خرم آباد - ایرنا - با وجود افزایش سهم نانوایی‌های دوگانه سوز لرستان از ۹ به ۳۸ درصد اما هنوز بخش قابل توجهی از واحدها به تجهیزات پشتیبان مجهز نیستند در حالیکه تجربه جنگ‌های اخیر و احتمال بروز اختلال در شبکه‌های برق و گاز همزمان با فصل سرما، ضرورت آمادگی نانوایی‌ها برای فعالیت در شرایط بحرانی را بیش از گذشته آشکار کرده است.
به گزارش ایرنا، نان در فرهنگ غذایی ایرانیان یکی از اصلی ترین اقلام سبد معیشت خانوارها و قوت غالب بخش قابل توجهی از مردم به شمار می رود که هرگونه اختلال در روند تولید و توزیع آن به ویژه در شرایط بحرانی می تواند زندگی روزمره مردم را تحت تاثیر قرار دهد و نگرانی هایی را در زمینه تامین نیازهای اولیه خانوارها ایجاد کند به همین دلیل استمرار فعالیت نانوایی ها حتی در شرایط اختلال در زیرساخت های انرژی باید به عنوان بخشی از برنامه امنیت غذایی استان ها مورد توجه قرار گیرد.
تجربه جنگ های ۱۲ و ۴۰ روزه نشان داد هرگونه اختلال در زیرساخت های حیاتی می تواند زنجیره تامین کالاهای ضروری را با دشواری مواجه کند که در چنین وضعیتی برخورداری نانوایی ها از موتور برق و امکان استفاده از سوخت جایگزین مانند گاز مایع این فرصت را فراهم می کند تولید نان در صورت قطع برق یا بروز محدودیت در دسترسی به گاز با کمترین وقفه ادامه یابد.
البته تحقق این هدف به تامین تجهیزات استاندارد، پیش بینی سوخت مورد نیاز، آموزش نیروی انسانی و فراهم کردن زیرساخت های ایمن نیز وابسته است.
اکنون که به فصل سرما نزدیک می شود ضرورت توجه به این موضوع دوچندان است چراکه افزایش مصرف انرژی در ماه های سرد سال احتمال بروز محدودیت در تامین گاز و ضرورت مدیریت منابع انرژی، مسئولان را ملزم می کند به جای واکنش پس از وقوع بحران از هم اکنون برای شرایط احتمالی برنامه ریزی کنند.
در این میان نانوایی ها به دلیل وابستگی مستقیم به انرژی و نقش آنها در تامین نیاز روزانه مردم باید در اولویت برنامه های آمادگی دستگاه های اجرایی مرتبط قرار گیرند.
لرستان با گستردگی جغرافیایی، تنوع شرایط آب و هوایی، پراکندگی جمعیت در مناطق شهری و روستایی و قرار گرفتن برخی شهرستان های آن در مناطق سردسیر نیازمند برنامه ای متناسب با شرایط هر منطقه است.
در مرکز استان نیز جمعیت بیشتر، رفت و آمد مسافران و تمرکز بخشی از خدمات، اهمیت آمادگی نانوایی ها را افزایش می دهد بنابراین دوگانه سوز کردن نانوایی ها باید به عنوان برنامه ای مستمر برای افزایش تاب آوری شبکه تامین نان در تمام شهرستان ها دنبال شود.
دغدغه ای فراتر از صف های روزانه
برای بسیاری از شهروندان اهمیت فعالیت بدون وقفه نانوایی ها زمانی بیشتر آشکار می شود که احتمال اختلال در تامین انرژی مطرح باشد که در چنین شرایطی نگرانی اصلی مردم فقط افزایش قیمت یا دشواری های اقتصادی تامین این کالای ضروری نیست بلکه ضرورت دسترسی آسان به آن است.
یک شهروند خرم آبادی با اشاره به برخی نگرانی های قابل انتظار مردم در چنین شرایطی می گوید: نان تقریبا هر روزه در سبد غذایی خانواده ها حضور دارد و نمی توان مصرف آن را به زمان دیگری موکول کرد.
