کرمان – انارستان های کرمان این روزها شاهد تلاش کشاورزان برای برداشت محصول هستند اما شیوع آفت کرم گلوگاه بخش زیادی از محصول را آلوده کرده است.
خبرگزاری مهر - گروه استان ها: آفت کرم گلوگاه انار در سال زراعی جاری به یکی از مخرب‌ترین تهدیدها برای باغ‌های انار استان کرمان تبدیل شده و خسارت‌های گسترده‌ای را به این محصول وارد کرده است. این آفت که لاروهای آن با نفوذ به داخل تاج میوه، دانه‌ها را تخریب می‌کنند، در ترکیب با خشکسالی و کاهش شدید منابع آبی، باغداران مناطق مختلف استان را با مشکل روبه‌رو کرده است.
کرم گلوگاه در باغ های کرمان جولان می دهد
شهر چترود در شمال شهرستان کرمان، که روزگاری به انارستان کویر شهرت داشت و انارهای دانه سیاه و شیرین آن به بازارهای صادراتی راه پیدا می‌کرد، اکنون کانون اصلی این بحران است.
برآوردهای محلی نشان می‌دهد که در سال زراعی ۱۴۰۴، بیش از ۷۰ درصد تولید انار این منطقه از دست رفته و کشاورزان با مشکل جدی برای مبارزه با این آفت قرار گرفته‌اند. این شهر با بیش از ۲ هزار هکتار باغ انار، سالانه هزاران تن محصول صادراتی تولید می‌کرد که نقش حیاتی در اقتصاد محلی ایفا می کرد.
ترکیب آفت کرم گلوگاه با کاهش تا ۶۰ درصدی منابع آبی، درختان را به مرز نابودی رسانده و بسیاری از باغ‌های جنوب چترود به طور کامل خشک شده‌اند.
در شهرستان سیرجان نیز خسارت این آفت به همراه مگس مدیترانه‌ای، ابعاد نگران کننده ای به خود گرفته است. دو آفت کرم گلوگاه و مگس مدیترانه‌ای تا ۸۰ درصد محصول انار سیرجان را از بین برده‌اند و ۲۸۰ هکتار انارستان با سطح زیر کشت ۲۸۰۰ تن محصول، به دلیل آلودگی امحا شده است.
در حال حاضر ۷۰ تا ۸۰ درصد انار منطقه دچار آفت شده و تنها راه مبارزه، آتش زدن میوه‌های آلوده است؛ اقدامی که هر ساله انجام می‌شود اما با شروع فصل باردهی جدید، آفت بار دیگر بازمی‌گردد.
شهرستان زرند نیز از گزند این آفت در امان نمانده و اردوی جهادی گیاه‌پزشکی با محوریت مبارزه با کرم گلوگاه انار و مگس مدیترانه‌ای در روستای خانوک برگزار شده است. در شهرستان راور نیز مانور سراسری جمع‌آوری میوه‌های آلوده به این آفت اجرا شده و خسارت سالانه بیش از ۵۰ درصدی آفات به محصولات باغی این منطقه گزارش شده است. در ارزوئیه نیز کلاس آموزشی مدیریت تلفیقی کنترل کرم گلوگاه انار با حضور کارشناسان و باغداران در روستای دهسرد برگزار شده تا راهکارهای نوین کاهش خسارت به بهره‌برداران آموزش داده شود.
کشاورزان نیاز به حمایت دارند
آنچه این بحران را پیچیده‌تر می‌کند، نبود دسترسی کافی باغداران به روش‌های پیشرفته کنترل آفات است. کشاورزان چترود به دلیل عدم دسترسی به تله‌های فرمونی و مبارزه بیولوژیک، به طور مداوم با خسارات سنگین مواجه می‌شوند. کرم گلوگاه با ورود به داخل میوه، هسته‌ها را آلوده کرده و موجب ریزش و غیرقابل مصرف شدن انارها می‌شود و به ویژه در مناطق گرم و خشک شیوع بیشتری دارد. در برخی سال‌ها و مناطق خشک، میزان خسارت این آفت به ۹۰ درصد نیز می‌رسد که زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی و اقتصاد باغداری استان محسوب می‌شود.
