روسیه و اوکراین هم وارد مرحله جدیدی شده و مذاکرات صلح بین این دو کشور هم با میانجیگری آمریکا باز از سر گرفته شده است.رقابت ایالات متحده و چین بر سر فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و تراشههای الکترونیکی از جمله موارد دیگری است که دیدار روز پنجشنبه را به دیداری بسیار مهم برای هر سه کشور تبدیل کرده است.
واشنگتن موضوع ایران را در دستور کار قرار داده استبر اساس گزارش رویترز، یک مقام ارشد دولت آمریکا اعلام کرده است که ترامپ در دیدار سهجانبه، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را نیز مطرح خواهد کرد.همانگونه که انتظار میرفت، موضوع ایران یکی از اصلیترین موضوعات مورد گفتوگو بین شی، پوتین و ترامپ خواهد بود. روسیه و چین از دیرباز متحدان سیاسی و اقتصادی ایران به شمار میروند و همین موضوع، اهمیت این دیدار را دوچندان کرده است.بسیاری از کارشناسان معتقدند که ترامپ در این دیدار تلاش خواهد کرد تا پوتین و شی را برای اعمال فشار سیاسی بیشتر بر ایران برای پایان جنگ متقاعد کند. چین و روسیه بارها بر کاهش تنشها در منطقه تأکید کردهاند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که آمریکا بتواند متحدان راهبردی ایران را برای میانجیگری بیشتر در مسیر مذاکرات واشنگتن-تهران متقاعد کند.بسته ماندن تنگه هرمز پس از حدود ۸ ماه، بهشدت ترامپ را تحت فشار قرار داده است. مسدود بودن این آبراه حیاتی و افزایش هزینههای سوخت و زندگی در آمریکا یکی از مهمترین دلایل شکست حزب ترامپ در انتخابات میاندورهای کنگره بود و حالا این رئیسجمهور امیدوار است بتواند متحدان ایران را برای باز کردن این تنگه با خود همراه کند.ایران ضمن احترام به مواضع متحدانش، بارها اعلام کرده که آمریکاییها باید ابتدا به پیششرطهای ایران عمل کنند و سپس در مدت دو روز، روند بازگشایی تنگه هرمز انجام میشود. با این حال، واشنگتن همچنان بر زیادهخواهیهای خود اصرار دارد و میخواهد امتیازات هستهای قابلتوجهی از ایران دریافت کند تا بتواند خود را پیروز جنگ معرفی کند.
توقف کامل جنگ در همه جبههها، بهویژه در لبنان؛ لغو تحریمهای آمریکا علیه ایران؛ آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران در خارج از کشور؛ پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا و بهرسمیتشناختن کنترل ایران بر تنگه هرمز از جمله مواردی است که بهعنوان شروط ایران برای واشنگتن مطرح شده است.
جنگ اوکراینمسئولان آمریکا گفتهاند که جنگ اوکراین در دستور کار گفتوگوهای سران چین، روسیه و آمریکا نخواهد بود. آنها تأکید کردهاند که مذاکرات مربوط به اوکراین در مسیر جداگانهای دنبال میشود و چین نیز بخشی از آن روند نیست.فرانکوالتر اشتاینمایر، رئیسجمهور آلمان، گفته است که شی جینپینگ در دیداری با او نسبت به طرح موضوع اوکراین در مذاکرات سهجانبه ابراز نارضایتی کرده و تأکید داشته است که اروپاییها باید در این مسئله حضور داشته باشند.بدین ترتیب، به نظر میرسد پکن تمایلی ندارد در مسیر این گفتوگوها درباره اوکراین مشارکت داشته باشد. علاوه بر این، بهتازگی گفتوگوهایی بین نمایندگان اوکراین، روسیه و آمریکا در ابوظبی برگزار شده است. همچنان روسها بر واگذاری تمامی مناطق دونباس و مناطق تحت تسلط خود اصرار دارند. بر این اساس، اوکراین باید از بخشهای باقیمانده مناطق دونتسک و لوهانسک که همچنان در کنترل کییف قرار دارند، صرفنظر کند.
رقابتهای تجاری چین و آمریکااین نشست از چندین جنبه برای چین اهمیت دارد. این کشور از یک سو روابط اقتصادی و سیاسی گستردهای با ایران دارد و خریدار اصلی نفت ایران به شمار میرود و از سوی دیگر، خواهان کاهش تنشها برای ثبات بازار انرژی و امنیت مسیرهای تجاری است.این کشور در عین حال رقابتهای سیاسی و اقتصادی قابلتوجهی با آمریکا دارد و به احتمال زیاد این موضوع به یکی از محورهای مهم گفتوگوها تبدیل خواهد شد. پیشبینی میشود که استعفای مدیرعامل سابق انویدیا پس از اتهاماتی در مورد رابطه نامشروع با یک خانم که ادعا میشود جاسوس چینیها بوده، بر این دیدار سایه خواهد انداخت.واشنگتن و پکن در رقابت جدی در حوزه هوش مصنوعی قرار دارند و از طرف دیگر، وابستگی آمریکا به برخی مواد معدنی برای تولید تراشههای الکترونیکی، آمریکاییها را حسابی نگران کرده است. آنها ترجیح میدهند تقابل خود را با چین در پشت پرده حفظ کنند و از انجام اقدامات ضربتی علیه این کشور خودداری کنند. ترامپ در اوایل دوره ریاستجمهوری خود با اعمال تعرفههای بالا، جنگ تعرفهای علیه پکن به راه انداخت، اما پس از اقدامات مقابلهای چینیها، مجبور به عقبنشینی شد.بدین ترتیب، پیشبینی میشود که ترامپ در دیدار آینده خود با شی، راه دوستی با این رئیسجمهور را در پیش گیرد و در عین حال تلاش کند منافع خود را بهویژه در پرونده ایران تأمین کند.
