حوزه/ حجت‌الاسلام و المسلمین دهقان با بازخوانی تحول بنیادین سنّت نبوی اعتکاف پس از انقلاب اسلامی، حضور میلیونی جوانان در این خلوت توحیدی را خطّ بطلانی بر نظریه «دین‌زدایی غرب» دانست و بر ضرورت توسعه ظرفیت مساجد و مصلاها تأکید کرد.
حجت‌الاسلام و المسلمین محمد دهقان، از مبلّغان شهرستان آمل، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به نامگذاری چهاردهم آبان، به «روز فرهنگ عمومی» اظهار داشت: سنت حسنه اعتکاف ریشه در اعماق تاریخ ادیان توحیدی و مکاتب آسمانی دارد، آن‌چنان‌که پروردگار متعال در سوره مبارکه بقره، مأموریت خطیر آماده‌سازی و پیراستن خانه خدا برای عاکفان را بر دوش پیامبران اولوالعزم، حضرت ابراهیم و حضرت اسماعیل (ع) قرار داد و فرمود: «وَ عَهِدْنا إِلی إِبْراهِیمَ وَ إِسْماعِیلَ أَنْ طَهِّرا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَ الْعاکِفِینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ».(بقره: ۱۲۵)
ریشه‌های قرآنی اعتکاف و گذار تاریخی از مهجوریت طاغوت به رستاخیز معنوی
کارشناس دینی با تبیین پیوند وثیق حاکمیت صالحان با اقامه شائر الهی تصریح کرد: عبادت حقیقی پروردگار، زمانی به یک فرهنگ عمومی و جریان فراگیر در متن جامعه تبدیل می‌شود که سایه مدیریت دینی بر سر کشور باشد؛ چرا که تحقق عینی شعار بنیادین «سیاست ما عین دیانت ماست» به معنای بسترسازی مدیران باایمان برای جریان یافتن معارف قرآن در رگ‌های حیات جمعی است.
وی با مقایسه وضعیت اعتکاف در عصر طاغوت با دوران پربرکت جمهوری اسلامی افزود: پیش از انقلاب شکوهمند اسلامی، اعتکاف امری کاملاً مهجور، غریب و محدود به چند مسجد انگشت شمار در شهرهایی نظیر قم بود که تنها با حضور جمعی از فضلای سالمند حوزه و مدرسان فقه برگزار می‌شد و هیچ نشانی از آن در پهنه فرهنگ عمومی دیده نمی‌شد؛ اما پس از استقرار نظام اسلامی، غبار مظلومیت از چهره این فریضه زدوده شد و مساجد جامع یکی پس از دیگری به میعادگاه عاشقان رازونیاز بدل گردیدند. این حرکت مبارک ابتدا از مساجد محوری قم جوشید؛ سپس در تهران، مشهد، اصفهان، یزد و سایر استان‌ها شعله‌ور شد و با توسعه فقهی مفهوم مسجد جامع و پشتیبانی علمای اعلام، به جریانی پرخروش بدل گشت.
پژوهشگر معارف اسلامی با یادآوری شکل‌گیری ستادهای مردمی تصریح نمود: پس از فراگیر شدن تشکیلات اعتکاف، خیل عظیم مشتاقان به‌ویژه در بخش‌ها و روستاها برای برگزاری این آیین معنوی پیش‌قدم شدند و طبق موازین فقهی مشخص شد هر مسجدی که واجد جامعیت نسبی، اقامه نمازهای جماعت سه‌گانه و محوریت اجتماعی باشد می‌تواند میزبان معتکفان باشد؛ این امر سبب شد تا عطر بندگی از کلان‌شهرها تا دورافتاده‌ترین مناطق روستایی کشور طنین‌انداز گردد.
تدبیر تاریخی رهبر شهید انقلاب (ره) در سال ۷۲ و تبدیل اعتکاف به خیزش ملی و بین‌المللی
حجت الاسلام و المسلمین دهقان با اشاره به نقطه عطف گسترش اعتکاف در دهه هفتاد خاطرنشان کرد: در سال ۱۳۷۲ و در اوج هشدارهای صریح امام شهید انقلاب (ره) پیرامون شبیخون و تهاجم فرهنگی جبهه استکبار، نامه‌ای سرگشاده و بی‌تکلف خدمت معظم‌له (ره) ارسال شد، مبنی بر اینکه اعتکاف مناسب‌ترین پادزهر و سنگر در برابر امواج فسادانگیز جنگ نرم است. پاسخ امام شهید انقلاب (ره) فوق‌العاده الهام‌بخش و سریع بود؛ ایشان شخصاً دست‌اندرکاران این امر را فراخواندند و مقرر کردند که مقالات و تبیین‌های اعتکافی تدوین شده و به عنوان بخشنامه‌های ارشادی به ائمه جمعه سراسر کشور ابلاغ شود تا خطبه‌های نماز جمعه بسترساز گفتمان معنویت گردد.