مبارزه باید مداوم و تلفیقی باشد
سحر محمد تقی زاده، گیاه پزشک کرمانی در گفتگو با مهر بیان کرد: مبارزه با این آفت نیازمند رویکردی تلفیقی است. مبارزه شیمیایی به تنهایی تقریباً غیرممکن و توصیه‌نشده است، زیرا تخم‌گذاری آفت در داخل تاج میوه انجام می‌شود و سموم به لاروها دسترسی ندارند.
وی گفت: جمع‌آوری میوه‌های آلوده از پای درخت به عنوان منبع مهم زمستان‌گذرانی حشره، تاج‌تراشی، استفاده از تله‌های فرمونی و مبارزه بیولوژیک از جمله راهکارهای مؤثر شناخته می‌شوند. در همین راستا، مانورهای میدانی متعددی در مناطق مختلف استان از جمله چترود برگزار شده تا ضمن آموزش باغداران، بر مشارکت همگانی در مقابله با آفت تأکید شود.
محمد تقی زاده بیان کرد: با این حال، آنچه امروز بیش از هر اقدام دیگری ضرورت دارد، فراهم کردن دسترسی باغداران به ابزارهای نوین کنترل، حمایت مالی از کشاورزان خسارت‌دیده و اجرای برنامه‌ای منسجم و مستمر برای جلوگیری از گسترش بیشتر این آفت در باغ‌های انار استان کرمان است.
وی گفت: آفت کرم گلوگاه انار در سال زراعی جاری خسارت‌های سنگینی به باغ‌های استان کرمان وارد کرده و کشاورزان مناطق مختلف را با کاهش شدید تولید و افزایش هزینه‌های مبارزه روبه‌رو ساخته است.
۲ سال پیاپی شیوع آفت و خسارت جدی به کشاورزان
محمد، انارکاری از چترود که بیش از دو دهه در باغ‌های خود انار پرورش داده است، به خبرنگار مهر می‌گوید که امسال بیش از ۷۰ درصد محصولش از بین رفته است.
به گفته او، لاروهای کرم گلوگاه به داخل تاج میوه نفوذ می‌کنند و دانه‌ها را تخریب می‌کنند، به‌گونه‌ای که از بیرون میوه سالم به نظر می‌رسد اما در فاصله چند روز، کاملاً پوسیده و غیرقابل مصرف می‌شود.
او توضیح می‌دهد: کاهش شدید منابع آبی و خشکسالی، درختان را ضعیف کرده و همین ضعف، آسیب‌پذیری آنها را در برابر آفت چند برابر کرده است.
محمد می‌گوید: سال گذشته برای مبارزه با این آفت، هزینه زیادی صرف خرید تله و سموم کرده، اما امسال به دلیل نبود تله‌های فرمونی و مبارزه بیولوژیک، عملاً دست‌هایش خالی مانده است.
او از مسئولان خواست که با تأمین به‌موقع نهاده‌ها و ارائه تسهیلات کم‌بهره، از انارکارانی که در آستانه ورشکستگی قرار دارند، حمایت کنند.
زهرا، باغدار دیگری از سیرجان که حدود پنج هکتار انارستان دارد، می‌گوید: خسارت امسال به حدی بوده که بخش قابل‌توجهی از محصول باغش را امحا کرده است.
به گفته او، دو آفت کرم گلوگاه و مگس مدیترانه‌ای همزمان به باغ‌های منطقه حمله کرده‌اند و همین ترکیب، کار مبارزه را بسیار دشوار کرده است.
او توضیح می‌دهد: تنها راه مبارزه با میوه‌های آلوده، جمع‌آوری و آتش زدن آنهاست، اما این کار هر ساله انجام می‌شود و با شروع فصل باردهی جدید، آفت بار دیگر بازمی‌گردد. زهرا تأکید می‌کند که نبود یک برنامه منسجم و هماهنگ در سطح منطقه، مهم‌ترین مانع پیش روی کنترل آفت است و هر باغدار به تنهایی نمی‌تواند از عهده مقابله با آن برآید.
