قلعه‌ای تاریخی در ایرلند، رازی چندصدساله را در دل دیوارهای خود پنهان کرده بود. باستان‌شناسان دانشگاه کالج دوبلین بقایای سازه‌ای قرون‌وسطایی را درون قلعه روباک پیدا کرده‌اند؛ بنایی که ظاهر نئوگوتیک آن، برای مدت‌ها تاریخ قدیمی‌ترش را از دیدها پنهان نگه داشته بود. این کشف نشان می‌دهد که بخش‌هایی از قلعه اولیه، به‌جای تخریب‌شدن، در
قلعه‌ای تاریخی در ایرلند، رازی چندصدساله را در دل دیوارهای خود پنهان کرده بود.
باستان‌شناسان دانشگاه کالج دوبلین بقایای سازه‌ای قرون‌وسطایی را درون قلعه روباک پیدا کرده‌اند؛ بنایی که ظاهر نئوگوتیک آن، برای مدت‌ها تاریخ قدیمی‌ترش را از دیدها پنهان نگه داشته بود. این کشف نشان می‌دهد که بخش‌هایی از قلعه اولیه، به‌جای تخریب‌شدن، در جریان بازسازی‌های بعدی حفظ شده‌اند و زیر لایه‌های جدیدتر ساختمان باقی مانده‌اند.
قلعه‌ای که ۸۰۰ سال در دل بنایی دیگر پنهان مانده بود
قلعه‌ها، معابد و شهرهای گمشده بارها از مکان‌هایی غیرمنتظره سر برآورده‌اند. گاهی بقایای یک کلیسای قرون‌وسطایی زیر یک پارکینگ پیدا می‌شود و گاهی آثار بندری که به معبد کلئوپاترا راه داشته، پس از هزاران سال از اعماق دریا بیرون می‌آید. حالا قلعه روباک نیز به این فهرست اضافه شده است؛ بنایی که در نگاه نخست یادگاری از دوران ویکتوریایی به نظر می‌رسد، اما بقایای دژ قرون‌وسطایی بسیار قدیمی‌تری را درون خود جای داده است.
قلعه روباک با دیوارهای سنگی و نمای نئوگوتیک خود، شبیه ساختمان‌های داستان‌های گوتیک به نظر می‌رسد و در محوطه دانشگاه کالج دوبلین در ایرلند قرار دارد. بااین‌حال، ظاهر امروزی آن تنها بخشی از تاریخ این بنا را روایت می‌کند. حدود ۱۵۰ سال پیش، زمانی که قلعه مورد بازسازی قرار گرفت، تصور می‌شد بقایای قدیمی‌تر آن که در اثر گذر زمان و درگیری‌های نظامی آسیب دیده بودند، تخریب شده و به آوار تبدیل شده‌اند. اما تادگ اوکیف، باستان‌شناس متخصص در دوران قرون‌وسطی در دانشگاه کالج دوبلین، به همراه گروهش بقایایی از ساختمان اصلی را پیدا کرد که زیر لایه‌های متعدد بازسازی همچنان پابرجا مانده بودند. این کشف، نخستین فرصت برای شناخت بخش‌هایی از قلعه اولیه پس از حدود ۸۰۰ سال را فراهم کرده است.
قلعه‌ای با گذشته‌ای پرماجرا
تصور می‌شود قلعه روباک در قرن سیزدهم میلادی ساخته شده باشد. این بنا هم محل سکونت بود و هم کارکرد دفاعی داشت؛ هرچند شکل اولیه آن به‌اندازه نسخه‌های بازسازی‌شده در دوره‌های بعدی، پرزرق‌وبرق نبود. از جمله شخصیت‌های برجسته‌ای که در این قلعه زندگی می‌کردند، می‌توان به لرد صدراعظم ایرلند در دوران قرون‌وسطی اشاره کرد. همچنین طبق روایت‌های تاریخی، جیمز دوم، پادشاه برکنارشده انگلستان، در سال ۱۶۸۹ میلادی و پس از ازدست‌دادن تاج‌وتخت خود در جریان انقلاب باشکوه، مدتی در این قلعه پناه گرفته بود.
با رسیدن قرن هجدهم، قلعه روباک به ساختمانی فرسوده تبدیل شده بود. بااین‌حال، گابریل برانژه، هنرمند هلندی که در سال ۱۷۵۰ میلادی برای همیشه به دوبلین نقل مکان کرده بود، در سفرهایش به نقاط مختلف ایرلند از مناظر طبیعی و بناهای تاریخی این کشور طرح‌هایی تهیه می‌کرد. او در سال ۱۷۶۵ میلادی، تصویری آبرنگ از قلعه روباک کشید که امروز سرنخ‌های ارزشمندی درباره ساختار اولیه آن در اختیار باستان‌شناسان قرار می‌دهد.
