از تهدید هسته‌ای تا شیمیایی؛ تغییر روایت امنیتی اسرائیل درباره ایران

چرا پس از پررنگ شدن پرونده هسته‌ای و موشکی، ناگهان پای ادعای «تهدید شیمیایی و بیولوژیک ایران» به رسانه‌های عبری باز شده است؟ یک مقام پیشین اطلاعات نظامی رژیم اسرائیل در یادداشتی جنجالی در روزنامه هاآرتص، پرده از سناریوی خطرناک «اطلاعات‌سازی سیاسی» برای کشاندن آمریکا به جنگی تازه برمی‌دارد و هشدار می‌دهد که بدون هیچ تهدید فوری اثبات‌شده‌ای، تل‌آویو در آستانه تکرار یک قمار پرهزینه است.

فرارو– دنی سیترینویج، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت اسرائیل

به گزارش فرارو به نقل از روزنامه هاآرتص، ادعاهای اخیر درباره برنامه‌های شیمیایی و بیولوژیک ایران، بار دیگر نگرانی‌های امنیتی تل‌آویو را افزایش داده است؛ با این حال، میان پیشرفت در حوزه تحقیق و توسعه، برخورداری از فناوری‌های بالقوه و دستیابی به یک سامانه تسلیحاتی عملیاتی که بتواند تهدیدی فوری علیه اسرائیل ایجاد کند، تفاوت اساسی وجود دارد. همین تمایز، به‌ویژه در شرایطی که احتمال تشدید تنش نظامی میان تهران و تل‌آویو مطرح است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت اسرائیل و مقام پیشین اطلاعات نظامی این رژیم، معتقد است انتشار این گزارش‌ها باید حساسیت نهادهای امنیتی را افزایش دهد، اما لزوماً به معنای وجود تهدیدی فوری نیست. به گفته او، مقام‌های دفاعی تل‌آویو پس از انتشار اخبار مربوط به تهدید شیمیایی تلاش کردند تأکید کنند که در حال حاضر خطری فوری این رژیم را تهدید نمی‌کند. علاوه بر این، توزیع مجدد ماسک‌های ضدگاز یا اتخاذ تدابیر فوق‌العاده برای حفاظت از جبهه داخلی نیز آغاز نشده است؛ موضوعی که این پرسش را ایجاد می‌کند: اگر تهدید واقعاً فوری است، چرا اقدامات حفاظتی متناسب با آن صورت نمی‌گیرد؟

تغییر محور ادعاها علیه ایران؛ از هسته‌ای تا شیمیایی و بیولوژیک

زمان‌بندی انتشار این گزارش‌ها نیز از نگاه سیترینوویچ قابل تأمل است. طی سال‌های گذشته، برنامه هسته‌ای ایران به‌عنوان تهدیدی معرفی می‌شد که مستلزم واکنش نظامی است. در مراحل بعد، تمرکز اصلی بر برنامه موشک‌های بالستیک تهران قرار گرفت. اکنون، در شرایطی که عملیات نظامی پیشین نتوانسته‌اند به پیروزی راهبردی مورد انتظار منجر شوند، ادعای تهدید جنگ‌افزارهای شیمیایی و سپس توانمندی‌های بیولوژیک ایران در کانون توجه قرار گرفته است. این تغییر محور پرسش مهمی را مطرح می‌کند: آیا گزارش‌های جدید بازتاب‌دهنده یافته‌های اطلاعاتی معتبر و مهم هستند یا تلاشی دیگر برای فراهم کردن زمینه سیاسی و امنیتی جهت توجیه جنگی تازه؟

به ادعای این تحلیلگر اسرائیلی، در این میان، حمله و ترورهای ۲۸ فوریه می‌تواند پیامدهایی فراتر از انگیزه تهران برای انتقام‌گیری از رژیم اسرائیل و آمریکا داشته باشد. رهبر پیشین ایران به‌صورت علنی با توسعه و استفاده از جنگ‌افزارهای شیمیایی مخالفت می‌کرد؛ موضعی که ریشه در تجربه تلخ ایران از کاربرد گسترده این سلاح‌ها توسط عراق در جنگ دهه ۱۹۸۰ داشت.

این مخالفت از دوران رهبری آیت الله خمینی آغاز شده بود و بر مبانی دینی و اخلاقی استوار بود که بر حرمت شرعی و ممنوعیت استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی تأکید داشت. به نوشته هاآرتص، سیترینوویچ مدعی شده که شهادت آیت‌الله خامنه‌ای ممکن است برخی موانع سیاسی و مذهبی پیش روی مقام‌های دفاعی ایران را کاهش دهد و حتی احتمال تغییر در سیاست هسته‌ای ایران نیز در این چارچوب مطرح شده است.

عدم مشروعیت جنگ تازه

این پرسش وجود دارد که آیا نخست‌وزیر موقت رژیم اسرائیل، در شرایطی که هنوز تهدید فوری و اثبات‌شده‌ای شناسایی نشده است، از مشروعیت کافی برای وارد کردن این رژیم به یک جنگ تازه برخوردار خواهد بود؟ این نگرانی زمانی جدی‌تر می‌شود که احتمال بهره‌برداری سیاسی بنیامین نتانیاهو از تشدید تنش‌ها مطرح است. در چنین شرایطی، نظارت عمومی و پارلمانی بر عملکرد نهادهای اطلاعاتی و امنیتی اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. به باور نویسنده، ساکنان اسرائیل باید بتوانند درباره مبانی تصمیم‌گیری برای جنگ، ضرورت اقدام فوری و اهداف مورد انتظار آن اطلاع کافی داشته باشند.

این پژوهشگر اسرائیلی در پایان می‌نویسد: نباید هر گزارش امنیتی تازه به مجوزی برای آغاز جنگ تبدیل شود. پیش از آن که میلیون‌ها نفر بار دیگر ناچار شوند به پناهگاه‌ها بروند، حق دارند بدانند ایران دقیقاً چه تهدیدی ایجاد می‌کند، چرا اقدام نظامی باید در همین مقطع انجام شود، تل‌آویو به دنبال دستیابی به چه نتیجه‌ای است.