او از جهاد کشاورزی خواست که کارشناسان خود را به باغات اعزام کند و راهنمایی‌های فنی لازم را در اختیار باغداران قرار دهد.
حسین، کشاورز دیگری از زرند، مشکل خود را ترکیبی از آفت و کاهش شدید بارندگی می‌داند.
به گفته او، در روستای عفت‌آباد خانوک که اردوی جهادی گیاه‌پزشکی در آن برگزار شد، بسیاری از باغداران با مشکل مشابهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و خسارت آفت به همراه خشکسالی، درآمد آنها را به شدت کاهش داده است.
او می‌گوید: در سال جاری، محصول باغ او به کمتر از نصف سال‌های گذشته رسیده و همین موضوع، او را با دشواری مالی جدی مواجه کرده است. حسین با اشاره به اینکه سال‌ها برای احیای باغ خود زحمت کشیده، می‌گوید اگر حمایتی از سوی دولت صورت نگیرد، بسیاری از باغداران منطقه مجبور خواهند شد باغ‌های خود را رها کنند یا به فروش برسانند.
درختان آلوده باید امحا شوند
یک کارشناس گیاه‌پزشکی نیز در این گفتگو با اشاره به اینکه کرم گلوگاه انار در مناطق گرم و خشک شیوع بیشتری دارد، توضیح می‌دهد که مبارزه شیمیایی به تنهایی تقریباً غیرممکن و توصیه‌نشده است، زیرا تخم‌گذاری آفت در داخل تاج میوه انجام می‌شود و سموم به لاروها دسترسی ندارند.
به گفته محمد اسماعیلی، مؤثرترین راهکارها شامل جمع‌آوری میوه‌های آلوده از پای درخت به عنوان منبع مهم زمستان‌گذرانی حشره، تاج‌تراشی، استفاده از تله‌های فرمونی و مبارزه بیولوژیک است.
این کارشناس تأکید می‌کند: بدون مشارکت همگانی باغداران و اجرای برنامه‌ای منسجم و مستمر، کنترل این آفت امکان‌پذیر نیست و خسارت آن هر ساله تکرار خواهد شد. او از مسئولان استانی خواست که با تأمین اعتبار لازم برای خرید تله‌های فرمونی و آموزش باغداران، زمینه کاهش خسارت را فراهم کنند.
وی گفت: مهم‌ترین دلیل گستردگی شیوع این آفت، تولید چهار نسل در سال توسط آن است و همین موضوع باعث می‌شود آفت به سرعت تکثیر شود و خسارت سنگینی به باغ‌های انار وارد کند.
این کارشناس گیاه‌پزشکی با تأکید بر ضرورت مدیریت چرخه زندگی آفت افزود: کشاورزان پس از برداشت محصول نباید میوه‌های بی‌کیفیت و آلوده را روی شاخه‌ها باقی بگذارند، زیرا لارو این آفت درون میوه زندگی و رشد می‌کند.
به گفته وی، همه محصول باید برداشت شود و حتی میوه‌های پای درخت نیز جمع‌آوری شوند تا چرخه تکثیر آفت از بین برود.
اسماعیلی جمع‌آوری دستی میوه‌های آلوده را یکی از تدابیر کلیدی و کم‌هزینه برای کاهش جمعیت آفت دانست.
مبارزه مؤثر با کرم گلوگاه انار نیازمند رویکردی ترکیبی است؛ از جمع‌آوری دستی و سوزاندن میوه‌های آلوده گرفته تا رهاسازی زنبور تریکوگراما، نصب تله‌های فرمونی و هرس صحیح درختان. در این میان، تأکید بر روش‌های بیولوژیک و مدیریت تلفیقی به دلیل حفظ سلامت محصول و محیط زیست از اولویت ویژه‌ای برخوردار است.