اتحادیه بین‌المللی علوم زمین، کوه آتشفشانی دماوند را با شماره ۲۵۲ در فهرست یکصد سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان ثبت کرد.
به نقل از ایسنا؛ اتحادیه بین‌المللی علوم زمین (IUGS) کوه آتشفشانی دماوند را به‌طور رسمی در فهرست یکصد سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان قرار داد. رویداد اعلام نتایج روز جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵ در شهر لوله واقع در منطقه آلگاروِ پرتغال، به میزبانی ژئوپارک جهانی یونسکوی آلگاروِنسیس برگزار شد.
پرونده علمی این اثر طبیعی را پژوهشگران ایرانی آماده کرده و سال گذشته به مراجع جهانی تحویل دادند تا نماد طبیعی ایران در گروه تخصصی آتشفشان‌شناسی و با شماره ۲۵۲ در عرصه بین‌المللی جای گیرد.
علیرضا امری‌کاظمی، رییس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران و نایب‌رییس کمیته ملی علوم زمین و ژئوپارک‌های کمیسیون ملی یونسکو، گفت:
«پرونده دماوند را من و دکتر جمشید حسن‌زاده، از کالج گلندیل کالیفرنیا، تهیه کردیم و سال گذشته به IUGS فرستادیم. در این مدت مدارک لازم را در اختیار داوران گذاشتیم و از پرونده دفاع کردیم. روز ۱۵ آبان ۱۴۰۵ در آلگاروِ پرونده را ارائه کردم و IUGS دماوند را رسما به عنوان سایت برگزیده جهانی معرفی کرد.»
امری‌کاظمی، رییس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران، گفت:
«دماوند باارتفاع ۵۶۱۰ متر بلندترین قله خاورمیانه است. بزرگ‌ترین آتشفشان چینه‌ای شناخته‌شده‌ای هم است که در میانه یک قاره شکل گرفته است. در محیط‌های زمین‌ساختی مثل البرز، فعالیت آتشفشانی معمولا کوتاه و کوچک است. دماوند در چنین محیطی حدود ۱٫۸ میلیون سال فعال بوده و جوان‌ترین فوران‌های آن به حدود ۷۳۰۰ سال پیش برمی‌گردد. همین آن را برای دانشمندان دنیا به نمونه‌ای کم‌نظیر تبدیل کرده است.»پهنای این آتشفشان ۲۵ کیلومتر است و توالی کامل فوران‌هایش حفظ شده است. ویژگی کمیاب دیگر دماوند این است که پس از حدود ۲۰۰ هزار سال توقف، دوباره فعال شد و مخروط تازه‌ای کمی در جنوب‌غربی دهانه قدیمی ساخت. به همین دلیل بخش‌هایی از آتشفشان قدیمی هنوز در دامنه‌های شرقی و شمالی دیده می‌شود. دماوند آزمایشگاهی طبیعی برای شناخت آتشفشان‌های درون‌صفحه‌ای و خطرهای آتشفشانی در کوهستان‌های فعال است.»
«دماوند فقط یک پدیده زمین‌شناختی نیست. در شاهنامه فردوسی، داستان‌هایی مثل به بند کشیدن ضحاک در این کوه روایت شده است. شاهنامه در فهرست حافظه جهانی یونسکو هم ثبت شده است. IUGS در توصیف رسمی دماوند به همین پیوند میان زمین‌شناسی و فرهنگ ایرانی اشاره کرده است.»
برنامه سایت‌های میراث زمین‌شناختی در سال ۲۰۲۲ کار خود را آغاز کرد و بخش نخست در زومایای اسپانیا و مرحله دوم در سال ۲۰۲۴ در بوسان کره جنوبی معرفی شد. فهرست جدید شامل آثاری از ۴۷ کشور است که ۶ سایت از خاورمیانه در آن حضور دارند و در کنار آثاری چون کوه فوجی ژاپن، آبدره‌های نروژ، گسل سن‌آندریاس آمریکا و کوه آکونکاگوا در آرژانتین دیده می‌شوند.
علیرضا امری‌کاظمی، رییس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران، گفت:
«این انتخاب، دماوند را در کنار مهم‌ترین مکان‌های زمین‌شناختی جهان قرار می‌دهد. اما این عنوان به خودی خود از دماوند محافظت نمی‌کند. ارزش آن در این است که توجه بیشتری به حفاظت از این کوه و استفاده آموزشی از آن جلب کند. حالا مسئولیت ما برای حفاظت از دماوند بیشتر شده است.»