یاسر احمدی ادامه داد: اگر برق یا گاز نانوایی ها قطع شود اولین نگرانی این است که مردم از کجا نان مورد نیازشان را تهیه کنند به ویژه خانواده هایی که چند فرزند دارند یا امکان نگهداری طولانی مدت مواد غذایی را ندارند یا حتی در مناطق دوردست قرار دارند بیشتر تحت تاثیر چنین وضعیتی قرار می گیرند.
این شهروند خرم آبادی عنوان کرد: بهتر است مسئولان پیش از آنکه مشکلی به وجود بیاید برای آن چاره اندیشی کنند، اگر قرار است نانوایی ها در شرایط اضطراری به کار خود ادامه دهند باید تجهیزات لازم را از قبل داشته باشند و سوخت مورد نیاز آنها نیز تامین شده باشد در غیر این صورت حتی اگر دستگاه نصب شود اما سوخت یا امکانات لازم وجود نداشته باشد نمی توان انتظار داشت که نانوایی در زمان بحران به فعالیت خود ادامه دهد.
شهروند دیگری از خرم آباد نیز با اشاره به ضرورت توجه ویژه به محله های پرجمعیت و مسیرهای پرتردد می گوید: در شرایط عادی شاید مردم به این فکر نکنند که نان چگونه به دستشان می رسد اما هنگام بروز بحران موضوع کاملا متفاوت می شود.
مریم صبوری افزود: اگر چند نانوایی در یک منطقه از فعالیت باز بمانند فشار زیادی به واحدهای دیگر وارد می شود و صف ها طولانی خواهد شد بنابراین بهتر است از هم اکنون مشخص شود کدام نانوایی ها در شرایط اضطراری فعال می مانند و مردم برای تهیه نان باید به کدام واحدها مراجعه کنند.
این شهروند با تاکید بر ضرورت اطلاع رسانی به موقع می افزاید: برنامه ریزی فقط به خرید موتور برق محدود نمی شود، مردم باید بدانند در صورت بروز مشکل کدام نانوایی ها فعال هستند، ساعت کار آنها چگونه است و آیا امکان تهیه نان در محله های مختلف وجود دارد یا خیر چرا که اطلاع رسانی دقیق مانع سردرگمی مردم و شکل گیری نگرانی های غیرضروری می شود.
افزایش دوگانه سوزی نانوایی ها از ۹ به ۴۵ درصد
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی لرستان با تشریح وضعیت شبکه تامین آرد و نان استان از فعالیت حدود ۲ هزار و ۱۰۰ واحد نانوایی خبر می دهد و می گوید: چرخه تامین آرد و نان به صورت هوشمند و از طریق سامانه های نظارتی «نانینو» مدیریت می شود.
سعید دارابی با اشاره به توزیع روزانه حدود ۶۰۰ تن آرد یارانه ای در استان، دوگانه سوز کردن نانوایی ها را یکی از اقدامات مهم برای افزایش آمادگی در شرایط اضطراری می داند.
به گفته وی پیش از اجرای برنامه تجهیز نانوایی ها به سوخت جایگزین حدود ۹ درصد واحدهای استان دوگانه سوز بودند که این میزان اکنون به ۴۵ درصد رسیده است و با همکاری دستگاه های مرتبط و مدیریت اجرایی استان تاکنون یک هزار و ۲۹ واحد نانوایی به تجهیزات دوگانه سوز مجهز شده اند که از این میزان تعداد ۶۶۵ واحد به موتور برق، ۲۹۴ واحد مجهز به ال پی جی و ۷۰ واحد مجهز به سوخت گازوییل هستند.
دارابی با اشاره به اینکه حدود یک چهارم نانوایی های استان به موتور برق دیزل ژنراتوری مجهز هستند اظهار کرد: در گذشته تسهیلاتی برای تجهیز نانوایی ها به سوخت اضطراری پرداخت شد و تلاش می شود این روند در آینده تکمیل شود تا تمامی واحدها به سوخت دوم و تجهیزات مورد نیاز برای فعالیت در شرایط اضطراری مجهز شوند.
