فناوری عوض شده اما عادت گرم کردن خودرو هنوز باقی مانده است. در این گزارش ۱۰ باور غلط درباره گرم کردن خودرو را توضیح داده ایم.
تقریباً همه اینطوری هستیم که یک صبح سرد بعد از استارت زدن، چند دقیقه منتظر میمانیم تا ماشین «گرم شود». عادتی گرم کردن خودرو بیدلیل نیست. دلیلش به چند دهه پیش برمیگردد. تا دهه ۱۹۸۰ خودروها کاربراتور داشتند و در هوای سرد چند دقیقه طول میکشید تا ترکیب درست هوا و سوخت به موتور برسد. اگر راننده صبر نمیکرد، موتور خفه میشد. خودروهای امروزی انژکتور دارند و همین ترکیب را در چند ثانیه میسازند.
بیت ران: مشکل از جایی شروع میشود که عادت میماند و فناوری عوض میشود. روغنها بهتر شدهاند، انژکتور جای کاربراتور نشسته و رایانه خودرو ترکیب سوخت را از همان ثانیههای اول تنظیم میکند. اما بسیاری از رانندگان هنوز مثل سی چهل سال پیش رفتار میکنند.
خودرویی که درجا روشن است هم آلودگی دارد هم مصرف سوخت. یعنی بنزین میسوزد ولی یک متر هم جلو نمیرویم. برآوردها نشان میدهد کرده اگر رانندگان خودروهای شخصی درجا کار کردن غیرضروری را کنار بگذارند، اثرش با حذف ۵ میلیون خودرو از جادهها برابر است.
۱۰ باور غلط درباره گرم کردن خودرو
در یک بررسی از ۱۳۰۰ مالک خودرو، نزدیک به نیمی گفتند بیش از ۳۰ ثانیه، چه برای گرم کردن و چه برای انتظار، خودرو را درجا روشن میگذارند. بخشی از این رفتار درست است و بخشی فقط عادت، و تفکیکشان همیشه ساده نیست.
۱ – ماشین باید حداقل چند دقیقه درجا روشن بماند
انجمن خودرو آمریکا (AAA) میگوید همان مدتی که طول میکشد کمربند ایمنی را ببندید برای رسیدن روغن به قطعات حیاتی کافی است. خودرو را حداکثر ۳۰ تا ۶۰ ثانیه درجا روشن نگه دارید. درجا ماندن حتی مصرف را بالا میبرد. در آزمایشهایی که گزارش شده، گرم کردن ۵ دقیقهای مصرف کل سوخت را ۷ تا ۱۴ درصد و گرم کردن ۱۰ دقیقهای ۱۲ تا ۱۹ درصد بیشتر کرده است.
یک استثنا هست. در دمای زیر صفر روغن سفتتر میشود و رسیدن آن به همه قسمتها کمی بیشتر طول میکشد. استانداردهای جهانی میگوید برای دمای حدود منفی ۱۸ تا صفر سانتیگراد، حداکثر ۳۰ ثانیه درجا کار کردن کافی است.
۲ – سود که ندارد ولی ضرری هم ندارد
مطمئن باشید ضرر دارد. در هوای سرد بنزین بهسختی تبخیر میشود. موتور برای جبران، سوخت اضافه وارد محفظه احتراق میکند و بخشی از آن روی دیواره سیلندر مینشیند و روغن را از روی پیستونها میشوید. درجا کار کردن زیاد باعث میشود بخار آب در سیستم اگزوز میعان کند و زمینه خوردگی فراهم شود.
نتیجه چیزی جز اتلاف سوخت نیست. وقتی ماشین فقط درجا کار میکند، موتور تقریباً دو برابر زمان بیشتری برای گرم شدن لازم دارد.
۳ – موتور که گرم شد، کل ماشین گرم است
موتور فقط بخشی از ماجراست. یاتاقان چرخها، لاستیکها و سیستم تعلیق فقط در حرکت گرم میشوند. جعبهدنده و فرمان هم همینطورند و راه گرم کردنشان راندن خودرو است.
اگر خودرو فقط درجا کار کند، روغن گیربکس و دیفرانسیل و بقیه اجزا به دمای مطلوب کاری نمیرسند.
۴ – با گاز دادن، موتور زودتر گرم میشود
بعد از استارت، چندبار فشردن پدال گاز هم کار خاصی نمیکند. گاز دادن بیهوده سوخت ورودی را بالا میبرد و مصرف را زیاد میکند. بخشی از سوخت هم کامل نمیسوزد و آلاینده بیشتری تولید میشود.
گاز دادن در حالت توقف باعث گرم شدن همه اجزای خودرو نمیشود. فقط بنزین مصرف میشود، بدون اینکه یک متر راه رفته باشیم.
