یک برد الکترونیکی کوچک که درون پهپادهای گران-۴ و ۵ روسیه کشف شد، مانع از آن می‌شود که اوکراین بتواند سیگنال این پهپادها را مختل کند.
اوکراین پس از کشف فناوری «متحول‌کننده» در پهپادهای مرگبار جت‌موتور روسیه، وارد رقابتی نفس‌گیر با زمان شده است تا از حریم هوایی خود محافظت کند. یک برد الکترونیکی کوچک که ماه گذشته درون جدیدترین کلاهک‌های جنگی روسیه کشف شد، مانع از آن می‌شود که اوکراین بتواند سیگنال این پهپادها را مختل یا مسدود کند.
این پیشرفت نگران‌کننده باعث شده نرخ رهگیری موفق پهپادها به‌شدت کاهش یابد و از ۹۰ درصد به ۶۰ درصد برسد. اکنون مناطق وسیعی از این کشور هدف حملات گسترده پهپادهای Geran-4 و Geran-5 روسیه قرار گرفته‌اند که با سرعت حدود ۶۰۰ کیلومتربرساعت پرواز می‌کنند.
روزنامه The Sun به‌طور اختصاصی به جدیدترین فناوری روسیه، موسوم به «مغناطیس‌سنج» یا Magnetometer، دسترسی پیدا کرده است؛ درحالی‌که کارشناسان نظامی اوکراین شبانه‌روز برای یافتن راهی جهت مقابله با آن تلاش می‌کنند.
ایوان، یکی از کارشناسان وزارت دفاع اوکراین، اعلام کرد که بررسی این فناوری در بحبوحه رقابت گسترده تکنولوژیک میان دو کشور همچنان ادامه دارد. این تحولات پس از آن رخ می‌دهد که یکی از پهپادهای مجهز به این سامانه، ۱۴ غیرنظامی را که روی سکوی ایستگاه راه‌آهن دنیپرو منتظر قطار بودند، کشت.
در حملات پهپادی جداگانه به مناطق پولتاوا و چرنیهیف نیز پنج نفر دیگر، از جمله دو دختر ۱۵ساله، کشته شدند.
ایوان توضیح داده که مغناطیس‌سنج به پهپاد اجازه می‌دهد سامانه‌های جنگ الکترونیک اوکراین را دور بزند و مسیر خود را به‌سوی هدف حفظ کند.
او می‌گوید:
تصور کنید یک موشک روسی هستید و سامانه ناوبری شما مانند پنجره‌ای در خانه‌تان است.
از طریق این پنجره می‌دانید خورشید چه زمانی طلوع می‌کند و چه زمانی غروب می‌کند.
اگر جنگ الکترونیک این پنجره را کاملاً تاریک کند، دیگر نمی‌دانید خورشید چه زمانی طلوع یا غروب می‌کند.
حالا دنیایی را تصور کنید که در آن پهپاد دیگر به آن پنجره وابسته نیست و هیچ راهی برای تاریک‌کردن آسمان وجود ندارد.
این دقیقاً همان چیزی است که آن‌ها توسعه داده‌اند.
به‌طور خلاصه، آن‌ها یک سامانه ناوبری ماهواره‌ای پشتیبان ساخته‌اند که نمی‌توان با استفاده از جنگ الکترونیک با آن مقابله کرد.
رقابت تکنولوژیک میان اوکراین و روسیه اکنون با تمام توان جریان دارد و هر دو طرف در تلاش هستند سامانه‌های تسلیحاتی جدیدی توسعه دهند. تسلیحات نظامی برای ناوبری در شرایطی که سیگنال‌های GPS مختل شده‌اند، از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند.
موشک‌های هسته‌ای Trident 2 بریتانیا تا لبه فضا پرواز می‌کنند و برای مسیریابی از ستارگان کمک می‌گیرند.
موشک‌های کروز پنهانکار Storm Shadow که بریتانیا و فرانسه در اختیار اوکراین قرار داده‌اند، به فناوری نقشه‌برداری از عوارض زمین مجهز هستند که به آن‌ها اجازه می‌دهد مسیر خود را تا رسیدن به هدف شناسایی کنند.
برخی موشک‌ها و پهپادها نیز با استفاده از زمان، سرعت و مسافت طی‌شده، موقعیت خود را نسبت به نقطه پرتاب محاسبه می‌کنند. این روش با نام «ناوبری اینرسی» شناخته می‌شود.
بیشتر این تسلیحات از ترکیبی از چند سامانه ناوبری، از جمله GPS، استفاده می‌کنند؛ اما هرچه تعداد این سامانه‌ها بیشتر باشد، هزینه ساخت افزایش می‌یابد و تولید آن‌ها نیز ممکن است زمان بیشتری ببرد.
