سهم تولید خودرو سواری توسط شرکت‌های مونتاژکار ظرف یک سال ۱۰ درصد کم شد. برای درک ابعاد موضوع کافی است بدانید حجم تولید مدیران‌خودرو، فرداموتور و بهمن‌موتور در هفت ماه ابتدایی امسال به ترتیب ۹۱، ۸۸ و ۶۲ درصد تقلیل رفته است
فرارو- تولید خودرو توسط شرکت‌های مونتاژکار در هفت ماه ابتدایی امسال حدود 60 درصد افت داشته است.
به گزارش فرارو؛ داده‌های وزارت صمت نشان می‌دهد تولید این شرکت‌ها در مقایسه به هفت ماه ابتدایی سال قبل از 107 هزار و 749 دستگاه به 41 هزار و 654 دستگاه رسیده است. مدیران‌خودرو، فرداموتور و بهمن‌موتور به‌ترتیب کاهش تولید 91، 88 و 62 درصدی را ثبت کرده‌اند و سهم مونتاژکاران از 30 به حدود 20 درصد کل تولید خودرو سواری در کشور رسیده است. گزارش‌های منتشرشده از مشکلات تامین ارز و اختلال در حمل‌ونقل قطعات خبر می‌دهند. هم‌زمان وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز از تحریم پنج شرکت خارجی همکار با شرکت‌های ایرانی خبر داده است. یعنی احتمالا مشکلات مونتاژکاران در ماه‌های آینده تداوم دارد.
کاهش تولید مونتاژکاران به روایت آمار
تولید خودرو سواری در ایران با احتساب عملکرد ایران‌خودرو، سایپا و شرکت‌های خصوصی از یک میلیون و 112 هزار و 421 دستگاه در سال 1403 به 925 هزار و 936 دستگاه در سال 1404 کاهش پیدا کرد. به این ترتیب تولید سواری در یک سال بیش از 186 هزار دستگاه پایین آمد و افت 16.8 درصدی را ثبت کرد.
کاهش تولید در سال 1405 نیز ادامه پیدا کرده است. براساس آمار وزارت صمت مجموع تولید سواری از ابتدای فروردین تا پایان مهر امسال به 351 هزار و 209 دستگاه رسید. مدت مشابه سال قبل 556 هزار و 411 دستگاه از خط تولید خودروسازان داخلی و مونتاژکاران خارج شد. اختلاف این دو عدد کاهش 205 هزار و 202 دستگاهی و افت 36.9 درصدی را نشان می‌دهد.
شدت افت تولید مونتاژکاران در همین دوره بیشتر بوده است. مطابق آمار وزارت صمت تولید این شرکت‌ها در هفت ماه ابتدایی 1404 دقیقا 107 هزار و 749 دستگاه بود و امسال به 41 هزار و 654 دستگاه رسید. یعنی 66 هزار و 95 دستگاه کمتر از پارسال.
مدیران‌خودرو بیشترین افت را بین شرکت‌های مونتژکار داشته است. این شرکت در هفت ماه ابتدایی سال گذشته 34 هزار و 360 دستگاه خودرو تولید کرده بود اما تولید امسال مدیران‌خودرو به سه هزار و 33 دستگاه محدود شد. اختلاف تولید دو دوره بیش از 31 هزار دستگاه است و کاهش حدود 91 درصدی را نشان می‌دهد.
پس از مدیران‌خودرو فرداموتور با افت 88 درصدی و بهمن‌موتور با کاهش 62 درصدی قرار دارند. شاید با شرکت‌هایی روبرو شویم که تولیدشان نسبت به سال قبل رشد داشته اما این افزایش‌ها بیشتر در مقایسه با سطح پایین تولید آنها در سال گذشته ثبت شده است. در یک جمله باید به افت 61.3 درصدی تولید خودرو توسط مونتاژکاران اشاره کنیم.
علت افول مونتاژکاران چیست؟
تامین ارز یکی از موضوعاتی است که در گزارش‌های مربوط به کاهش تولید مونتاژکاران مطرح شده است. محمد اتابک وزیر صمت اخیرا به تخصیص ارز بیشتر به خودروسازان داخلی اشاره کرده است. یعنی تغییر مسیر ارز از مونتاژکاران به خودروسازان داخلی.
فعلا جابجایی منابع ارزی را باید در حد یک احتمال بدانیم و نمی‌توانیم سهم مشخصی از افت تولید را به آن نسبت بدهیم. اظهارات نقل‌شده از وزیر صمت نیز به‌تنهایی میزان تغییر سهم شرکت‌های خصوصی را روشن نمی‌کند.
محدودیت حمل‌ونقل اما موضوع دیگری است و می‌شود به شکل جدی‌تر به آن نگاه کرد. محدودیت‌هایی که در ماه‌های اخیر به‌خاطر جنگ و حوادث بعد از آن مثل محاصره دریایی رخ داده و به اختلال مراودات در مسیرهای زمینی کشیده شده، تامین قطعات مونتاژکاران را مختل کرده است.
به این موارد تحریم شرکت‌های تامین‌کننده قطعات خودروهای مونتاژی را هم باید اضافه کرد. این شرکت‌ها در اندونزی، امارات، ترکیه و هنگ‌کنگ فعالیت دارند و از اول اکتبر 2026، برابر با 9 مهر 1405 اجازه حمایت از مونتاژکاران را نخواهند داشت. طبق ادعای وزارت خزانه‌داری آمریکا شرکت گلدن موتورسایکل اینترنشنال در اندونزی و شرکت اینتگریتد اتو پارتس در امارات برای تامین قطعه و موتور به خودروسازان ایرانی تحریم شده‌اند. یک شرکت دیگر در ترکیه نیز به ارسال قطعات کامیون برای یک شرکت مونتاژکار دیگر تحریم شده است.
این مسائل را می‌توانیم عاملی برای تداوم افول مونتاژکاران بدانیم. یعنی احتمال تداوم ماه‌های گذشته برای ماه‌های آینده.