خط سلامت: تحلیل جامع جدیدی نشان می دهد که استفاده مادران از آنتی بیوتیک در دوران بارداری با احتمال کمی بالاتر تشخیص اختلال کم توجهی-بیش فعالی (ADHD) در کودک مرتبط است. تحقیقات نشان می دهد که این ارتباط آماری زمانی که آنتی بیوتیک ها در سه ماهه دوم یا سوم مصرف می شوند، قوی تر است.
تحلیل جامع اخیر نشان می دهد مصرف آنتی بیوتیک در دوران بارداری با افزایش جزئی خطر ابتلا به ADHD در کودک مرتبط است. فراتحلیل شامل ۹ مطالعه و بیش از ۶.۱ میلیون جفت مادر-کودک بود. خطر نسبی کلی ۱۵٪ و نسبت شانس ۲۸٪ برای کودکانی که مادرشان در طول بارداری آنتی بیوتیک مصرف کرده، گزارش شد. این ارتباط زمانی قوی تر بود که دارو در سه ماهه دوم یا سوم بارداری مصرف شود و با مصرف چند دوره دارو تشدید می شد.
به گزارش خط سلامت مکانیسم احتمالی شامل اختلال میکروبیوم مادر و تأثیر آن بر رشد عصبی جنین است. با این حال، طراحی مشاهده ای مطالعات اجازه نمی دهد رابطه علّی اثبات شود و عفونت مادر ممکن است عامل مؤثر دیگری باشد. این یافته ها نیاز به تجویز محتاطانه آنتی بیوتیک و اجتناب از مصرف غیرضروری یا مکرر را برجسته می کنند، اما درمان عفونت های باکتریایی ضروری در بارداری همچنان حیاتی است.
آیا مصرف آنتی بیوتیک در بارداری باعث ADHD در کودک می شود؟
مصرف آنتی بیوتیک در سه ماهه دوم یا سوم با افزایش جزئی خطر ADHD در کودک مرتبط است
خطر زمانی که مادر چند دوره دارو مصرف می کند، بیشتر است
سه ماهه اول بارداری ارتباط معناداری با ADHD نشان نمی دهد
مکانیسم احتمالی: اختلال میکروبیوم مادر و تأثیر بر توسعه مغز جنین
طراحی مطالعه مشاهده ای است؛ نمی تواند رابطه علّی قطعی اثبات کند
درمان عفونت های باکتریایی در بارداری همچنان حیاتی است و نباید بدون مشورت پزشک متوقف شود
ADHD یک اختلال رشد عصبی است که در سال های اخیر شایع تر شده است. این اختلال با علائمی مانند دشواری در حفظ تمرکز، رفتارهای تکانشی و بیش فعالی مشخص می شود. در حالی که ژنتیک نقش عمده ای در توسعه این اختلال دارد، دانشمندان بر این باورند که عوامل محیطی نیز مؤثر هستند. محققان به طور فزاینده ای بر مواجهه هایی که قبل از تولد رخ می دهند تمرکز کرده اند.
آنتی بیوتیک ها از جمله داروهایی هستند که به طور مکرر برای زنان باردار تجویز می شوند. آن ها برای درمان عفونت های باکتریایی که می توانند به مادر یا جنین آسیب برسانند ضروری هستند. با این حال، این داروها فقط باکتری های مضر را هدف قرار نمی دهند؛ بلکه جامعه گسترده ای از میکروب های مفید موجود در روده انسان، که به میکروبیوتا معروف است، را نیز تحت تأثیر قرار می دهند.
شواهد رو به رشدی وجود دارد که نشان می دهد بین روده و مغز ارتباط وجود دارد. این مفهوم اغلب با عنوان محور روده-مغز شناخته می شود. این نظریه بیان می کند که ترکیب باکتری های روده می تواند بر رشد و عملکرد مغز تأثیر بگذارد. این تأثیر ممکن است از طریق مسیرهای بیولوژیکی مختلف، مانند تولید نوروترانسمیترها یا تنظیم التهاب، صورت گیرد.
مادران بخش هایی از میکروبیوتای خود را به فرزندان منتقل می کنند. علاوه بر این، محیط داخل رحم بر توسعه اولیه سیستم های بیولوژیکی جنین تأثیر می گذارد. از این رو، برخی از دانشمندان فرض می کنند که اختلال میکروبیوم مادر با آنتی بیوتیک ها می تواند اثرات بعدی بر رشد عصبی کودک داشته باشد. مطالعات قبلی در این زمینه نتایج متناقضی ارائه داده اند، برخی خطر را یافته اند و برخی دیگر هیچ خطری نشان نداده اند.
