علاوه بر سیاره عطارد و کاوشگر خورشیدی پارکر، اجرام دنباله‌داری نیز توانسته‌اند با گذر از فواصل شگفت‌آور، نزدیک‌ترین مواجهه ثبت‌شده تاریخ بشر با خورشید را رقم بزنند.
فرارو- نزدیکی به خورشید همواره یکی از مرگبارترین و چالش‌برانگیزترین پدیده‌ها در کیهان‌شناسی بوده است، اما بررسی مدار اجرام آسمانی طبیعی و دست‌سازه‌های بشری پرده از رکوردهایی برمی‌دارد که باورهای رایج درباره مرزهای امن منظومه شمسی را دگرگون می‌کنند.
به گزارش فرارو به نقل از لایو ساینس، هنگامی که سخن از همسایگی نزدیک با خورشید به میان می‌آید، ذهن اغلب افراد بی‌درنگ متوجه سیاره عطارد می‌شود؛ سیاره‌ای صخره‌ای که در داخلی‌ترین مدار منظومه شمسی به دور خورشید می‌گردد. با این حال، آیا جرمی دیگر اعم از پدیده‌های طبیعی کیهان یا کاوشگرهای ساخت دست بشر موفق شده است خود را به فواصلی به مراتب نزدیک‌تر از مدار عطارد برسانند؟ و آیا جرمی وجود دارد که توانسته باشد پس از این ملاقات سهمگین، جان سالم به در ببرد؟
پاسخ کارشناسان و اخترفیزیک‌دانان بین‌المللی به این پرسش مثبت است. رصدهای دقیق نجومی نشان می‌دهد گروهی از سیارک‌ها، کاوشگرهای پیشرفته فضایی و به ویژه دسته‌های خاصی از اجرام دنباله‌دار، رکوردهایی ثبت کرده‌اند که فاصله عطارد در برابر آن‌ها بسیار دور به نظر می‌رسد.
بر پایه داده‌های رسمی ناسا، سیاره عطارد در نزدیک‌ترین نقطه مداری خود به خورشید که در اصطلاح نجومی «حضیض خورشیدی» نامیده می‌شود، به فاصله تقریبی ۴۷ میلیون کیلومتر از خورشید می‌رسد. هرچند این مسافت در مقیاس منظومه شمسی فوق‌‌العاده کوتاه به شمار می‌آید، اما چندین سیارک شناخته‌شده توانسته‌اند از این مرز نیز فراتر بروند.
دکتر اسکات شپرد، اخترشناس نامدار در مؤسسه علمی کارنگی در واشنگتن، توضیح می‌دهد به این اجرام اصطلاحاً «سیارک‌های گذرنده از مدار عطارد» گفته می‌شود. این اجرام دارای مدارهایی بسیار بیضوی و نامتعارف هستند. به این معنا که آن‌ها اساساً در مجاورت خورشید پدید نیامده‌اند، بلکه به احتمال فراوان بر اثر اختلالات گرانشی شدید از کمربند اصلی سیارک‌ها جدا شده و به سوی اعماق منظومه شمسی رانده شده‌اند.
بررسی بانک داده‌های اجرام کوچک ناسا نشان می‌دهد در حال حاضر، سنگ آسمانی «2024 YL3» رکورددار رسمی این دسته از اجرام است. این سنگ آسمانی غول‌پیکر با طولی در حدود ۱۴۱ متر که ابعادی در حد و اندازه یک آسمان‌خراش مدرن دارد، در حضیض مداری خود به فاصله چشمگیر ۱۰.۳ میلیون کیلومتری از سطح خورشید می‌رسد.
با این وجود، اخترشناسان احتمال می‌دهند دسته دیگری از اجرام طبیعی نیز وجود داشته باشند که بتوانند رکورد این سیارک را جابه‌جا کنند. این اجرام فرضی که با عنوان «ولکانویدها» شناخته می‌شوند، بر اساس تئوری‌ها باید مدارهایی تقریباً دایره‌ای در فضایی درون مدار عطارد داشته باشند. نام این گروه برگرفته از سیاره فرضی «ولکان» است که در سده نوزدهم میلادی گمان می‌رفت در این ناحیه حضور داشته باشد.