مغناطیس‌سنج‌ها که تغییرات جزئی میدان مغناطیسی را تشخیص می‌دهند، نزدیک به یک قرن است که برای ناوبری و شناسایی اهداف مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تجهیزات همچنان بخشی از مجموعه ابزارهای بریتانیا برای شکار زیردریایی‌ها هستند و در هواپیماهای گشت دریایی P-8 Poseidon نیز به کار گرفته می‌شوند.
ایوان در ادامه افزود:
برای اینکه یک پهپاد بداند در چه موقعیتی قرار دارد و باید به کجا حمله کند، از سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای استفاده می‌کند.
ما توانسته‌ایم با استفاده از جنگ الکترونیک و ایجاد اختلال در سیگنال‌های آن، جلوی این فرایند را بگیریم.
در این روش، اساساً یک فرکانس مشخص را با نویز اشباع می‌کنیم تا سامانه نتواند اطلاعات موردنیاز خود را دریافت کند.
ما همچنین از روش جعل سیگنال یا Spoofing استفاده می‌کنیم که به سامانه القا می‌کند در منطقه دیگری از جهان، مثلاً شهر لیما در پرو، قرار دارد.
این ابزار جدید راهی برای روس‌هاست تا سامانه‌های متداول جنگ الکترونیک را دور بزنند.
این فناوری از یک جهت متحول‌کننده است، چون به آن‌ها کمک می‌کند از سد جنگ الکترونیک ما عبور کنند؛ اما از جهت دیگر چندان متحول‌کننده نیست، زیرا از پهپادها در برابر رهگیرها و حملات فیزیکی محافظت نمی‌کند.
در ماه‌های پس از حمله روسیه به اوکراین، مسکو پهپاد ایرانی شاهد را که سرعتی حدود ۳۲۲ کیلومتربرساعت داشت، به کار گرفت. اما روسیه از آن زمان تاکنون این تسلیحات را توسعه داده و با افزودن موتورهای جت، سرعت پرواز آن‌ها را بیش‌ازپیش افزایش داده است. پهپاد Geran-5 می‌تواند به سرعتی معادل ۶۰۴ کیلومتربرساعت برسد.
این پهپادها اکنون به‌اندازه‌ای سریع هستند که می‌توانند از پهپادهای رهگیر ساخته‌شده توسط اوکراین در ابتدای جنگ پیشی بگیرند. سرهی «فلش» بسکرستنوف، مشاور دفاعی ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، به The Sun می‌گوید:
آن‌ها می‌دانند که فناوری مانند بازی شطرنج است.
یعنی دائماً تلاش می‌کنند یک حرکت جلوتر بروند و ما هم به‌دنبال راهی برای پاسخ‌دادن به آن‌ها هستیم.
اما من بارها گفته‌ام که در این بازی تکنولوژیک، تنها کسی می‌تواند پیروز شود که به حرکت بعدی فکر کند.
آن‌ها کاری انجام می‌دهند و ما هم در پاسخ، اقدام دیگری انجام می‌دهیم.
پهپاد Geran-5 که بدنه‌ای شبیه سیگار دارد و از منطقه تسیمبولووا پرتاب می‌شود، سریع‌تر از دو پهپاد تهاجمی جدید روسیه است. این پهپاد با کلاهک جنگی ۹۰ کیلوگرمی خود می‌تواند به سرعت ۶۰۰ کیلومتربرساعت برسد.
در مقابل، Geran-4 بدنه پهن‌تری دارد و براساس طراحی اولیه پهپاد بال‌دار شاهد ساخته شده است. این مدل سرعت کمتری دارد، با حداکثر سرعت ۴۹۹ کیلومتربرساعت پرواز می‌کند و یک کلاهک جنگی ۵۰ کیلوگرمی حمل می‌کند.
اکنون تصور می‌شود تولیدکنندگان روسی ماهانه حدود ۳,۰۰۰ فروند پهپاد Geran-4 و Geran-5 تولید می‌کنند. بخش بزرگی از این تولیدات در منطقه ویژه اقتصادی آلابوگا در جمهوری تاتارستان انجام می‌شود که حدود ۹۶۶ کیلومتر با خط مقدم جنگ فاصله دارد.
کرملین اکنون ۱۰ پایگاه مجهز به سکوهای پرتاب پهپادهای انتحاری دوربرد در اختیار دارد. ده‌ها ریل پرتاب نیز در امتداد مرزهای بلاروس و اوکراین مستقر شده‌اند. این پایگاه‌های مخفی باعث شده‌اند اهدافی در عمق خاک کشورهای عضو ناتو نیز در برد حملات قرار بگیرند.