۵ – ۳۰ ثانیه که گذشت، پا را روی گاز بگذار
این باور عجیب هم غلط است. روی همرفته گرم کردن یعنی کمدرجا ماندن و آرام رفتن، نه تند رفتن. در دقایق اول رانندگی در زمستان نباید دور موتور را ناگهانی بالا برد.
در حدود ۱۰ کیلومتر اول رانندگی، از سرعت بالا و شتابگیری تند پرهیز شود تا قطعات متحرک گرم شوند. برای خودروهای توربو احتیاط بیشتر لازم است. توربوشارژر از موتور حساستر است و حرکت با حداکثر سرعت بهمحض اینکه فکر کنید خودرو گرم شده، برای آن خشن است. نشانه قابلاعتمادتر از حس ما، عقربه دماست. آمپر آب بهترین راه تشخیص گرم شدن موتور است.
۶ – برای آب کردن یخ روی شیشه هم باید درجا ماند
ذوب یخ شیشه دلیل موجهی برای چند ثانیه صبر است، اما راه گرم شدن کابین نیست. موتوری که کار میکند سریعتر گرم میشود و فضای داخل خودرو هم زودتر گرم میشود.
قاعده ۳۰ ثانیهای هم با این شرط گفته شده که شیشههای خودرو شفاف باشند. اگر در خودرو کودک یا سالمند باشد، شرایط فرق میکند. برای نوزاد یا فرد بسیار سالخورده ممکن است لازم باشد کابین برای سلامتیشان گرم شود. این یک ضرورت پزشکی است، نه ضرورت فنی موتور.
۷ – تکنیک خاموش و روشن کردن بدتر است
موتورهای امروزی در استارت سوخت خیلی کمتری از آنچه تصور میشود لازم دارند و ۳۰ ثانیه درجا ماندن از یک بار روشن کردن مجدد بیشتر سوخت میبرد.
استارتها و باتریهای امروزی تحمل خاموش و روشن شدنهای مکرر را دارند و خاموش کردن موتور به آن آسیب نمیزند. خودروهای مجهز به سیستم استارتاستاپ اصلاً برای همین خاموش و روشن شدنها طراحی شدهاند. یک این حرف درباره توقف در ترافیک و پشت چراغ قرمز است.
۸ – بعد از رانندگی هم باید درجا ماند تا موتور خنک شود
درباره خودروهای معمولی دلیلی برای این کار وجود ندارد. با این حال برخی کارشناسان میگویند سیستمهای خنککننده امروزی نیاز به خنک کردن توربو قبل از خاموش کردن موتور را از بین بردهاند. اما همچنان بد نیست ۳۰ ثانیه تا یک دقیقه موتور درجا بماند تا اینرسی توربین و دمای یاتاقان پایین بیاید.
اگر خودرو توربو دارید و تازه رانندگی سنگین کردهاید، چند دقیقه آخر مسیر را آرام برانید و دفترچه راهنمای خودرو را ملاک قرار دهید.
۹ – گرم کردن مخصوص بنزینیهاست
این باور هم درست است هم غلط. موتور خودروی برقی عملاً درجا کار نمیکند اما گرم کردن برایش معنی دارد. یعنی پیشگرمایش باتری و کابین. پژوهشگران آزمایشگاه ملی انرژیهای تجدیدپذیر آمریکا (NREL) میگویند بار سیستم گرمایش و سرمایش میتواند برد خودرو را بیش از یکسوم کم کند و پیشگرمایش کابین تا ۱۹ درصد برد را بیشتر میکند.
شرط اصلی این است که خودرو به شارژر وصل باشد. وقتی خودرو به برق وصل است از برق شبکه استفاده میکند و نه از باتری، و باتری گرم هم زودتر و سریعتر شارژ میشود. حتی تسلا هم باتری سرد را عاملی برای کم شدن بازیابی انرژی ترمز میداند. پس برای خودروی برقی گرم کردن لازم است، فقط روش آن فرق دارد.
۱۰ – درجا روشن گذاشتن به خودمان ربط دارد
نه فقط. درجا کار کردن خودرو آلودگی هوا را بالا میبرد. سازمان حفاظت محیطزیست آمریکا (EPA) هم به اتلاف سوخت و آلودگی اشاره میکند. پژوهشگران درباره آلودگی ترافیکی اطراف مدارس هشدار دادهاند. به نوشته آنها، آلودگی اگزوز در ساعت پیاده و سوار کردن بچهها بخشی بهخاطر درجا کار کردن موتورهاست.
هر کس چند دقیقه درجا بماند، سهم کوچکی در هوایی دارد که بچهها در آن نفس میکشند.