برای بررسی این ناسازگاری ها، تیم تحقیقاتی تحقیق جدیدی را آغاز کردند. آن ها تلاش کردند با ترکیب داده ها از منابع مختلف، رابطه احتمالی را روشن کنند. این رویکرد امکان تحلیل آماری قوی تری نسبت به هر مطالعه منفرد فراهم می کند.
محققان یک فراتحلیل انجام دادند. این روش علمی داده های آماری از چندین مطالعه مستقل را جمع آوری می کند تا روندهای گسترده تر شناسایی شود.
تحلیل نهایی شامل نه مطالعه مهم بود. این مطالعات نمایانگر جمعیت عظیمی شامل بیش از ۶.۱ میلیون جفت مادر-کودک بودند. داده ها جمعیت هایی از مناطق مختلف جهان، از جمله کشورهای آمریکای شمالی، اروپا و آسیا را پوشش می داد.
محققان از سیستم امتیازدهی به نام Newcastle-Ottawa Scale برای ارزیابی کیفیت تحقیقات استفاده کردند. این مقیاس میزان دقت انتخاب شرکت کنندگان و اندازه گیری نتایج در یک مطالعه را بررسی می کند. تیم دریافت که مطالعات شامل شده به طور کلی از کیفیت روش شناسی متوسط تا بالا برخوردار بودند.
یافته اصلی تحلیل، ارتباط مثبت را نشان داد. داده های کلی نشان دادند کودکانی که در رحم در معرض آنتی بیوتیک بوده اند، نسبت به کودکانی که در معرض نبوده اند، نسبت خطر ۱.۱۵ داشتند. این رقم نشان دهنده افزایش ۱۵ درصدی در ریسک نسبی ابتلا به ADHD است. یک معیار آماری دیگر در مطالعه، نسبت شانس، این افزایش احتمال را ۲۸ درصد نشان داد.
سپس محققان داده ها را بر اساس زمان مواجهه بررسی کردند. بارداری به سه دوره مشخص به نام سه ماهه ها تقسیم می شود. تحلیل نشان داد که استفاده از آنتی بیوتیک در سه ماهه اول هیچ ارتباط آماری با تشخیص ADHD بعدی ندارد. این عدم ارتباط در اوایل بارداری در داده ها ثابت بود.
با این حال، الگوی متفاوتی برای مراحل بعدی بارداری مشاهده شد. مطالعه ارتباطی را زمانی که آنتی بیوتیک ها در میانه بارداری مصرف می شدند شناسایی کرد. ارتباط مشابهی برای مصرف آنتی بیوتیک در اواخر بارداری مشاهده شد. این نشان می دهد که زمان مواجهه ممکن است عامل مرتبطی در این رابطه احتمالی باشد.
علاوه بر زمان، تیم به بررسی دفعات مصرف آنتی بیوتیک پرداخت. آن ها می خواستند بدانند که آیا مصرف دوره های متعدد دارو ریسک را تغییر می دهد یا خیر. داده ها نشان دادند که یک دوره مصرف آنتی بیوتیک با افزایش خطر ADHD ارتباط آماری ندارد. این ارتباط تنها با مصرف مکرر ظاهر شد.
زمانی که مادران دو دوره جداگانه آنتی بیوتیک دریافت کردند، خطر ابتلای فرزندانشان به ADHD افزایش یافت. این خطر برای کسانی که سه دوره یا بیشتر مصرف کرده بودند، بیشتر شد. این یافته نشان دهنده اثر تجمعی بالقوه است و می تواند نشان دهد که اختلالات مکرر میکروبیوم مادر با احتمال بالاتر این نتیجه عصبی-تکاملی همراه است.
محققان تحلیل های حساسیت انجام دادند تا قدرت نتایج خود را ارزیابی کنند. این فرآیند شامل حذف یک مطالعه در هر بار از محاسبات است تا اطمینان حاصل شود که هیچ مجموعه داده ای نتایج را منحرف نمی کند. یافته ها در این فرآیند ثابت ماندند. این ثبات نشان می دهد که ارتباط مشاهده شده در جمعیت های مختلف مطالعه قوی است.