وی با اشاره به اختصاص ۵۰ میلیارد تومان تسهیلات بانکی برای دوگانه سوز کردن نانوایی ها در سال گذشته می افزاید: سال گذشته در مجموع ۴۷۵ واحد نانوایی برای دریافت تسهیلات به بانک ها معرفی و تسهیلات دریافت کردند که سهم هر واحد ۱۰۰ میلیون تومان بوده است.
دارابی با اشاره به اینکه متولی دوگانه سوز کردن نانوایی ها و نظارت بر انجام آن فرمانداران به عنوان روسای شورای آرد و نان شهرستان ها هستند افزود: الزام قانونی، دوگانه سوز کردن ۲۰ درصد نانوایی های هر شهرستان بوده که در اغلب مراکز به خوبی انجام شده است.
وی همچنین از برنامه ریزی و هماهنگی های لازم برای تامین سوخت مورد نیاز نانوایی ها در ایام سرد سال و شرایط اضطراری خبر داد و گفت: همچنین از سوی شورای آرد و نان شهرستان ها نیز برنامه ریزی های لازم جهت تعیین شیفت بندی و افزایش ساعات کار برخی نانوایی ها در مواقع ضروری تمهیدات لازم اندیشیده شده است و امیدواریم شرایط پیش رو را بدون هیچگونه مشکلی پشت سر بگذاریم.
کارخانه های آرد؛ حلقه مهم در زنجیره امنیت غذایی
توجه به تامین نان در شرایط بحرانی تنها به نانوایی ها محدود نمی شود و کارخانه های آرد نیز به عنوان یکی از حلقه های اصلی زنجیره تامین نان برای ادامه فعالیت به برق و سایر زیرساخت های انرژی وابسته هستند چراکه اگر تولید آرد در مبدا با اختلال مواجه شود حتی نانوایی های مجهز به موتور برق و سوخت جایگزین نیز ممکن است در ادامه فعالیت خود با مشکل روبرو شوند.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی لرستان در این زمینه با اشاره به فعالیت ۱۳ کارخانه آرد در استان می گوید: حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید این کارخانه ها مورد استفاده قرار می گیرد و می توان با اختصاص تسهیلات و پیش بینی مشوق های لازم، زمینه افزایش تولید و بهره گیری بیشتر از ظرفیت موجود را فراهم کرد.
دارابی همچنین ضرورت تامین برق اضطراری برای کارخانه های آرد را مورد تاکید قرار می دهد اما هزینه بالای خرید و نصب دیزل ژنراتور را یکی از مشکلات برخی واحدها می داند و می گوید: با این حال تمامی مراکز ذخیره سازی ملکی استان مجهز به دیزل ژنراتور شده اند.
به گفته وی ژنراتور مورد نیاز کارخانه های آرد باید متناسب با ظرفیت و میزان مصرف برق هر واحد انتخاب شود و هزینه تهیه تجهیزات مورد نیاز برای برخی کارخانه ها ممکن است به حدود ۳۰ میلیارد تومان برسد که تامین آن برای بعضی واحدها دشوار است.
وی پیشنهاد می کند از ظرفیت ستاد تسهیل و رفع موانع تولید برای حمایت از واحدهای بزرگ تر استفاده شود و برای دو یا سه کارخانه دارای ظرفیت تولید بالاتر تسهیلات لازم جهت خرید و نصب ژنراتور اختصاص یابد.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی لرستان عنوان کرد: کارخانه های مجهزتر می توانند در شرایط اضطراری علاوه بر ادامه فعالیت خود نقش پشتیبان سایر کارخانه ها را نیز ایفا کنند که البته تحقق چنین الگویی نیازمند بررسی ظرفیت تولید، امکان انتقال و توزیع آرد، وضعیت ذخایر و هماهنگی عملیاتی میان کارخانه ها و دستگاه های مسئول است.
