رکود عمیق بازار مسکن و افزایش هزینه‌ها، سرمایه‌گذاری در این بخش را کم‌جاذبه کرده و اجرای پروژه‌های نهضت ملی مسکن را کند کرده است.
بازار مسکن با افزایش هزینه نهاده‌ها و مصالح ساختمانی روبه‌روست و سازندگان در شرایط فعلی برای ادامه فعالیت با مشکلات زیادی مواجه شده‌اند. این وضعیت در حالی است که رکود بازار مسکن همچنان ادامه دارد و چشم‌انداز روشنی پیش روی فعالان این بخش قرار ندارد. اما تداوم این شرایط چه سرنوشتی برای پروژه‌های ساختمانی رقم می‌زند و پروژه‌های نهضت ملی مسکن با چه چالش‌هایی مواجه خواهند شد؟
ساخت مسکن در پروژه‌های معمولی به‌دلیل افزایش هزینه ساخت، توجیه اقتصادی ندارد
حسن محتشم، عضو هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان، در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز، با اشاره به افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز اظهار کرد: «در اسکلت ساختمان، میلگرد و به‌طور کلی فولاد، در کنار سیمان، نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. قیمت سیمان نیز افزایش یافته و در نتیجه، هزینه بتن بالا رفته است.»
او با اشاره به سهم این مصالح در هزینه ساخت افزود: «در یک ساختمان بتنی، هزینه فولاد و بتن به‌تنهایی در هر مترمربع به حدود ۹ تا ۱۰ میلیون تومان می‌رسد. این هزینه‌ها در کنار دستمزد نیروی انسانی، سایر مصالح و نهاده‌های ساختمانی و هزینه‌های خدماتی قرار می‌گیرند که در ساخت یک ساختمان مورد نیاز هستند.»
محتشم ادامه داد: «به همین دلیل، در شرایط فعلی، ساخت مسکن حتی در پروژه‌های معمولی نیز با دشواری مواجه شده و به‌جز پروژه‌های گران‌قیمت و لوکس، در بسیاری از پروژه‌ها توجیه اقتصادی ساخت وجود ندارد؛ به‌ویژه با توجه به رکودی که بر بازار حاکم است.»
شرایط جنگی، تمایل به سرمایه‌گذاری در مسکن را کاهش داده است
عضو هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان درباره دلایل رکود بازار مسکن گفت: «این رکود دو عامل دارد که یکی از آنها شرایط جنگی است. در چنین شرایطی، سرمایه معمولا به سمت دارایی‌هایی حرکت می‌کند که امکان نقدشوندگی بیشتری دارند و مسکن به دلیل شرایط ناامنی با کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری مواجه می‌شود.»
او ادامه داد: «در شرایط جنگی، مردم ممکن است به دلیل نگرانی‌های امنیتی ناچار به ترک محل زندگی خود شوند، اما نمی‌توانند ساختمانشان را همراه خود ببرند. در مقابل، دارایی‌هایی مانند ارز و طلا از نقدشوندگی بیشتری برخوردارند؛ هرچند خرید ارز با محدودیت‌ها و تبعات قانونی خاص خود مواجه است و طلا نیز مشکلات و ملاحظات خاص خود را دارد.»
این مقام صنفی در ادامه بیان کرد: «از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری در بخش تولید نیز به دلیل مشکلات متعدد و موانعی که در مسیر فعالیت‌ها وجود دارد، کاهش پیدا کرده است. مجموعه این عوامل باعث شده است سرمایه‌گذاری در بخش مسکن با محدودیت مواجه شود و کاهش تقاضا، رکود بازار را تشدید کند.»
افزایش قیمت تمام‌شده، خرید مسکن را برای مردم دشوار کرده است
محتشم با اشاره به دیگر عوامل موثر بر رکود بازار مسکن اظهار کرد: «بخش دیگری از رکود به تقاضای مصرفی مربوط می‌شود. قیمت مسکن به دلیل افزایش هزینه تمام‌شده، از جمله رشد قیمت نهاده‌های ساختمانی، دستمزد نیروی انسانی، خدمات و سایر هزینه‌ها، به‌شدت افزایش یافته است.»
او افزود: «هزینه‌های نظام مهندسی و دریافت پروانه ساختمانی نیز در کنار سایر عوامل بر قیمت تمام‌شده اثر می‌گذارند. در نتیجه، خرید خانه برای مردم به‌راحتی امکان‌پذیر نیست و بخش قابل توجهی از متقاضیان با دشواری مواجه شده‌اند.»
عضو هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان ادامه داد: «در چنین شرایطی، بازار با وضعیتی متناقض روبه‌رو شده است؛ از یک سو، قیمت تمام‌شده مسکن بالا رفته و قیمت فروش نیز افزایش پیدا کرده است و از سوی دیگر، به دلیل شرایط اقتصادی و کاهش قدرت خرید، تقاضای کافی برای خرید وجود ندارد. در واقع، مسکن گران شده، اما خریدار نیز به‌راحتی پیدا نمی‌شود.»
افزایش مداوم قیمت نهاده‌ها، ادامه ساخت‌وساز را دشوار کرده است
محتشم با اشاره به وضعیت سازندگان در شرایط فعلی اقتصاد کشور گفت: «شرایط ساخت‌وساز دشوار شده است؛ زیرا قیمت‌ها علاوه بر اینکه افزایش پیدا کرده‌اند، در همان سطوح نیز ثابت نمی‌مانند و به‌طور مرتب در حال افزایش هستند.»
او ادامه داد: «این وضعیت ناشی از شرایط اقتصاد کلان کشور است. کاهش ارزش پول ملی باعث می‌شود قیمت تمام نهاده‌ها افزایش پیدا کند. در مورد کالاهای ضروری یا محصولاتی که تولید آنها به دلایل مختلف با مشکل مواجه می‌شود و عرضه آنها کاهش پیدا می‌کند، افزایش قیمت می‌تواند شدیدتر باشد.»
عضو هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان اضافه کرد: «در مجموع، ساخت‌وساز در شرایط فعلی با دشواری زیادی مواجه است و سازندگانی که پروژه‌های شخصی دارند، با مشکلات متعدد دست‌وپنجه نرم می‌کنند.»
ساخت‌وساز پروژه‌های نهضت ملی مسکن به دلیل افزایش هزینه‌ها کند شده است
محتشم در ادامه با اشاره به مشکلات سازندگان پروژه‌های نهضت ملی مسکن اظهار کرد: «پروژه‌های نهضت ملی مسکن نیز با قیمت‌هایی که پیش‌تر برای ساخت آنها اعلام شده و حتی با تعدیل‌هایی که در نظر گرفته می‌شود، در معرض کند شدن روند اجرا قرار دارند.»
او ادامه داد: «قیمت‌هایی که پیش‌تر برای این پروژه‌ها تعیین شده بود، بر مبنای هر مترمربع حدود هشت میلیون و ۲۵۰ هزار تومان بود. هرچند تعدیل‌هایی برای این قیمت‌ها در نظر گرفته می‌شود، اما همچنان میان نرخ‌های قبلی و قیمت‌های روز فاصله وجود دارد.» محتشم در پایان خاطرنشان کرد: «به همین دلیل، سازندگان پروژه‌های نهضت ملی مسکن نیز از نظر هزینه‌های ساخت با مشکلات جدی مواجه‌اند.»