با وجود این یافته ها، نویسندگان تأکید می کنند که نتایج باید با احتیاط تفسیر شود. طراحی مطالعه مشاهده ای است. این بدان معناست که می تواند همبستگی بین دو رویداد را تشخیص دهد، اما نمی تواند اثبات کند که یکی باعث دیگری شده است. عوامل دیگری نیز می توانند این ارتباط را توضیح دهند.
بارزترین توضیح جایگزین، خود عفونت زمینه ای است. زنان آنتی بیوتیک مصرف می کنند زیرا بیمار هستند. عفونت ها پاسخ های ایمنی و التهاب در بدن ایجاد می کنند. ممکن است تب یا التهاب مادر بر توسعه مغز جنین تأثیر بگذارد، نه دارو.
برخی از مطالعات شامل شده در تحلیل تلاش کردند این عامل را تعدیل کنند. برای مثال، یک مطالعه عفونت مادر را در نظر گرفت و همچنان ارتباط با دارو را یافت. با این حال، همه مطالعات نتوانستند اثرات بیماری را از اثرات درمان کاملاً جدا کنند. این چالش اصلی در این حوزه تحقیقاتی باقی مانده است.
محدودیت دیگر تحلیل، فقدان جزئیات درباره داروهای خاص است. آنتی بیوتیک ها دسته ای متنوع از داروها هستند. انواع مختلف آنتی بیوتیک ها باکتری ها را به روش های متفاوت هدف قرار می دهند و اثرات مختلفی بر میکروبیوم دارند. داده های فعلی به محققان اجازه نداد تعیین کنند که آیا برخی کلاس های دارویی ریسک بالاتری دارند یا خیر.
مطالعه همچنین اطلاعات دقیقی درباره دوزها نداشت. بدون دانستن میزان دقیق دارو، تعیین آستانه بیولوژیکی دقیق برای ریسک دشوار است. محققان به سوابق نسخه و پرونده های پزشکی تکیه کردند. این سوابق تأیید می کنند نسخه پر شده است اما همواره تضمین نمی کنند که دارو طبق دستور مصرف شده باشد.
مکانیزم های بیولوژیکی همچنان نظری هستند. در حالی که مطالعات حیوانی نشان داده اند که آنتی بیوتیک ها می توانند با تغییر باکتری های روده رفتار موش ها را تغییر دهند، این در انسان ها به طور قطعی اثبات نشده است. مسیر از باکتری های روده مادر تا توسعه مغز جنین موضوع تحقیق علمی در حال انجام است.
نویسندگان توصیه می کنند که تحقیقات آینده از نوع پیشرو (prospective) باشد. این به معنای طراحی مطالعاتی است که زنان باردار را جذب کرده و آن ها را در زمان جلو دنبال کنند. چنین مطالعاتی باید نوع، دوز و مدت مصرف آنتی بیوتیک را با دقت ثبت کنند. این امکان تحلیل دقیق تر ریسک ها را فراهم می کند.
محققان همچنین پیشنهاد می کنند از طراحی های پیشرفته برای رد عوامل ژنتیکی استفاده شود. مقایسه های خواهر و برادری ابزار قدرتمندی است. با مقایسه یک خواهر یا برادری که در معرض آنتی بیوتیک بوده با دیگری که نبوده، دانشمندان می توانند ژنتیک مشترک و محیط خانگی را کنترل کنند. این کمک می کند اثر دارو جدا شود.
در عمل بالینی، آنتی بیوتیک ها همچنان ابزارهای حیاتی هستند. خطرات درمان نکردن عفونت باکتریایی در دوران بارداری مستند و می تواند شدید باشد. نویسندگان اظهار دارند که یافته های آن ها نباید درمان ضروری را متوقف کند. بلکه، نتایج نیاز به تجویز محتاطانه را برجسته می کند.
پزشکان باید همچنان منافع و ریسک ها را بسنجند. مطالعه تأکید می کند که آنتی بیوتیک ها تنها زمانی باید استفاده شوند که ضرورت واضحی وجود دارد. اجتناب از دوره های غیرضروری یا مکرر این داروها ممکن است مفید باشد. این با راهنمایی های پزشکی عمومی در مورد مدیریت مصرف آنتی بیوتیک همسو است.