دارابی با تاکید بر اهمیت جایگاه نانوایان در امنیت غذایی و سلامت جامعه یادآور شد: این قشر در شرایط مختلف با وجود دشواری های شغلی و محدودیت امکانات در خدمت رسانی به مردم تلاش کرده اند.
خرم آباد؛ آمادگی بیشتر برای شهری پرجمعیت و مسافرپذیر
در مرکز استان نیز با توجه به جمعیت بیشتر و رفت و آمد مسافران آمادگی نانوایی ها برای فعالیت در شرایط اضطراری از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که در صورت بروز اختلال در شبکه انرژی افزایش تقاضا برای نان در برخی مناطق می تواند فشار بیشتری بر واحدهای فعال وارد کند و ضرورت توزیع متوازن ظرفیت پخت را افزایش دهد.
نورالدین درمنان فرماندار خرم آباد با اشاره به ضرورت آمادگی برای شرایط بحرانی بر لزوم پیش بینی وضعیت هایی تاکید می کند که ممکن است در اثر اختلال در زیرساخت هایی مانند آب، برق یا گاز ایجاد شوند.
وی با بیان اینکه بر اساس گزارش های ارائه شده ۴۶۳ واحد نانوایی در شهرستان خرم آباد فعال هستند می گوید: از این تعداد ۸۶ واحد به تجهیزات دوگانه سوز مجهز شده اند که این میزان برای مدیریت شرایط بحرانی کافی نیست بنابراین باید برای افزایش آمادگی نانوایی ها برنامه ریزی شود.
بررسی این آمار نشان می دهد که تنها حدود ۱۸.۶ درصد از نانوایی های خرم آباد به تجهیزات دوگانه سوز مجهز شده اند که این نسبت در مقایسه با الزام اعلام شده برای استان یعنی ۲۰ درصد پایین تر است و ضرورت توجه ویژه به وضعیت نانوایی های مرکز استان را آشکار می کند.
الیگودرز؛ برنامه تجهیز ۲۰ درصد دیگر از نانوایی ها
اما الیگودرز از مناطق سردسیر لرستان به شمار می رود که ضرورت برنامه ریزی برای تامین نان در شرایط اختلال در شبکه انرژی با توجه به شرایط اقلیمی و پراکندگی سکونتگاه های آن اهمیت ویژه ای دارد و شرکت گاز نیز بر ضرورت دوگانه سوز شدن نانوایی های آن تاکید کرده است.
در الیگودرز که شرایط اقلیمی و سرمای هوا ضرورت پیش بینی دقیق برای استمرار فعالیت نانوایی ها را افزایش می دهد علاوه بر تامین تجهیزات هماهنگی میان واحدهای نانوایی، مدیریت سوخت و تعیین کشیک می تواند نقش موثری در کاهش مشکلات احتمالی داشته باشد.
مهدی اداوی فرماندار الیگودرز می گوید: ۱۷۱ واحد نانوایی در مناطق مختلف این شهرستان فعال هستند که از این تعداد، ۹۰ واحد به موتور برق مجهز شده اند، ۲ واحد از سوخت گازوییل استفاده می کنند و ۴۰ واحد نیز به تجهیزات استفاده از گاز مایع مجهز هستند.
وی با اشاره به ضرورت مدیریت حامل های انرژی و برنامه ریزی برای شرایط احتمالی کمبود گاز می افزاید: بر اساس برنامه ریزی های انجام شده مقرر است ۲۰ درصد دیگر از نانوایی های شهرستان نیز دوگانه سوز شوند.
به گفته اداوی برنامه ریزی های لازم برای تعیین واحدهای کشیک و شیفت بندی نانوایی ها نیز انجام شده است تا در صورت بروز مشکلات احتمالی در تامین گاز فعالیت نانوایی ها و دسترسی مردم به نان با اختلال مواجه نشود.