اوکیف در بیانیه‌ای اعلام کرد:
دانشگاه کالج دوبلین اکنون می‌تواند ادعا کند که قدیمی‌ترین ساختمان پابرجا در محوطه دانشگاه‌های ایرلند را در اختیار دارد.
او همچنین نقاشی‌های برانژه از قلعه ویران‌شده را بسیار جالب‌توجه دانست و توضیح داد که این هنرمند، علاوه بر شکل کلی ساختمان، جزئیات کوچکی را نیز ثبت کرده که برای بازسازی تاریخچه ساختاری بنا اهمیت دارند.
بازسازی‌هایی که گذشته را حفظ کردند
نقاشی برانژه تصویری باشکوه از یک قلعه مجلل ارائه نمی‌دهد؛ بلکه ساختمانی فرسوده را نشان می‌دهد که دیوارهایش آثار گذر زمان را بر خود دارند و برخی پنجره‌هایش کاملاً تخریب شده‌اند. شرایط بنا به‌گونه‌ای بود که احتمالاً اگر لرد تریملستون در سال ۱۷۹۰ میلادی آن را برای استفاده به‌عنوان اقامتگاه ییلاقی خود تعمیر نمی‌کرد، بخش‌های بیشتری از آن فرومی‌ریخت.
قلعه پس از آن چندین بار دست‌به‌دست شد تا اینکه در سال ۱۸۷۴ میلادی، بازسازی گسترده دیگری روی آن انجام گرفت. پس از این تغییرات و اضافه‌شدن نمای نئوگوتیک، تصور می‌شد که تمام آثار مربوط به گذشته دور قلعه از بین رفته‌اند. بررسی‌های اوکیف نشان داد که این تصور اشتباه بوده و بخش‌هایی از سازه قرون‌وسطایی همچنان در ساختمان وجود دارند.
این بقایا اکنون زیر لایه‌های گچ قرار گرفته‌اند؛ لایه‌هایی که برای تقویت دیوارها و سقف‌ها به کار رفته‌اند. بااین‌حال، آثار سازه قدیمی همچنان قابل تشخیص هستند. پژوهشگران برای نشان‌دادن ابعاد قلعه اولیه، طرحی از شکل قرون‌وسطایی آن را روی تصویری از ساختمان امروزی قرار داده‌اند. این مقایسه نشان می‌دهد که قلعه اولیه به‌مراتب کوچک‌تر از بنای کنونی بوده است.
نمای بیرونی قلعه روباک که طرح برانژه از این قلعه به‌صورت خطوطی روی تصویر آن قرار گرفته است:
به نظر می‌رسد افرادی که طی قرن‌ها مسئول تعمیر و بازسازی قلعه بوده‌اند، به‌جای تخریب سازه موجود و ساخت بنایی کاملاً جدید، بخش‌های تازه را روی قسمت‌های قدیمی‌تر بنا کرده‌اند. چنین روشی در تاریخ معماری بی‌سابقه نیست؛ برای مثال، برخی کلیساهای اولیه روی بقایای معابد یونان باستان ساخته شدند.
قدمت دقیق قلعه هنوز مشخص نیست
با وجود این کشف، برای تعیین سال دقیق ساخت قدیمی‌ترین بخش‌های قلعه روباک به پژوهش‌های بیشتری نیاز است. قلعه‌هایی که در اوایل قرن سیزدهم میلادی ساخته شده‌اند، چندان رایج نیستند؛ اما نقاشی دقیق برانژه به گروه باستان‌شناسی کمک کرده است تا احتمال ساخت نسخه اولیه این بنا در همان دوره را جدی‌تر در نظر بگیرد.
اوکیف درباره اهمیت این کشف گفت:
گذر زمان با قلعه‌هایی که در دوران قرون‌وسطی در جنوب دوبلین ساخته شدند، مهربان نبوده است. ساختمان‌های گمشده، اسناد تاریخی ازدست‌رفته هستند و شکاف‌هایی در دانش ما به جا می‌گذارند. بسیار خوشحال‌کننده است که قلعه قرون‌وسطایی روباک دوباره به تاریخ بازگشته و می‌دانیم که دیگر از نظرها پنهان نخواهد شد.
کشف جدید نه‌تنها اطلاعات بیشتری درباره تاریخ معماری ایرلند در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد، بلکه نشان می‌دهد بازسازی‌های پیاپی یک ساختمان لزوماً به معنای نابودی گذشته آن نیستند. گاهی همان دیوارهایی که قرن‌ها زیر لایه‌های جدید پنهان مانده‌اند، می‌توانند روایت فراموش‌شده‌ای از تاریخ را دوباره آشکار کنند.
منبع: Popular Mechanics