بیش از ۱۳۰ سازمان حقوق بشری و بین‌المللی با انتشار بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که آمریکا کشوری امن برای پناهجویان نیست و سیاست‌های سخت‌گیرانه مرزی، جان هزاران انسان آسیب‌پذیر را به خطر انداخته است.
ائتلاف بزرگی متشکل از بیش از ۱۳۰ سازمان غیردولتی، نهاد حقوق بشری و کارشناسان ارشد حقوق پناهندگی در واکنش به تشدید تدابیر سخت‌گیرانه و سیاست‌های محدودکننده مهاجرتی آمریکا، با انتشار بیانیه‌ای مشترک زنگ خطر را درباره وضعیت حقوق پناهجویان در این کشور به صدا درآوردند.
این بیانیه اعلام می‌کند که آمریکا کشوری امن برای پناهجویانی که از خشونت، جنگ و آزار و اذیت در کشور‌های خود می‌گریزند، به شمار نمی‌رود.
این موضع‌گیری جدی، چالش‌ها و موانع فزاینده حقوقی و اجرایی پیش روی افرادی را برجسته می‌کند که به امید یافتن سرپناه و امنیت راهی مرز‌های آمریکا می‌شوند، اما با سد‌ها و سیاست‌های ناقض حقوق بشر مواجه شوند.
براساس این بیانیه مشترک، حق پناهندگی در آمریکا طی سال‌های اخیر و تحت فشار‌های مداوم سیاسی و مدیریتی، هدف حمله‌های شدیدی قرار گرفته است. سازمان‌های امضاکننده این بیانیه تاکید کردند که اقدام‌های انقباضی و قوانین جدید مهاجرتی، عملا تمامی راه‌های باقی‌مانده برای دسترسی به حمایت‌های بین‌المللی را در مرز‌های آمریکا مسدود کرده است.
پناهجویانی که پس از طی مسیر‌های پرمخاطره و با حداقل امکانات به مرز‌های این کشور می‌رسند، به جای دریافت حمایت و رسیدگی عادلانه، با چرخه‌ای از بازداشت‌های طولانی‌مدت، جداسازی خانواده‌ها، اخراج‌های سریع و بازگرداندن‌های اجباری و غیرقانونی از سوی وزارت امنیت داخلی آمریکا (DHS) روبه‌رو می‌شوند.
این نهاد‌ها هشدار می‌دهند که این رویکرد‌ها نه‌تنها تعهد‌های بین‌المللی آمریکا را در زمینه حقوق پناهندگان زیر پا می‌گذارد، بلکه جان هزاران انسان آسیب‌پذیر را دوباره در معرض خطر مستقیم قرار می‌دهد.
کارشناسان حقوقی و حقوق بشری در این بیانیه به چند محور کلیدی و ساختاری اشاره کرده‌اند که نشان‌دهنده ناکارآمدی و خطر‌های سیستم مهاجرتی فعلی آمریکا برای پناهجویان است.
موانع رویه‌ای و حذف دسترسی به دادرسی عادلانه: بسیاری از پناهجویان در قالب فرآیند‌های موسوم به اخراج سریع (Expedited Removal) بدون دسترسی واقعی به وکیل یا مترجم و بدون اینکه فرصتی برای بیان دلایل ترس خود از بازگشت به کشور مبدا داشته باشند، از سیستم پناهندگی حذف و اخراج می‌شوند.
تفسیر محدود از تعریف پناهنده: استاندارد‌های حقوقی آمریکا در تعریف «گروه اجتماعی خاص» به‌طور معمول سختگیرانه‌تر از استاندارد‌های بین‌المللی است؛ موضوعی که به‌ویژه زنان فراری از آزار و خشونت‌های مبتنی بر جنسیت را با چالش‌های مرگباری مواجه می‌کند.
تبعیض ساختاری و نابرابری نژادی: گزارش‌های متعدد نشان می‌دهد که پناهجویان سیاه‌پوست، رنگین‌پوست و جوامع بومی به‌طور نامتناسبی با موانع سنگین‌تر، بازداشت‌های خشن‌تر و نرخ بالای رد پرونده در مقایسه با سایرین مواجه هستند.