دبیر شورای‌عالی و رییس مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه زیست‌بوم فضای مجازی در مسیر پویایی و رشد قرار دارد، گفت: شورای‌عالی و مرکز ملی فضای مجازی با نگاهی راهبردی، به دنبال فراهم‌کردن بهترین فناوری، کیفیت و خدمات با کمترین آسیب برای مردم است.
به گزارش تجارت نیوز، سید محمدامین آقامیری روز سه‌شنبه در نشست خبری با اشاره به سیر تحولی فضای مجازی در کشور طی سه دهه گذشته، اظهار داشت: امروز فضای مجازی دیگر یک ابزار ساده نیست؛ بلکه جامعه‌ای است که مردم در آن زیست می‌کنند، به تعاملات خانوادگی می‌پردازند، آموزش می‌بینند و کسب‌وکارهای خود را مدیریت می‌کنند.
وی افزود: با ابتکار حکیمانه رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۹۰ مبنی بر تأسیس شورای‌عالی و مرکز ملی فضای مجازی، متولیان مشخصی برای سیاست‌گذاری و راهبری این حوزه تعیین شدند تا موضوعات کلانی همچون شبکه ملی اطلاعات و صیانت از کودک و نوجوان در سرفصل‌های اولویت‌دار قرار گیرد.
فضای مجازی، پیشران توسعه عدالت در کشور
دبیر شورای‌عالی فضای مجازی، این فضا را فرصتی بی‌بدیل برای توسعه عدالت دانست و گفت: حذف پارامترهای زمان و مکان در فضای مجازی، زمینه عدالت آموزشی، دسترسی برابر به خدمات دولتی و بازار عرضه محصولات را فراهم کرده است. امروز می‌توان بهترین محتوای آموزشی را به دورترین نقاط کشور رساند و در حوزه‌های دولتی و تجاری نیز بستری برای مشارکت عادلانه تمامی آحاد مردم ایجاد کرد.
وی با اشاره به نقش فضای مجازی در بهبود حکمرانی، خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت‌های فضای مجازی موجب افزایش شفافیت، ارتقای بهره‌وری، کاهش فساد و شناسایی بهتر آسیب‌ها می‌شود؛ ضمن اینکه این فضا فرصتی استثنایی برای معرفی فرهنگ، تمدن و ارزش‌های ایرانی به جهانیان است.
شرایط قابل‌افتخار زیست‌بوم دیجیتال ایران
آقامیری با تأکید بر اینکه اقتصاد دیجیتال با وجود تمام سختی‌ها و چالش‌ها در تعارض با نظام‌های سنتی، مسیر پویای خود را طی می‌کند، تصریح کرد: امروز شرایط کشور از لحاظ داشتن زیست‌بوم بومی، قابل‌افتخار است. ما توانسته‌ایم نیازمندی‌های داخلی را در این بستر فراهم کنیم و این پیشرفت همچنان ادامه خواهد داشت.
وی افزود: وظیفه ذاتی مرکز ملی فضای مجازی در این منظومه منسجم، فراهم‌کردن محیطی امن، باکیفیت و ارائه‌دهنده بهترین خدمات است که در آن ابعاد اقتصادی، اجتماعی، امنیتی، فرهنگی و حقوقی به شکلی متعادل کنار هم قرار گیرند.
فضای سایبر؛ میدان پنجم نبردهای نوین
رییس مرکز ملی فضای مجازی در بخش دیگری از سخنان خود به تهدیدات این حوزه پرداخت و گفت: در اسناد امنیتی و راهبردی دنیا، امروز فضای سایبری به عنوان میدان پنجم جنگ در کنار میدان‌های زمینی، دریایی، هوایی و فضایی به رسمیت شناخته شده است.
وی با بیان اینکه این حوزه به محل رقابت‌های جدی فناوری برای آسیب‌زدن به کشورها تبدیل شده است، ادامه داد: این جنگ سایبری ابعاد مختلفی دارد؛ از هک و ازکارانداختن سامانه‌ها گرفته تا سوءاستفاده از داده‌های کلان برای اهداف نظامی و مهم‌تر از آن، «جنگ شناختی» که هدف آن تأثیرگذاری بر افکار عمومی و ایجاد جریان‌های اجتماعی علیه حاکمیت‌هاست.
آقامیری تأکید کرد: در کنار پیشرفت‌ها، آسیب‌هایی نظیر کلاهبرداری‌های آنلاین (فیشینگ) و مخاطرات برای کودکان و نوجوانان وجود دارد که به یک دغدغه جهانی تبدیل شده است. ما نیز با بهره‌گیری از تجارب جهانی و راهکارهای فناورانه، تمام تلاش خود را برای به حداقل رساندن این آسیب‌ها به کار گرفته‌ایم تا فضای مجازی بستری امن برای تمامی کاربران باشد.
آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره روند پیشرفت شبکه ملی اطلاعات اظهار داشت: شبکه ملی اطلاعات ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است؛ چنان‌که امروز حتی اتحادیه اروپا نیز اسنادی مشابه برای ایجاد شبکه‌ای بومی و مستقل را دنبال می‌کند تا از حاکمیت فناورانه خود صیانت کند.
وی با اشاره به روند پیشرفت این پروژه ملی افزود: در سال‌های اخیر جهش مناسبی حاصل شد و پیشرفت شبکه از بیست و چند درصد به نزدیکی ۶۰ درصد رسید. طبیعتاً با جابه‌جایی دولت‌ها وقفه‌ای مقطعی به وجود آمد تا ساختار وزارت ارتباطات مستقر شود. ارزیابی اسفند ۱۴۰۳ به مراجع مسئول ارسال شد و هم‌اکنون گزارش ارزیابی اسفند ۱۴۰۴ نیز در حال تدوین است.
دبیر شورای‌عالی فضای مجازی به رفع برخی گلوگاه‌ها اشاره کرد و گفت: چالش‌هایی در حوزه‌هایی نظیر موتور جست‌وجو و سامانه‌های پیام‌رسان وجود داشت که برطرف شد و تقویت زیرساخت‌های ابری نیز با جدیت پیگیری می‌شود.
وی تأکید کرد: در معماری شبکه ملی اطلاعات، پارامترهای کیفی دسترسی مردم شامل حداقل سرعت، نرخ تأخیر و پایداری شبکه به‌طور دقیق تعریف شده است؛ هدف ما ایجاد زیرساختی پایدار است تا کاربران داخلی بهترین کیفیت را در دسترسی به خدمات داخلی و بین‌المللی تجربه کنند.
تصمیم‌گیری درباره اینترنت بین‌الملل بر اساس ملاحظات امنیت ملی است
رییس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به سؤالی پیرامون اعمال محدودیت در دسترسی به اینترنت بین‌الملل در شرایط خاص امنیتی، گفت: موضوع امنیت ملی قابل مسامحه نیست و در شرایط بحران، نهادهای ذی‌صلاح تصمیماتی متناسب با صحنه اتخاذ می‌کنند که لازم‌الاجراست.
وی ادامه داد: برای این شرایط، سازوکارهای پشتیبان پیش‌بینی شده است تا نیازهای حیاتی جامعه معطل نماند؛ همان‌گونه که در زمان بحران، برق بیمارستان‌ها اولویت دارد، در حوزه ارتباطات نیز دسترسی‌های ویژه برای فعالان تجاری، استادان دانشگاه، پژوهشگران و خبرنگاران با هماهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فراهم شد تا خللی در فعالیت‌های ضروری و انعکاس رویدادها به جهان پیش نیاید.
تاب‌آوری زیست‌بوم بومی؛ مانع اختلال در زندگی روزمره مردم
آقامیری با مقایسه شرایط ایران و تحولات اخیر در فرانسه و محدودسازی اینترنت توسط پلیس آن کشور، تصریح کرد: ثمره شبکه ملی اطلاعات و زیست‌بوم بومی این است که در صورت قطعی اینترنت بین‌الملل، تبادلات مالی، سامانه‌های بانکی و کارت‌خوان‌ها (POS)، بسترهای آموزشی نظیر «شاد» و شبکه‌های اجتماعی بومی بدون وقفه خدمات‌رسانی می‌کنند.
وی افزود: اگر کشوری زیست‌بوم مستقلی نداشته باشد و زیرساخت‌هایش کاملاً وابسته به شرکت‌های آمریکایی باشد، با کوچک‌ترین تحریم یا تصمیم یک‌جانبه، حاکمیت ملی آن مختل خواهد شد. در نشست‌های بین‌المللی نیز همواره بر ضرورت احترام به حاکمیت ملی در فضای سایبر تأکید کرده‌ایم؛ ایران به برکت داشتن زیست‌بوم بومی جریان زندگی را پایدار نگه داشته است. تاریخ نشان داده که ملت ایران هیچ‌گاه مستعمره نخواهد شد و در فضای مجازی نیز تحت سلطه هیچ قدرتی قرار نمی‌گیرد.