پروفسور مارتین بیچ، استاد بازنشسته فیزیک دانشگاه رجاینا در کانادا، خاطرنشان می‌کند شبیه‌سازی‌ها و مدل‌سازی‌های عددی نشان می‌دهند سیارک‌هایی از این دست می‌توانند مدارهای پایداری در فاصله تقریبی ۸.۹۸ تا ۳۷.۳۹ میلیون کیلومتری از مرکز خورشید داشته باشند. این فاصله فرضی حاکی از آن است که برخی ولکانویدها ممکن است حتی از گذرنده‌های عطارد نیز به خورشید نزدیک‌تر شوند.
با این همه، یک مانع جدی علمی در این میان وجود دارد: همانند سیاره فرضی ولکان، تاکنون هیچ مدرک رصدی قطعی مبنی بر وجود خارجی ولکانویدها به دست نیامده و پژوهش‌های گسترده در سال ۲۰۱۳ نیز هیچ ردی از حضور آن‌ها ثبت نکرده است.
در قلمرو ساخته‌های دست بشر، پیشرفت‌های شگفت‌انگیز مهندسی فضا توانسته‌اند انسان را به فواصل بسیار غیرمنتظره‌ای برسانند. کاوشگر خورشیدی پارکر متعلق به ناسا که در سال ۲۰۱۸ میلادی با هدف پژوهش پیرامون تاج خورشیدی پرتاب شد، طی واپسین گردش‌های مداری در مأموریت اصلی خود، مسیری به شدت جسورانه را پیمود.
این کاوشگر به حضیض خورشیدی تنها ۷.۳ میلیون کیلومتری از مرکز خورشید دست یافت. فاصله‌ای که در آن، سپر حرارتی کربنی پیشرفته فضاپیما با موفقیت توانست از تجهیزات حساس در برابر امواج خردکننده گرما و تابش‌های سوزان خورشید محافظت به عمل آورد.
با تمام این اوصاف، دسته‌ای از پدیده‌های شگفت‌آور طبیعی موسوم به «دنباله‌دارهای خورشیدگذر» رکورد تمامی این سازه‌ها و اجرام را با اختلافی فاحش پشت سر می‌گذارند. بر پایه یافته‌های پژوهشی در سال ۲۰۱۸، این دنباله‌دارها می‌توانند تا فواصل کمتر از ۲.۳۹ میلیون کیلومتری از مرکز خورشید پیشروی کنند.
دکتر من-تو هوی، پژوهشگر رصدخانه نجومی شانگهای، یادآور می‌شود این ماجراجویی کیهانی بدون تلفات نیست؛ دنباله‌دارهای کوچک‌تر با قطری در حدود ۱۰ متر در اثر گرمایش نامتوازن و چرخش شدید متلاشی می‌شوند و دنباله‌دارهای عظیم‌تر نیز تحت کشش گرانشی سهمگین خورشید متلاشی می‌گردند. با این وجود، برخی از آن‌ها موفق به گریز می‌شوند؛ چنان‌که «دنباله‌دار بزرگ جنوبی ۱۸۸۷» توانست به شکلی حیرت‌آور تا فاصله ۷۱۸ هزار و ۷۰ کیلومتری خورشید نزدیک شده و این جهنم سوزان را پشت سر بگذارد.
در نهایت، رتبه نخست مطلق به گروهی تعلق دارد که با عنوان «دنباله‌دارهای شیرجه‌زننده به خورشید» شناخته می‌شوند. این اجرام فرضی که در دوران آغازین پیدایش منظومه شمسی بسیار پرتعداد بوده‌اند، مستقیماً وارد فوتوسفر یا سطح مرئی خورشید شده و با حضیضی کمتر از شعاع خورشید (۶۹۵ هزار و ۶۳۰ کیلومتر) نابود می‌گردند. تا به امروز نزدیک‌ترین جرم ثبت‌شده تاریخ نجوم همان دنباله‌دار بزرگ ۱۸۸۷ باقی مانده است، مگر آنکه رصدخانه‌ها در آینده موفق به شناسایی یک دنباله‌دار شیرجه‌زننده شوند و این رکورد تاریخی را بازنویسی کنند.