دموکراتها کنگره را از چنگ ترامپ خارج کردند، اما مهار رئیسجمهور ویرانگر آمریکا تازه آغاز شده است؛ پیروزی انتخاباتی خشم عمومی را به صندوقها کشاند، اما اکنون واشنگتن باید تاوان سیاستهای ترامپ را پس بدهد و اعتماد ازدسترفته جامعه را بازسازی کند.
دموکراتها با تصاحب هر دو مجلس کنگره، ضربهای سیاسی به ترامپ وارد کردند؛ اما این پیروزی هنوز به معنای بازگشت اعتماد عمومی یا پایان سیاستهای او نیست. اکنون آزمون اصلی، تبدیل خشم انتخاباتی به پاسخگویی واقعی قدرت است.
شکست جمهوریخواهان؛ رأی اعتراضی یا اعتماد به دموکراتها؟
نتایج انتخابات میاندورهای نوامبر، کنترل هر دو مجلس کنگره را به دموکراتها سپرد؛ شکستی که محدودیتهای سیاسی دونالد ترامپ را آشکار کرد، اما نباید آن را بهمنزله اعطای اختیار نامحدود به حزب دموکرات تعبیر کرد. پیروزی آدام همیلتون در کانزاس و شکست راجر مارشال جمهوریخواه، پس از ۹۴ سال، نمونهای از تغییر فضای سیاسی حتی در مناطق سنتی جمهوریخواه بود.
ماجرای خوزه دل رئال، نظامی کهنهکاری که یک دهه رأی نداده بود، اهمیت این تغییر را نشان میدهد. ورود مأموران مهاجرت به منطقه و نارضایتی ساکنان از عملکرد دولت، او را به فعالیت انتخاباتی بازگرداند. این تجربه نشان میدهد سیاستهای دولت ترامپ حتی میتوانند رأیدهندگانی را که مدتها از مشارکت سیاسی فاصله گرفتهاند، دوباره به میدان بیاورند.
با این حال، نظرسنجی اکتبر AP-NORC نشان میدهد تنها حدود ۴۰ درصد بزرگسالان نگاه مثبتی به حزب دموکرات دارند؛ درحالیکه نزدیک به ۸۰ درصد خواهان تغییرات اساسی یا بازنگری کامل در شیوه اداره کشور هستند. بنابراین، شکست جمهوریخواهان الزاماً به معنای اعتماد گسترده به دموکراتها نیست.
ترامپزدایی؛ فراتر از حذف یک رئیسجمهور
مأموریت دموکراتها در کنگره جدید نباید صرفاً به مقابله سیاسی با ترامپ محدود شود. مسئله اصلی، جلوگیری از تثبیت الگویی از حکمرانی است که در آن ارعاب، پنهانکاری و نادیده گرفتن محدودیتهای قانونی به ابزارهای قدرت تبدیل شدهاند.
نظارت کنگره بر قراردادهای دولتی، عملیات مهاجرتی و تصمیمات نظامی باید از نمایشهای سیاسی و جلسات پرتنش فراتر برود. قانونگذاران باید مشخص کنند چه کسانی تصمیم گرفتهاند، چه اختیاراتی را به کار گرفتهاند، هزینه اقداماتشان چقدر بوده و آیا قانون را رعایت کردهاند یا خیر. انتشار شفاف نتایج تحقیقات و پیگیری تخلفات، مهمتر از برگزاری جلسات نمایشی برای تخریب دولت است.
در واقع، ترامپزدایی زمانی معنا پیدا میکند که محدودیتهای نهادی بر قدرت ریاستجمهوری تقویت شوند؛ نه اینکه صرفاً یک رئیسجمهور جای خود را به دیگری بدهد.
اقتصاد و جنگ ایران؛ دو آزمون تعیینکننده
فشار اقتصادی یکی از مهمترین معیارهای قضاوت رأیدهندگان درباره عملکرد کنگره خواهد بود. طبق آمار اداره کار آمریکا، قیمت مصرفکننده در اکتبر ۰.۴ درصد افزایش یافت؛ رقمی که پس از رشد ۰.۶ درصدی سپتامبر ثبت شد. کاهش سرعت تورم به معنای ارزان شدن کالاها نیست و هزینه مسکن، مواد غذایی و انرژی همچنان بر قدرت خرید خانوارها فشار وارد میکند.
دموکراتها نمیتوانند بهتنهایی قیمتها را کاهش دهند یا تصویب همه طرحهای اقتصادی خود را تضمین کنند، اما میتوانند آثار تعرفهها، سیاست انرژی و تصمیمات دولت را بررسی و هزینههای آن را برای افکار عمومی روشن کنند.
جنگ آمریکا با ایران نیز آزمونی مهمتر برای قدرت نظارتی کنگره است. نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد ۷۱ درصد آمریکاییها خواهان تصویب قانونی برای پایان دادن به این جنگ هستند. دموکراتها میتوانند با بررسی مبانی قانونی عملیات نظامی، هزینههای جنگ و اهداف دولت، ادامه درگیری را به چالشی جدی برای کاخ سفید تبدیل کنند.
نسل جوان و بحران اعتماد؛ پیروزی موقت کافی نیست
حمایت ۷۳ درصدی رأیدهندگان ۱۸ تا ۲۹ سال از نامزدهای دموکرات مجلس نمایندگان، یکی دیگر از نشانههای تغییر فضای انتخاباتی است. با این حال، جوانان تنها حدود ۱۱ درصد کل رأیدهندگان را تشکیل میدادند و این حمایت نمیتواند تضمینی دائمی برای آینده حزب باشد.
دموکراتها اکنون با مسئولیتی فراتر از شکست دادن جمهوریخواهان روبهرو هستند. آنها باید نشان دهند که میتوانند قدرت را پاسخگو کنند، هزینه تصمیمات عمومی را آشکار سازند و اعتماد ازدسترفته به نهادهای حکومتی را احیا کنند. انتخابات میاندورهای قدرت ترامپ را محدود کرد، اما زمینههای اجتماعی و سیاسی ظهور و محبوبیت او همچنان پابرجاست. پیروزی در انتخابات پایان رقابت نیست؛ آغاز آزمون دشوار حکمرانی است.
