به گزارش سلامت نیوز به نقل از سازندگی، پائیز با وعده بارش‌های بیشتر آغاز شد اما برای مردمی که همچنان منتظر باران‌اند، آسمان با پیش‌بینی‌ها همراه نشده است. فاصله میان انتظار عمومی و بارندگی رخ‌داده، اعتبار پیش‌بینی‌های هواشناسی را دوباره به بحث گذاشته؛ به‌ویژه زمانی که خبرهای مربوط به ال‌نینو انتظار پائیزی پربارش را تقویت کرده بود. با این حال میان پیش‌بینی احتمالاتی یک فصل و وعده قطعی بارندگی، تفاوتی وجود دارد که در اطلاع‌رسانی و بازنشر خبرها اغلب گم می‌شود. احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در این گفت‌وگو توضیح می‌دهد که پیش‌بینی فصلی، گرایش بارش به کمتر یا بیشتر از میانگین را نشان می‌دهد و زمان، مکان و مقدار دقیق بارندگی را تعیین نمی‌کند.
وظیفه: پیش‌بینی فصلی احتمالاتی است
وظیفه با تأکید بر اینکه پیش‌بینی فصلی در هیچ جای جهان قطعیت ندارد، گفت: علم هواشناسی می‌تواند، احتمال گرایش بارش به شرایط کمتر از نرمال، نرمال یا بیشتر از نرمال را بیان کند اما نمی‌تواند، وضعیت بارندگی یک فصل را از پیش به‌صورت قطعی و صددرصدی تعیین کند. او درباره محدودیت‌های پیش‌بینی فصلی توضیح داد: چه در پایان تابستان درباره پائیز صحبت کنیم و چه در پائیز درباره زمستان، علم بشر امکان تعیین قطعی وضعیت بارش فصل آینده را ندارد. پیش‌بینی‌های فصلی عمدتاً بر پایه احتمال رخداد و انحراف از شرایط معمول انجام می‌شوند؛ حتی مقدار دقیق بارش نیز در این مقیاس قابل پیش‌بینی نیست. برای مثال نمی‌توان از پیش اعلام کرد که در یک منطقه ۱۰۰ میلی‌متر و در منطقه‌ای دیگر ۲۰۰ میلی‌متر باران خواهد بارید. وی افزود: آنچه در پیش‌بینی‌های فصلی هواشناسی و اقلیم مطرح می‌شود، گرایش احتمالی شرایط است. اگر وضعیت بارش را به سه گروه کمتر از نرمال، نرمال و بیشتر از نرمال تقسیم کنیم، پیش‌بینی فصلی نشان می‌دهد کدام‌یک از این حالت‌ها با احتمال ضعیف، متوسط یا قوی، شانس وقوع بیشتری دارد. بنابراین موضوع این است که بارندگی یک فصل احتمالاً کمتر از میانگین بلندمدت، نزدیک به آن یا بیشتر از آن خواهد بود؛ نه اینکه مقدار و زمان بارش‌ها به‌طور قطعی مشخص شود.
انتقاد از ادعاهای غیرواقعی در شبکه‌های اجتماعی
وظیفه با اشاره به انتشار برخی ادعاها درباره وضعیت بارندگی در شبکه‌های اجتماعی گفت: افرادی در داخل و خارج از ایران فعالیت می‌کنند که بیشتر برای دیده شدن، مطالبی مطرح می‌کنند که با واقعیت علمی مطابقت ندارد. من نیز در برنامه‌های تلویزیونی و سخنرانی‌های مختلف درباره ماهیت احتمالاتی پیش‌بینی‌های فصلی توضیح داده‌ام. او برای مقایسه وضعیت بارش امسال و سال گذشته اظهار کرد: سال گذشته تا ۱۵ آذر ۲۵ استان کشور هیچ بارشی دریافت نکرده بودند؛ یعنی حتی تا حدود یک ماه و یک هفته پس از مقطع کنونی نیز در این استان‌ها بارندگی رخ نداده بود. به گفته او، استان‌های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و سه استان شمالی از این وضعیت مستثنا بودند. وی ادامه داد: امسال شرایط با سال گذشته تفاوت زیادی دارد. در بسیاری از استان‌های غربی و شمالی همچنین دامنه‌های البرز، بارندگی‌ها در حد نرمال بوده است؛ البته گیلان و تا حدودی مازندران بارش کمتر از نرمال داشته‌اند. مجموع بارش کشور نیز تقریباً نزدیک به نرمال است و فاصله زیادی با آن ندارد.
