قصرشیرین ـ ایرنا ـ مطالعات سد پاتاق در غرب کرمانشاه با هدف بررسی راهکارهای تأمین پایدار آب اراضی کشاورزی و تقویت معیشت مردم غرب کرمانشاه در حال بازنگری است؛ طرحی که با بررسی گزینه انتقال بخشی از آب رودخانه ریجاب، امکان آبیاری حدود ۲ هزار و ۷۰۰ هکتار از اراضی و ظرفیت‌های جانبی، در انتظار تکمیل ارزیابی‌های فنی و اقتصادی و تصمیم‌گیری در وزارت نیرو قرار دارد.
به گزارش ایرنا ، سد پاتاق از طرح‌های مورد توجه در حوزه منابع آب غرب کرمانشاه است که تعیین تکلیف آن می‌تواند بر چشم‌انداز تأمین آب کشاورزی و توسعه فعالیت‌های تولیدی منطقه اثرگذار باشد؛ با این حال، انتخاب گزینه نهایی و مشخص شدن ظرفیت واقعی طرح به نتایج مطالعات تخصصی و بررسی محدودیت‌های فنی، اقتصادی، محیطی و اجتماعی وابسته است.
از مهم‌ترین مزیت‌های ساخت سد، تأمین آب مورد نیاز برای آشامیدن، کشاورزی و مصارف صنعتی است و سدها با ذخیره‌سازی آب در فصل‌های پربارش و تنظیم رهاسازی آن در دوره‌های کم‌آبی، نقش مهمی در مدیریت منابع آب دارند.
همچنین، کنترل سیلاب‌ها و کاهش خسارت‌های ناشی از بارندگی‌های شدید از دیگر کارکردهای سدها است از این رو تکمیل و بهره‌برداری اصولی از طرح‌های سدسازی می‌تواند در تقویت زیرساخت‌های آبی و حمایت از توسعه‌ی کشاورزی و اقتصاد منطقه مؤثر باشد.
اخیرا نشستی با بررسی مطالبات حوزه منابع آب شهرستان‌های قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلانغرب از بازنگری مطالعات سد پاتاق و بررسی راهکارهای مختلف برای انتقال آب، تأمین آب اراضی کشاورزی و استفاده از ظرفیت‌های جانبی با حضور نماینده مردم قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلانغرب در مجلس شورای اسلامی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان و جمعی از معاونان و مدیران و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه برگزار شد.
بازنگری مطالعات پس از محدودیت‌های گذشته
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با اشاره به روند مطالعات سد پاتاق اظهار کرد: این طرح در سال‌های گذشته نیز مورد بررسی قرار گرفته بود، اما با توجه به ارزیابی‌های پیشین درباره هم‌پوشانی اهداف آن با طرح سامانه گرمسیری، ادامه مطالعات با محدودیت‌هایی مواجه شده بود.
بهرام درویشی افزود: در پی بررسی‌های مجدد و طرح موضوع در وزارت نیرو، ضرورت بازبینی فنی طرح و ارزیابی دوباره اهداف و کارکردهای آن مورد توجه قرار گرفت.
وی تصریح کرد: در بررسی‌های جدید، با مشارکت مشاور تخصصی و بازنگری گزینه‌های فنی، ظرفیت‌های سد پاتاق از نظر تأمین آب اراضی کشاورزی، نحوه انتقال آب، شرایط مخزن و امکان استفاده از ظرفیت‌های جانبی طرح در حال ارزیابی است.
به گفته وی، گزارش مطالعاتی پس از تکمیل بررسی‌ها برای طرح در سطوح کارشناسی و مدیریتی وزارت نیرو آماده خواهد شد تا گزینه‌های فنی بر اساس نتایج مطالعات و محدودیت‌های موجود مورد ارزیابی قرار گیرند.
انتقال آب رودخانه ریجاب یکی از گزینه‌های بررسی‌شده
درویشی با اشاره به راهکارهای مطرح‌شده برای تأمین و انتقال آب گفت: بر اساس توضیحات ارائه‌شده از سوی مشاور طرح، در یکی از گزینه‌های مطالعاتی، انتقال بخشی از آب رودخانه ریجاب از طریق سازه انحرافی، تونل انتقال و کانال به مخزن سد پاتاق پیش‌بینی شده است.
وی افزود: ابعاد و مشخصات این مسیر، از جمله طول تونل و کانال، در چارچوب مطالعات فنی و با توجه به شرایط توپوگرافی منطقه و ملاحظات اجرایی بررسی می‌شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه ادامه داد: یکی از اهداف اصلی مطالعات، بررسی ظرفیت توسعه آبیاری در محدوده‌های مستعد است و در گزینه‌های بررسی‌شده، امکان تأمین آب برای حدود ۲ هزار و ۷۰۰ هکتار از اراضی نیز مطرح شده است، میزان نهایی اراضی قابل تأمین آب به نتایج مطالعات هیدرولوژیکی، حجم آب قابل انتقال، تراز بهره‌برداری مخزن و انتخاب گزینه نهایی بستگی دارد؛ از این رو، تحقق این ظرفیت پس از تکمیل مطالعات و تأیید راهکار منتخب مشخص خواهد شد.