وی با اشاره به مأموریت ابلاغی معظم‌له (ره) به رسانه ملی یادآور گردید: با دستور مستقیم امام خامنه ای (ره)، تمامی مسئولان سازمان صدا و سیما پای کار آمدند و تیمی ویژه برای ضبط مصاحبه با مراجع عظام تقلید مأمور شدند تا برنامه‌های معرفتی پیش از بخش‌های خبری سیما پخش شود.
مبلّغ مذهبی با ذکر خاطره‌ای ماندگار افزود: ایشان نه‌تنها از این حرکت پشتیبانی نظری فرمودند، بلکه شخصاً در اعتکاف سال بعد به قم تشریف‌فرما شده و نماز صبح را در جمع معتکفان اقامه کردند؛ سیره‌ای که تا پایان عمر شریف ایشان، در کلام و پیام‌های سالانه معظم له (ره) تداوم داشته و موتور محرکه این خیزش تمدنی بوده است.
پژوهشگر معارف اسلامی با تبیین امتداد فرامرزی این رویداد تصریح کرد: امروز به برکت انفاس قدسی حضرت امام راحل (ره) و امام شهید (ره)، اعتکاف تابلوی درخشان اخلاق و معنویت نظام اسلامی در مقیاس بین‌المللی است؛ تا جایی که آیین اعتکاف رجبیه عملاً در بیش از شصت و نُه کشور دنیا پایه‌گذاری شده است.
وی با اشاره به دیدار اختصاصی اعضای ستاد در سال ۱۳۹۳ با شهید آیت الله سید علی خامنه ای (ره) خاطرنشان کرد: رهبر شهید (ره) با ابراز مسرت عمیق از گسترش سنت اعتکاف، بر آسیب‌شناسی دقیق و مدون این حرکت تأکید فرمودند تا مبادا دست‌های ناپاک شیاطین انسی و جنی، خلوص و اصالت این ظرفیت عظیم را آلوده سازد.
پیشتازی شگفت‌آور جوانان و تمایز خیره‌کننده نسل نو با فرهنگ مصرفی غرب
حجت‌الاسلام و المسلمین دهقان با بررسی آمارهای تکان‌دهنده حضور اقشار گوناگون اظهار داشت: حضور صدها هزار نفر در یک بازه زمانی محدود سه روزه، یعنی مشارکت فعال نزدیک به یک درصد از کل جمعیت کشور در خلوتگاه رازونیاز با معبود، پدیده‌ای شگرف و یک خیزش عمومی کم‌نظیر است.
وی با اشاره به خیل مشتاقانی که به دلیل محدودیت فضا از این توفیق بازمی‌مانند، تأکید کرد: بریدن داوطلبانه از جاذبه‌های دنیوی، ترک گوشی‌های تلفن همراه، رها کردن مشغله‌های شغلی و معیشتی و هفتاد ساعت انقطاع الی‌الله، تصمیم آسانی نیست و اگر بسترهای مکانی مهیا بود، میلیون‌ها ایرانی پاک‌نهاد دیگر نیز به این کاروان الهی می‌پیوستند.
مبلّغ مذهبی با مقایسه ساختار سنی شرکت‌کنندگان قبل و بعد از انقلاب بیان داشت: در دوران پیش از انقلاب، همان اقلیت بسیار اندک معتکفین را افراد کهنسال تشکیل می‌دادند و تلقی عمومی جامعه طاغوت‌زده این بود که مسجد، حج، اعتکاف و پرداخت حقوق شرعیه اموری انحصاری برای بازنشستگان و سالخوردگان است؛ اما امروز در پرتو انقلاب، بیش از هفتاد و پنج تا هشتاد و پنج درصد جمعیت معتکفان را نسل جوان، دانشجویان، دانش‌آموزان و نیروهای نخبه زیر بیست و پنج و سی سال تشکیل می‌دهند که صحنه‌هایی بی‌بدیل از اشک و بندگی را خلق می‌کنند.
وی با تحلیل تفاوت بنیادین جوان ایرانی با زیست‌بوم جوانان غرب‌زده خاطرنشان کرد: در شرایطی که در تمدن مادی غرب جوانان در دام‌های سازمان‌یافته پوچ‌گرایی، افراط در لذت‌جویی و خوش‌گذرانی‌های حیوانی گرفتار شده‌اند، جوان مؤمن ایرانی در کانون توجهات معنوی قرار دارد.
کارشناس دینی با نقل خاطره‌ای از مرحوم شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی یادآور شد: شهید بهشتی در پاسخ به سؤالی درباره چگونگی مواجهه با جوانان آلمانی تأکید داشتند که نیاز فطری جوان در غرب و شرق عالم کاملاً یکسان است و تنها وظیفه مبلغان، زدودن پیرایه‌های ساختگی، سلیقه‌های انحرافی و خرافات از چهره دین است؛ چرا که اسلام ناب و کلام وحی به خودی خود پرتوافکن و جاذب دل‌های پاک است.