با اینکه هنوز زمان زیادی نمی‌گذرد، تقریباً داریم دورانی که می‌شد با بودجه زیر ۱۰ میلیون تومان سراغ گوشی‌های هوشمند معتبر رفت را فراموش می‌کنیم. حالا در بازار و با کمتر از۴۰ میلیون تومان هیچ اثری از ارزان‌قیمت‌های برندهای آشنا و معتبر پیدا نمی‌کنید. اگر نتوانید موجودی‌تان را به بالاتر از این رقم برسانید باید بروید سراغ برندهایی که قیمتشان نصف رقبای نامدار است. با این دلهره که نکند هنوز پایتان به خانه نرسیده، گوشی وسط راه دستتان را بگذارد توی پوست گردو!
تقلبی نیست
البته این برندهای گمنام از سال‌ها پیش و در روزگار کم‌تورم‌تر بازار موبایل هم حضور داشتند. اما حالا که قیمت گوشی‌های پرچم‌دار و میان‌رده سر به فلک کشیده و به قول معروف وحشتناک گران شده‌اند، ظهور و بروز بیشتری پیدا کرده‌اند.
«فرارو» می‌نویسد: اسم‌هایی مثل هانوفر، نمو، تی‌سی‌اچ، سایفر، تکنوموبایل، کامتل و ردتون؛ نام‌هایی‌اند که نه به اندازه سامسونگ و شیائومی آشنا هستند و نه آن‌قدرها درباره‌شان شنیده‌ایم که با اطمینان و چشم‌بسته سراغشان برویم. با این حال، به لطف قیمت‌های پروازی گوشی‌های معروف، کم مشتری ندارند. وقتی خرید ارزان‌ترین مدل‌های سامسونگ و شیائومی ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان آب می‌خورد و برندهای کمترشناخته‌شده، گزینه‌های خود را در محدوده ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان عرضه می‌کنند، شاید اختلاف قیمت در نگاه اول خیلی به چشم نیاید، اما وقتی کفگیر بودجه به ته دیگ خورده باشد، همین چند میلیون تومان هم سرنوشت خرید را عوض می‌کند. البته دیدن یک گوشی هوشمند با نامی ناآشنا و قیمتی پایین‌تر، ناخودآگاه سیستم هشدار ذهن را فعال می‌کند که نکند با جنسی تقلبی روبه‌رو هستیم؟ شاید فقط ظاهر یک گوشی هوشمند را دارد و بعد از چند روز کار، کلاً بسوزد و خاموش شود.
حقیقتاً نمی‌توانیم بگوییم کیفیتشان مثل گوشی‌های پرچم‌دار است، اما درجه دو بودن مترادف با تقلبی بودن نیست. این محصولات، دستگاه‌های کاملاً قانونی شرکت‌هایی هستند که با سفارش مستقیم به کارخانه‌های خارجی (عمدتاً چین) یا مونتاژ قطعات، با برند اختصاصی خودشان راهی بازار ایران می‌شوند؛ بنابراین باید حساب گوشی‌های فیک را از این برندهای اقتصادی جدا دانست.
سازوکار تجاری
گوشی‌های درجه دو سازوکار تجاری نسبتاً ساده‌ای هم دارند. شرکت‌ها برای ورود به این بازار دو گونه عمل می‌کنند. گروه نخست ترجیح می‌دهند قطعات گوشی را به‌صورت مجزا از چین بخرند و به داخل کشور بیاورند. برد الکترونیکی، نمایشگر، باتری، قاب و سایر اجزا از گمرک ترخیص می‌شوند و در خطوط مونتاژ داخلی در کنار هم قرار می‌گیرند. گروه دوم مدل‌های آماده از پیش‌ساخته را در کارخانه‌های چینی انتخاب می‌کنند، نشان تجاری، جعبه و تنظیمات نرم‌افزاری خود را روی آن می‌گذارند و گوشی کامل را وارد بازار می‌کنند. در هر دو حالت، شرکت ایرانی طراح و سازنده اصلی دستگاه نیست، اما صاحب برند و عرضه‌کننده آن در بازار داخلی است.
این شیوه، هزینه ورود به بازار را به‌شدت کاهش می‌دهد؛ چراکه شرکت‌ها نیازی ندارند برای طراحی صفر تا ۱۰۰ یک گوشی، سرمایه‌گذاری سنگین کنند. از طرفی، واردات قطعات منفصله شامل تعرفه‌های گمرکی متفاوتی نسبت به گوشی کامل می‌شود و حتی می‌تواند مشمول تسهیلات و معافیت‌های صنعتی و تولیدی شود. مجموعه این عوامل دست به دست هم می‌دهند تا این گوشی‌های درجه دو بتوانند محصولی ارزان‌تر از پرچم‌داران و برندهای معروف روانه بازار کنند و در عین حال، سود شیرین خود را هم به جیب بزنند.
چاره‌ای نداریم
در بسیاری از این مدل‌ها از پردازنده‌های اقتصادی مدیاتک، نمایشگرهای TFT با وضوح اچ‌دی و دوربین‌هایی با امکانات ساده استفاده می‌شود. چنین ترکیبی برای تماس، پیام‌رسانی، اپلیکیشن‌های بانکی، وب‌گردی و تماشای فیلم جواب می‌دهد، اما اگر اهل بازی‌های سنگین باشید یا از دوربین گوشی انتظار ثبت عکس‌های حرفه‌ای داشته باشید، احتمالاً خیلی زود متوجه محدودیت‌های دستگاه می‌شوید. مثلاً در سایت‌های خرید و فروش موبایل یکی از کاربران درباره مدل ردتون نوشته بود از عملکرد دستگاه و پایداری اتصال اینترنت رضایت دارد، اما چون باتری آن در حد متوسط است و هنگام اجرای بازی‌هایی مثل کالاف دیوتی با افت عملکرد و لگ روبه‌رو می‌شود، فقط برای کارهای روزمره و تماشای فیلم مناسب است. یا کاربر دیگری پس از یک ماه استفاده از مدل هانوفر از شارژدهی ۴۰ تا ۴۵ ساعته دستگاه تعریف می‌کند و می‌گوید دوربینش با وجود کیفیت متوسط، کارش را راه می‌اندازد، اما پیدا نکردن گارد مناسب و نبود نمایشگر و قطعات یدکی در بازار نگرانش می‌کند.
بنابراین این یک واقعیت است که این مدل گوشی‌ها اگرچه روی کاغذ، پرچم‌داران بازار گوشی‌های درجه دو و سه محسوب می‌شوند اما در رده‌ای پایین‌تر از میان‌رده‌های برندهای مطرح قرار می‌گیرند و شاید با بالا و پایین کردن اعداد، دودوتاچهارتا کردن و سنجیدن امکانات روی کاغذ، باز هم ما را به این نتیجه برسانند که خرید پایین‌ترین و اقتصادی‌ترین مدل از یک برند معتبر، عاقلانه‌تر و به‌صرفه‌تر از پول دادن به نام‌های ناآشنای درجه‌دو باشد. اما خب، به هرحال شرایط اقتصادی این روزها و تورم سرسام‌آور، موجب شده برای بسیاری از خریداران، پرداخت حتی چند میلیون تومان کمتر هم خودش غنیمت بزرگی باشد.