ظرفیت تولید برق نیز در دست بررسی است
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با اشاره به ظرفیت‌های جانبی سد پاتاق اظهار کرد: امکان بهره‌گیری از ظرفیت تولید برق نیز در مطالعات اولیه مورد توجه قرار گرفته است، اما میزان و نحوه بهره‌برداری از این ظرفیت باید پس از تکمیل بررسی‌های فنی و اقتصادی مشخص شود.
درویشی با بیان اینکه مطالعات باید بر پایه ملاحظات فنی، اقتصادی، محیطی و اجتماعی انجام شود، خاطرنشان کرد: یکی از موضوعات مهم در بررسی مخزن سد پاتاق، تعیین محدوده آبگیری و بررسی شرایط اراضی واقع در محدوده بالادست مخزن است.
وی افزود: این موضوع به بررسی دقیق نقشه‌ها و ترازهای آبگیری و اتخاذ تصمیم متناسب با ملاحظات فنی و اجتماعی نیاز دارد تا گزینه نهایی طرح با در نظر گرفتن همه محدودیت‌ها انتخاب شود.
درویشی تأکید کرد: ادامه مطالعات سد پاتاق مستلزم بررسی دقیق گزینه‌های فنی، تعیین ظرفیت واقعی منابع آب و سنجش توجیه‌پذیری اقتصادی طرح است و پس از جمع‌بندی نتایج، موضوع در سطوح مرتبط وزارت نیرو پیگیری خواهد شد.
وی هدف از این پیگیری‌ها را دستیابی به راهکاری کارشناسی و قابل اجرا برای استفاده بهینه از منابع آب، پشتیبانی از بخش کشاورزی و پاسخ‌گویی منسجم به مطالبات منطقه در چارچوب ضوابط فنی، اعتبارات و الزامات قانونی عنوان کرد.
سد پاتاق به پیگیری مستمر و انسجام کارشناسی نیاز دارد
نماینده مردم قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلانغرب در مجلس شورای اسلامی نیز با تأکید بر ضرورت صیانت از ظرفیت‌های آبی و کشاورزی کرمانشاه، انسجام تیم کارشناسی، پیگیری مستمر در سطح ملی و تعیین تکلیف موانع اجرایی را از الزامات پیشبرد طرح سد پاتاق دانست.
فتح الله حسینی در این نشست اظهار کرد: ظرفیت مجلس زمانی می‌تواند به نتایج مؤثر برای استان منجر شود که پیگیری مطالبات با همکاری دستگاه‌های مسئول، شناخت دقیق مسائل و تقسیم کار مشخص همراه باشد.
حسینی با اشاره به تجربه پیگیری مسائل حوزه آب در سطح ملی، بر ضرورت برخورداری از تیمی متخصص، مسلط به جزئیات فنی و برخوردار از انگیزه و دغدغه حل مشکلات تأکید کرد.
وی افزود: پیشبرد طرح‌های مهم زیرساختی صرفاً با طرح مطالبه یا صدور دستور محقق نمی‌شود، بلکه مستلزم پیگیری مستمر، اقناع کارشناسی، هماهنگی میان سطوح مدیریتی و تبدیل تصمیمات به اقدامات اجرایی است.
نماینده مردم قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلانغرب در مجلس شورای اسلامی با اشاره به روند پیگیری مسائل آب استان در دوره مدیریت درویشی، تلاش مجموعه تخصصی این حوزه برای پیشبرد امور و دنبال کردن مسائل در سطح ملی را قابل توجه دانست.
وی تأکید کرد: ارزیابی اقدامات باید بر مبنای نتایج عملی و میزان پیشرفت کار صورت گیرد و همکاری میان مدیران و نمایندگان نیز باید در خدمت حل مسائل استان و صیانت از منافع مردم باشد.
ضرورت تعیین تکلیف اراضی و موانع اجرایی
حسینی با اشاره به اهمیت سد پاتاق، خواستار تبیین دقیق ابعاد فنی و اجرایی این طرح، به‌ویژه آثار گزینه‌های طراحی بر ظرفیت مخزن و میزان بهره‌مندی منطقه از منابع آبی شد.
وی با تأکید بر ضرورت بررسی کارشناسی گزینه‌های مطرح‌شده برای جانمایی و تراز سد تصریح کرد: تصمیم‌گیری درباره چنین طرحی باید با در نظر گرفتن ظرفیت ذخیره‌سازی آب، ملاحظات فنی و آثار بلندمدت آن بر اراضی و مناطق پیرامونی انجام شود تا ضمن رعایت الزامات فنی و قانونی، امکان بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده فراهم شود.
