تسنیم: رئیس موسسه تحقیقات آب:پیش‌بینی می‌شود به علت پدیده ال‌نینو بارشها در فصل پاییز ۳۰ تا ۷۰ درصد افزایش یابد.
ال‌نینو یک پدیده اقلیمی است که بر اثر گرم‌تر شدن غیرعادی سطح آب در بخش‌هایی از اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و می‌تواند الگو‌های معمول دما و بارش را در مناطق مختلف جهان تغییر دهد. اثرات این پدیده در همه مناطق یکسان نیست و با توجه به شرایط جوی و اقلیمی هر منطقه می‌تواند متفاوت باشد.
در ایران نیز ال‌نینو می‌تواند با تغییر احتمال وقوع و الگوی بارش همراه باشد، اما به گفته کارشناسان، ارتباط آن با میزان بارش کشور قطعی و مستقیم نیست و نمی‌توان صرفاً بر اساس وقوع ال‌نینو، افزایش بارش یا پایان خشکسالی را پیش‌بینی کرد.
محمدرضا کاویان‌پور رئیس موسسه تحقیقات آب در خصوص پدیده ال‌نینو و تاثیر آن بر بارشها و وضعیت آبی ایران در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم گفت: بر اساس پیش‌بینی‌های موجود، انتظار می‌رود بارش در بخش‌هایی از کشور در فصل پاییز حدود ۳۰ تا ۷۰ درصد بیشتر از نرمال باشد و احتمال افزایش بارش در مناطق غربی زاگرس، به‌ویژه حوضه‌های کارون و کرخه، بیشتر است؛ با این حال، افزایش بارش لزوماً به معنای افزایش متناسب منابع آب قابل استفاده نیست.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب افزود: در صورت تحقق این شرایط، می‌توان انتظار داشت رواناب و ورودی به برخی سد‌های این مناطق نیز افزایش پیدا کند، اما در شرایطی که احتمال وقوع بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت وجود دارد، بخشی از بارش می‌تواند به‌صورت سیلاب ظاهر شود و فرصت کافی برای نفوذ و ذخیره‌سازی طبیعی یا مخزنی فراهم نشود.
وی با تأکید بر اینکه موضوع اصلی صرفاً ظرفیت مخازن نیست، گفت: مدیریت همزمان ریسک سیلاب، ذخیره آب و تولید انرژی در چنین شرایطی اهمیت ویژه‌ای دارد.
کاویان‌پور با اشاره به وضعیت فعلی ذخایر سد‌های کشور اظهار کرد: سطح فعلی ذخایر در بسیاری از مخازن پایین است و این موضوع از یک جهت می‌تواند فضای بیشتری برای کنترل بخشی از سیلاب ایجاد کند، اما از جهت دیگر نشان‌دهنده آسیب‌پذیری منابع آب کشور و ضرورت استفاده بسیار حساب‌شده از ظرفیت مخازن است.
کاویان‌پور افزود: شرایط اقلیمی امروز با گذشته یکسان نیست و افزایش دما یکی از عواملی است که می‌تواند الگوی بارش و تبدیل بارش به رواناب را تحت تأثیر قرار دهد.
وی ادامه داد: بر اساس برآورد‌های فعلی، دما در دوره مورد بررسی می‌تواند حدود یک تا دو درجه سانتی‌گراد بالاتر از نرمال باشد. افزایش دما می‌تواند موجب افزایش تبخیر و همچنین افزایش تقاضای آب، به‌ویژه در بخش کشاورزی، شود.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب با اشاره به پیش‌بینی وضعیت بارش در زمستان گفت: در شرایط فعلی، پیش‌بینی‌ها برای زمستان در مجموع در محدوده نرمال قرار دارند و بنابراین نباید صرفاً بر اساس افزایش بارش پاییز، انتظار یک دوره ترسالی پایدار در تمام سال داشت.
وی افزود: اگر بخشی از بارش‌های مؤثر به‌جای برف به‌صورت باران در ارتفاعات رخ دهد، ممکن است ذخیره برفی کاهش پیدا کند و در نتیجه الگوی زمانی تأمین آب نیز تغییر کند.
وی با اشاره به اقدامات مؤسسه تحقیقات آب در زمینه پیش‌بینی داده‌محور و استفاده از هوش مصنوعی اظهار کرد: مؤسسه تحقیقات آب در سال‌های اخیر فعالیت‌های قابل توجهی در زمینه پیش‌بینی داده‌محور و استفاده از روش‌های هوش مصنوعی برای پیش‌بینی جریان‌های ورودی انجام داده است.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب گفت: در حال حاضر، پیش‌بینی جریان ورودی به ۳۰ سد مهم کشور تا افق شش‌ماهه انجام می‌شود که می‌تواند ابزار مهمی برای برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب و بهره‌برداری از مخازن باشد.
کاویان‌پور با تأکید بر تفاوت میان پیش‌بینی جریان رودخانه و پیش‌بینی دقیق مکان و زمان یک بارش حدی گفت: پیش‌بینی دقیق بارش‌های حدی از نظر مکانی و زمانی همچنان یکی از چالش‌های مهم علوم جوی است و عدم قطعیت در مقیاس‌های محلی، به‌ویژه برای بارش‌های رگباری و کوتاه‌مدت، قابل توجه است.
کاویان‌پور افزود: این پدیده در محدوده اقیانوس آرام استوایی و با فاصله بسیار زیاد از ایران اتفاق می‌افتد و بنابراین اثرات آن در کشور قطعی نیست و بر اساس ارزیابی‌های آماری مورد توجه قرار می‌گیرد.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی سناریومحور گفت: برنامه‌ریزی منابع آب باید بر مبنای سناریو‌های مختلف انجام شود و سناریوی بدبینانه نیز همواره در نظر گرفته شود.
وی افزود: به‌خصوص در بخش‌های شرب و کشاورزی، تصمیم‌گیری نباید صرفاً بر اساس احتمال افزایش بارش در یک فصل انجام شود.
کاویان‌پور همچنین با اشاره به نقش افزایش دما در خنثی شدن بخشی از اثر افزایش بارش گفت: اگر دما حدود یک درجه افزایش یابد، تبخیر و نیاز آبی نیز افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه بخشی از منابع آب اضافی ممکن است صرف افزایش تقاضای آب شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: حتی اگر پاییز پربارش‌تری داشته باشیم، نمی‌توان آن را به معنای حل مشکل کم‌آبی بلندمدت کشور تلقی کرد. رویکرد صحیح، استفاده از فرصت بارش‌های مناسب برای تقویت ذخایر، همزمان با حفظ آمادگی برای سناریو‌های خشک و حرکت به سمت مدیریت ریسک و برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو است.