برای ارزیابی بارش پائیز هنوز زود است
وظیفه با تأکید بر اینکه هنوز زمان زیادی از آغاز فصل بارش نگذشته است، گفت: مهرماه به پایان رسیده و تقریباً در هفته نخست آبان هستیم؛ بنابراین برای ارزیابی وضعیت بارندگی هنوز زود است. در شرایط نرمال اقلیمی نیز در این مقطع از سال، انتظار آغاز بارش‌ها در مناطقی مانند بوشهر، خوزستان و جنوب فارس را نداریم. میانگین بلندمدت هم نشان می‌دهد که معمولاً در این زمان، بارندگی این مناطق هنوز آغاز نشده است.
او افزود: البته در مناطقی مانند بخش‌های شمالی خوزستان، ایلام، کرمانشاه و لرستان انتظار می‌رود تا این زمان یک یا دو نوبت بارش رخ داده باشد. بارش‌هایی که برای میانه و اواخر هفته پیش‌بینی می‌شود، می‌تواند وضعیت این مناطق را به حد نرمال و احتمالاً حتی بالاتر از نرمال برساند. از این منظر پیش‌بینی فصلی با مشکل جدی مواجه نیست.
«ال‌نینو در ایران رخ می‌دهد» تعبیر درستی نیست
وظیفه در ادامه، وقوع ال‌نینو را قطعی توصیف کرد و درباره ماهیت این پدیده توضیح داد: ال‌نینو پدیده‌ای بسیار بزرگ‌مقیاس است که در محدوده ایران رخ نمی‌دهد بلکه گردش‌های جوی را در پهنه اقیانوس‌ها تغییر می‌دهد. او در پاسخ به این پرسش که آیا ال‌نینو در ایران نیز اتفاق افتاده است، گفت: اساساً این جمله که «ال‌نینو در ایران رخ می‌دهد» نادرست است. خاستگاه و محل وقوع ال‌نینو در اقیانوس است؛ دمای آب اقیانوس از حد نرمال گرم‌تر می‌شود و گردش‌های جوی را تغییر می‌دهد.
ایران در محل وقوع این پدیده قرار ندارد که بتوان از رخ دادن ال‌نینو در آن سخن گفت. وی افزود: تغییر گردش‌های جوی در پهنه اقیانوسی و مناطق حاره‌ای و استوایی، انتقال رطوبت از دریاها به خشکی‌ها را در بسیاری از نقاط جهان تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. خاورمیانه نیز یکی از این مناطق است. در اغلب سال‌هایی که ال‌نینو رخ داده، به‌ویژه در پائیز، انتقال رطوبت به منطقه بهتر صورت گرفته است؛ در نتیجه، اگر سامانه‌ای از مدیترانه وارد شود امکان تغذیه رطوبتی بهتری خواهد داشت. با این حال، این رابطه به‌معنای وقوع حتمی چنین شرایطی نیست.
تفاوت تأثیر ال‌نینو در مناطق مختلف جهان
وظیفه گفت: در برخی مناطق، اثر ال‌نینو مستقیم‌تر و مشخص‌تر است؛ از جمله سواحل غربی قاره آمریکا، جنوب‌غرب آمریکا، مکزیک، پرو و اکوادور که به محل وقوع پدیده نزدیک‌ترند و تأثیر زیادی از آن می‌پذیرند. او ادامه داد: در مقابل، ال‌نینو در بخش‌هایی از جنوب‌شرق آسیا و مناطقی مانند شمال استرالیا، فیلیپین و اندونزی، اثر معکوس دارد و می‌تواند، خشکسالی شدید و آتش‌سوزی جنگل‌ها را به‌دنبال داشته باشد. به گفته او در مقطع این گفت‌وگو نیز جنگل‌های اندونزی درگیر آتش‌سوزی بوده‌اند و در آمریکای جنوبی حجم سیلاب‌ها، افزایش یافته است.
عوامل دیگر می‌توانند اثر ال‌نینو را خنثی کنند
وظیفه در ادامه توضیحات خود درباره پیامدهای ال‌نینو به تصاویر سیلاب‌هایی اشاره کرد که در آنها، خودروها از داخل شهر به دریا برده شده‌اند. او در عین حال تأکید کرد: ال‌نینو به‌تنهایی تعیین‌کننده وضعیت بارش نیست و عوامل دیگری نیز اثرگذارند که می‌توانند حتی تأثیر این پدیده را خنثی کنند.
وضعیت بارش در البرز بهتر از تهران است
او در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت بارندگی تهران و میزان انطباق آن با پیش‌بینی‌ها گفت: بارندگی نسبت به سال گذشته طبیعتاً بسیار بهتر است اما تاکنون بارش‌ها عمدتاً در دامنه‌های البرز و شمال استان تهران متمرکز بوده‌اند. وضعیت استان البرز نیز از تهران بهتر است و بارش این استان به شرایط نرمال نزدیک است. وی همچنین وضعیت بارش تهران و استان‌های فلات مرکزی را در مجموع نرمال توصیف کرد و افزود: بارش کل کشور، فاصله زیادی با میانگین بلندمدت ندارد.