نماینده مردم قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلانغرب در مجلس شورای اسلامی همچنین تعیین تکلیف مسائل مرتبط با اراضی، روستاهای مشمول طرح و مجوزهای مورد نیاز را از موضوعات مهم در مسیر پیشبرد پروژه برشمرد و خواستار ارائه گزارشی روشن از آخرین وضعیت بررسی‌ها، نتایج کارشناسی و مسیر عملیاتی پیگیری این موارد شد.
حسینی با تأکید بر اینکه فرصت‌های توسعه‌ای استان نباید در پیچ‌وخم هماهنگی‌های اداری و پیگیری‌های ناتمام متوقف بماند، افزود: پیگیری مؤثر مطالبات به تعامل سازنده با مسئولان ملی، استفاده از ظرفیت نظارتی مجلس و پاسخ‌گویی دقیق درباره روند اجرای تصمیمات نیاز دارد.
وی تأکید کرد: هدف باید این باشد که تلاش‌های کارشناسی و مدیریتی در نهایت به نتایجی ملموس برای مردم و توسعه زیرساخت‌های استان منجر شود.
بررسی مسائل آبی ویژنان و سد چناره در کنار مطالعات سد پاتاق
موضوع امکان آبیاری اراضی دهستان ویژنان با استفاده از ظرفیت‌های مرتبط با سد شرفشاه نیز در این نشست بررسی شد.
امکان آبیاری اراضی دهستان ویژنان از طریق ظرفیت‌های مرتبط با سد شرفشاه مورد کارشناسی و گزینه‌های مختلف تأمین آب اراضی بالادست با توجه به شرایط فنی، ظرفیت منابع آب و ملاحظات اجرایی ارزیابی می‌شود که درویشی در این باره اظهار کرد: بررسی آبگیری مخزن سد چناره بر اراضی کشاورزی و روستاهای واقع در محدوده طرح موردهدف است.
بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در نشست، آبگیری این سد می‌تواند حدود ۳۰۰ هکتار از اراضی مستعد بالادست و نیز روستاهای واقع در محدوده مخزن را تحت تأثیر قرار دهد.
بر همین اساس، گزینه‌های مختلف برای تأمین آب اراضی بالادست سد چناره و راهکارهای آبرسانی به این محدوده‌ها مطرح شد تا موضوع در چارچوب بررسی‌های کارشناسی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول پیگیری شود.
تأمین آب مورد نیاز بخش صنعت در شهرستان‌های گیلانغرب و اسلام‌آباد غرب نیز از دیگر محورهای این نشست بود و مقرر شد گزینه‌های موجود با توجه به ظرفیت منابع آب و ملاحظات فنی مورد ارزیابی قرار گیرد.
تکمیل مطالعات سد پاتاق و روشن شدن امکان‌پذیری گزینه‌های فنی، گام تعیین‌کننده در مشخص شدن آینده این طرح است؛ طرحی که هدف از پیگیری آن، بررسی راهکارهای قابل اجرا برای تأمین آب کشاورزی و استفاده بهینه از منابع آب در غرب کرمانشاه عنوان شده است.
به گزارش ایرنا؛ استان کرمانشاه اکنون ۱۲ سد فعال قابل بهره برداری با ظرفیت یک هزار و ۳۴۵ میلیون مترمکعب دارد.
ظرفیت کل مخازن سدهای استان یک‌هزار و ۳۴۵ میلیون مترمکعب است که از این میزان، در حال حاضر ۷۸۹ میلیون مترمکعب آب معادل۵۸/۶۶ درصد پر و ۴۱/۳۴ درصد ظرفیت سدها نیز خالی است.
استان کرمانشاه با داشتن بیش از ۲ هزار و ۵۹۰ روستای دارای سکنه، یکی از استان‌های پرجمعیت روستایی کشور است و تکمیل پروژه‌های آبرسانی در این استان نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی مردم دارد.
بر اساس آخرین نتایج سرشماری نفوس و مسکن (سال ۱۳۹۵) جمعیت روستایی استان کرمانشاه ۴۷۸ هزار و ۴۴۴ نفر اعلام شده است و در این استان مرزی ۱۴ شهرستان، ۳۴ بخش و ۸۷ دهستان وجود دارد.
بیش از ۵۵۸ هزار مشترک در استان کرمانشاه از خدمات شرکت آب و فاضلاب استان بهره مند هستند.
استان کرمانشاه بیش از ۲ میلیون نفر جمعیت ساکن در ۳۴ شهر و ۲ هزار و ۵۹۰ روستا دارد.