مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با اشاره به شیوع ۲۵.۱ درصدی اختلالات روان‌پزشکی در کشور، از کمبود تخت‌های بستری و ضرورت افزایش ظرفیت بیمارستان‌ها متناسب با نیاز جامعه خبر داد.
محمدرضا شالبافان با بیان اینکه تخت‌های روان‌پزشکی به‌ویژه در شهرهای پرجمعیت با کمبود مواجه‌اند، اظهار کرد: تعداد این تخت‌ها متناسب با نیاز موجود در جامعه نیست و کشور با کمبود ظرفیت بستری روان‌پزشکی روبه‌روست.
او درباره شیوع اختلالات روان‌پزشکی در ایران توضیح داد: براساس نتایج آخرین پیمایش ملی سلامت روان، شیوع این اختلالات در کشور ۲۵.۱ درصد است که رقم بالایی محسوب می‌شود. از سوی دیگر، مراجعه به اورژانس‌های روان‌پزشکی و مشاهده موارد حاد، از جمله افکار و اقدام به خودکشی در گروه‌های سنی مختلف، بر ضرورت افزایش تخت‌های روان‌پزشکی تأکید دارد.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با اشاره به گستردگی جغرافیایی ایران گفت: حتی در استان‌هایی که تخت‌های روان‌پزشکی در مرکز استان در دسترس است، این ظرفیت لزوماً پاسخگوی نیاز تمام مناطق نیست. فاصله زیاد برخی شهرها با مراکز استان‌ها نیز ضرورت افزایش تعداد تخت‌ها و توزیع مناسب‌تر آنها در مناطق مختلف را بیشتر می‌کند.
شالبافان با تأکید بر لزوم توسعه ظرفیت بستری روان‌پزشکی اظهار کرد: براساس دستورالعمل‌های سال‌های گذشته، حداقل ۱۰ درصد تخت‌های بیمارستانی باید به تخت‌های روان‌پزشکی اختصاص یابد. با توجه به شرایط کنونی جامعه، اختصاص این سهم باید مورد توجه قرار گیرد تا ظرفیت موجود افزایش پیدا کند.
او در ادامه به برنامه‌های وزارت بهداشت برای کاهش نیاز به بستری اشاره کرد و گفت: اجرای برنامه‌های مختلفی با هدف کاهش بستری بیماران روان‌پزشکی در دستور کار قرار دارد. یکی از این برنامه‌ها، کاهش بستری مجدد بیماران از طریق اجرای برنامه سراج و ارائه خدمات سلامت روانی و اجتماعی در سطح جامعه است.
به گفته این روان‌پزشک، بررسی‌ها نشان می‌دهد ارائه خدمات روانی و اجتماعی در مناطقی که پوشش جمعیتی مناسبی دارند، می‌تواند به میزان قابل‌توجهی نیاز به بستری مجدد را کاهش دهد. با این حال، توسعه خدمات جامعه‌محور به معنای رفع نیاز به افزایش تخت‌های بیمارستانی نیست و ظرفیت موجود همچنان پاسخگوی نیاز جامعه نیست.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت همچنین بر ضرورت توجه به تخت‌های تخصصی روان‌پزشکی تأکید کرد و گفت: برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت نباید فقط به تخت‌های عمومی محدود شود، بلکه تخت‌های تخصصی کودکان و نوجوانان، سالمندان و بخش‌های مربوط به مدیریت و درمان بستری اعتیاد نیز باید مورد توجه قرار گیرند. توسعه این ظرفیت‌ها به حمایت ویژه نیاز دارد.
شالبافان درباره امکان استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای ارائه خدمات بستری روان‌پزشکی توضیح داد: بخش خصوصی می‌تواند بخشی از خدمات تخصصی بیمارستانی را برعهده بگیرد، اما در حال حاضر امکان ارائه خدمات بستری تخصصی روان‌پزشکی در این بخش تنها در چند شهر وجود دارد. به نظر می‌رسد مسائل اقتصادی و عوامل دیگر باعث شده‌اند بخش خصوصی در بسیاری از موارد انگیزه کافی برای ورود به این حوزه نداشته باشد.
او با اشاره به اقداماتی که طی سال‌های گذشته برای افزایش تخت‌های روان‌پزشکی انجام شده است، اظهار کرد: تلاش‌هایی مقطعی برای افزایش تعداد این تخت‌ها صورت گرفته، اما اقدام مستمر و برنامه‌ریزی‌شده برای توسعه ظرفیت بستری، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت افزود: معاونت درمان متولی درمان بیمارستانی در کشور است و برای افزایش تخت‌های بیمارستانی برنامه‌ریزی می‌کند، اما توسعه تخت‌های روان‌پزشکی به برنامه‌ای ویژه و هم‌افزایی نهادها و سازمان‌های مختلف نیاز دارد.
شالبافان درباره وضعیت ایران در مقایسه با سایر کشورها نیز گفت: از نظر دسترسی به تخت‌های روان‌پزشکی، وضعیت کشور در مقایسه با برخی کشورهای منطقه که از نظر اقتصادی و اجتماعی تقریباً هم‌تراز محسوب می‌شوند، متوسط است؛ اما در مقایسه با بسیاری از کشورهای غربی، تعداد تخت‌های روان‌پزشکی به نسبت جمعیت پایین‌تر است.
او در عین حال تأکید کرد که مقایسه تعداد تخت‌های روان‌پزشکی میان کشورها به‌تنهایی برای ارزیابی وضعیت دسترسی کافی نیست؛ زیرا عواملی مانند پراکندگی جمعیت و شهرها، نظام ارجاع، شیوه ارائه خدمات و قوانین مربوط به بستری و نگهداری بیماران مزمن در این زمینه تأثیرگذارند. به گفته او، ظرفیت تخت‌های روان‌پزشکی باید متناسب با شرایط و نیازهای هر کشور تعیین شود.
این روان‌پزشک در پایان بار دیگر بر ضرورت افزایش تخت‌های روان‌پزشکی و توجه به پراکندگی جغرافیایی آنها تأکید کرد و گفت: براساس آمار پیمایش سلامت روان و مشاهدات اورژانس‌های روان‌پزشکی، نیاز به افزایش این تخت‌ها وجود دارد. در کنار توسعه ظرفیت، باید توزیع جغرافیایی مناسبی نیز در نظر گرفته شود تا دسترسی مردم به خدمات بستری روان‌پزشکی بهبود یابد.