مهلت یک‌ماهه به سکوها پیش از انتشار عمومی رتبه‌بندی امنیتی
رییس مرکز ملی فضای مجازی همچنین درباره مصوبه سال ۱۴۰۴ شورای‌عالی پیرامون الزام سکوها به ارتقای امنیت و چگونگی اطلاع‌رسانی به مردم گفت: مصوبه رتبه‌بندی امنیت سایبری سکوها و دستگاه‌ها از ابزارهای نوین تنظیم‌گری است؛ پس از ابلاغ این مصوبه و اطلاع‌رسانی در حوزه پیام‌رسان‌ها، نتایج رتبه‌بندی امنیتی حوزه بانک‌ها طی هفته آینده به شکل عمومی اعلام خواهد شد و پس از آن نیز نتایج دانشگاه‌ها و سایر بخش‌ها منتشر می‌شود.
وی درباره سازوکار اجرایی این رتبه‌بندی توضیح داد: ابتدا نقاط ضعف شناسایی‌شده به متولیان سکو و دستگاه مربوطه ابلاغ می‌شود و مهلتی یک‌ماهه برای ترمیم آسیب‌پذیری‌ها تعیین می‌گردد. پس از یک ماه، ارزیابی مجدد انجام گرفته و رتبه امنیتی سکو برای آگاهی عموم و تقویت فضای شفافیت و رقابت منتشر خواهد شد.
آقامیری با اشاره به ضرورت به‌روزرسانی مستمر سیاست‌ها در حوزه فضای مجازی، اظهار داشت: ماهیت فضای مجازی به‌گونه‌ای است که سیاست‌های اتخاذ شده باید با توجه به تغییرات پرشتاب فناوری و محیط، دائماً ارتقا یابند؛ فلسفه تشکیل شورای‌عالی فضای مجازی نیز بهره‌مندی از سرعت عمل در تصمیم‌گیری و آیین‌نامه‌نویسی برای پاسخ به همین نیازها بوده است.
تصویب و ابلاغ سند حمایت از تولیدکنندگان محتوا
آقامیری با اشاره به بررسی و آسیب‌شناسی سیاست‌های موجود در پاییز ۱۴۰۳، گفت: گزارش‌های متعددی درباره اثربخشی و کارایی سیاست‌ها دریافت و بررسی شد که منجر به تصویب سند جدیدی شد؛ این سند که مراحل تدوین و کارشناسی را طی کرده و ابلاغ شده است. همچنین آیین‌نامه‌های اجرایی آن در کمیسیون عالی محتوا با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف به تصویب رسیده و به‌زودی برای عموم قابل دسترس خواهد بود.
تغییر رویکرد؛ بهره‌مندی تولیدکنندگان از ترافیک مصرفی
دبیر شورای‌عالی فضای مجازی با تبیین مدل جدید درآمدزایی در این مصوبه، تصریح کرد: محور اصلی این اقدام، ایجاد سازوکاری است که تولیدکنندگان محتوا – اعم از معلمان، فعالان حوزه‌های آموزشی، آشپزی، سرگرمی و سایر تولیدکنندگان داخلی – بتوانند از محل ترافیکی که توسط کاربران برای تماشای محتوای آن‌ها مصرف می‌شود، سهمی از درآمد داشته باشند.
وی افزود: امروز کاربر برای تماشای محتوا، هزینه ترافیک اینترنت را پرداخت می‌کند؛ در مدل جدید، بخشی از این منافع به تولیدکننده محتوا بازمی‌گردد. این رویکرد دو هدف مهم را دنبال می‌کند: نخست، ایجاد یک صنعت پر رونق داخلی که به ایجاد اشتغال در حوزه اقتصاد دیجیتال منجر می‌شود و دوم، حمایت از جریان تولید محتوای بومی.
صیانت از هویت اسلامی-ایرانی در قالب‌های نوین
آقامیری در بخش پایانی سخنان خود، اهمیت این مصوبه را فراتر از مباحث اقتصادی دانست و تأکید کرد: این اقدام برای آینده هویت ایرانی و اسلامی ما حیاتی است. اگر نتوانیم اصول، ارزش‌ها و فرهنگ تمدنی خود را در قالب‌های جدید و جذاب فضای مجازی بازآفرینی و عرضه کنیم، ممکن است این داشته‌های ارزشمند به‌مرور زمان کمرنگ شوند.
وی خاطرنشان کرد: ما باید تمام ظرفیت‌های کشور را فعال کنیم تا از هویت تمدنی خود در ساختارهای جدید دفاع کنیم. این مصوبه نه یک اقدام عادی، بلکه گامی راهبردی برای انتقال مفاهیم ارزشی به قالب‌های دیجیتال است تا بتوانیم این مسیر را با قدرت و پایداری پیش ببریم.
ادامه دارد….
منبع: ایرنا