از نصب تجهیزات تا اطمینان از استمرار پخت
مقایسه وضعیت خرم آباد، الیگودرز و میانگین استانی نشان می دهد که میزان آمادگی نانوایی ها در شهرستان های مختلف یکسان نیست و نمی توان برای همه مناطق برنامه ای مشابه در نظر گرفت.
خرم آباد به دلیل جمعیت و تقاضای بیشتر نیازمند افزایش سرعت تجهیز نانوایی هاست و در الیگودرز نیز باید شرایط آب و هوایی، پراکندگی مناطق و استمرار دسترسی به سوخت جایگزین در برنامه ریزی ها لحاظ شود.
در سطح استان نیز افزایش سهم نانوایی های دوگانه سوز از ۹ به ۳۸ درصد اقدامی قابل توجه است اما همچنان بخش بزرگی از واحدها به تجهیزات کامل پشتیبان دسترسی ندارند از سوی دیگر هزینه بالای خرید ژنراتور برای کارخانه های آرد ضرورت حمایت مالی از بخش تولید و ایجاد سازوکارهای پشتیبان را ضروری می کند چراکه امنیت غذایی زمانی تضمین می شود که تمام حلقه های زنجیره از تولید آرد تا پخت و عرضه نان، توانایی ادامه فعالیت در شرایط دشوار را داشته باشند.
تدوین برنامه زمان بندی برای تجهیز واحدهای باقی مانده، اولویت بندی نانوایی های مناطق پرجمعیت و شناسایی نقاطی که در زمان اختلال احتمالی با کمبود دسترسی به نان مواجه می شوند می تواند بخشی از نگرانی های موجود را کاهش دهد همچنین باید مشخص شود در صورت از مدار خارج شدن تعدادی از نانوایی ها چه واحدهایی مسئول جبران ظرفیت پخت خواهند بود، چگونه می توان از تمرکز تقاضا در چند نانوایی محدود جلوگیری کرد و در کنار این اقدامات اطلاع رسانی شفاف به مردم درباره واحدهای فعال و ساعت کار آنها نیز اهمیت دارد.
نان؛ آزمون آمادگی پیش از بحران
تامین نان در شرایط بحرانی موضوعی نیست که بتوان آن را به زمان وقوع اختلال در شبکه انرژی موکول کرد، هزینه و دشواری تجهیز نانوایی ها و کارخانه های آرد هرچند قابل توجه است اما در برابر پیامدهای احتمالی توقف تولید و ایجاد اختلال در دسترسی مردم به نان، ضرورت برنامه ریزی و سرمایه گذاری پیشگیرانه را آشکار می کند.
تجربه بحران های گذشته نشان داده است آمادگی پیش از وقوع حادثه هزینه های انسانی، اقتصادی و اجتماعی آن را کاهش می دهد و در حوزه نان نیز تجهیز نانوایی ها به موتور برق و سوخت جایگزین تنها زمانی به نتیجه مطلوب می رسد که با تامین سوخت، آموزش، نگهداری تجهیزات، حمایت مالی و برنامه مشخص برای توزیع نان همراه باشد.
لرستان اکنون با برخورداری از حدود ۲ هزار و ۱۰۰ واحد نانوایی و توزیع روزانه ۶۰۰ تن آرد یارانه ای شبکه گسترده ای برای تامین یکی از نیازهای اصلی مردم در اختیار دارد و حفظ کارایی این شبکه در شرایط اضطراری، نیازمند هماهنگی مستمر میان دستگاه های اجرایی، شرکت های تامین کننده انرژی، کارخانه های آرد و نانوایان است.
هر اندازه این آمادگی پیش از فرا رسیدن روزهای سرد و احتمال بروز محدودیت های انرژی افزایش یابد نگرانی خانواده ها کمتر و امکان مدیریت بحران بیشتر خواهد چراکه نان نیاز هر روز مردم است و استمرار دسترسی به آن باید از هم اکنون در اولویت برنامه های مسئولان مربوطه قرار گیرد.