دانشمندان با بررسی دوباره جمجمه کودک تاونگ دریافتند که این فسیل تقریباً ۴۰۰هزار سال قدیمیتر از تصور قبلی است.
بیش از یک قرن پیش، کشف جمجمه کودکی در آفریقای جنوبی، نگاه دانشمندان به منشأ تکاملی انسان را تغییر داد. این فسیل که به کودک تاونگ (Taung Child) شهرت دارد، یکی از نخستین شواهد محکم برای خاستگاه آفریقایی تبار انسان بود. اکنون پژوهشی جدید نشان میدهد که کودک تاونگ حدود سه میلیون سال پیش زندگی میکرده و احتمالاً با دیگر انسانتباران همدوره خود تفاوتهای بیشتری داشته است.
بهگزارش آیافالساینس، پژوهشگران دانشگاه آزاد بروکسل در بلژیک با بررسی دوباره جمجمه کودک تاونگ، قدمت آن را بین ۲٫۹۶ تا ۳٫۰۳ میلیون سال برآورد کردهاند؛ در حالی که سن فسیل پیشتر حدود ۲٫۵۸ میلیون سال تخمین زده میشد.
یافتههای جدید همچنین این احتمال را مطرح میکنند که تنوع انسانتباران اولیه در جنوب آفریقا بسیار بیشتر از تصور قبلی بوده و تغییرات اقلیمی در شکلگیری این تنوع نقش داشته است.
فسیلی که تصور دانشمندان درباره منشأ انسان را تغییر داد
جمجمه کودک تاونگ در سال ۱۹۲۴ در معدنی از سنگ آهک نزدیک روستای تاونگ در آفریقای جنوبی کشف شد. ریموند دارت، انسانشناس استرالیایی، با بررسی این جمجمه کوچک متوجه ویژگیهایی شد که آن را از میمونهای بیدم بزرگ امروزی متمایز میکرد.
جمجمه از نظر اندازه به جمجمه شامپانزهای نابالغ شباهت داشت، اما پیشانی نسبتاً بلند، کاسه چشمهای گرد و دندانهای نیش کوچک آن، ویژگیهایی نزدیکتر به انسان را نشان میدادند. دارت این فسیل را به گونهی «آسترالوپیتکوس آفریکانوس» نسبت داد. این گونه از انسانتباران اولیه، بخشی از تاریخ تکاملی خویشاوندان نزدیک انسان امروزی را نشان میدهد.
اهمیت کشف کودک تاونگ زمانی آشکارتر میشود که بدانیم در اوایل قرن بیستم، بسیاری از پژوهشگران هنوز خاستگاه تکاملی انسان را در خارج از آفریقا جستوجو میکردند. ویژگیهای این جمجمه به تقویت دیدگاهی کمک کرد که آفریقا را یکی از مناطق اصلی تکامل نیاکان انسان میدانست.
در دهههای بعد، فسیلهای دیگری در محوطههایی مانند استرکفونتین و ماکاپانسگات آفریقای جنوبی کشف شدند و آنها را نیز جزو گونه آسترالوپیتکوس آفریکانوس قرار دادند. بااینحال، دانشمندان همچنان درباره ویژگیهایی که اعضای این گونه را بهطور دقیق از دیگر انسانتباران متمایز میکند، اتفاقنظر ندارند.
پژوهش جدید همین طبقهبندی را دوباره زیر سؤال برده است.
پژوهشگران دانشگاه آزاد بروکسل با بررسی ویژگیهای دندانی و ساختار مغزی کودک تاونگ دریافتند که این فسیل ممکن است با دیگر انسانتباران جنوب آفریقا که در گونه آسترالوپیتکوس آفریکانوس قرار گرفتهاند، تفاوتهای مهمی داشته باشد. به باور نویسندگان مطالعه، شاید تصور وجود یک گونه نسبتاً یکنواخت از انسانتباران اولیه در منطقه، تصویر دقیقی از واقعیت نباشد.
یافتهها این احتمال را مطرح میکنند که جمعیتهای مختلف انسانتبار در جنوب آفریقا، ویژگیهای بدنی متفاوتی داشتهاند و تغییرات محیطی و اقلیمی در شکلگیری این تفاوتها مؤثر بوده است.
البته پژوهش جدید لزوماً به معنای شناسایی گونهای تازه یا اثبات نادرستبودن طبقهبندی پیشین نیست؛ بلکه نشان میدهد که تاریخ تکاملی این گروه احتمالاً پیچیدهتر از برداشتهای قبلی بوده است.
تغییرات آبوهوایی چگونه بر تکامل نیاکان انسان تأثیر گذاشت؟
براساس یافتههای پژوهشگران، جنوب شرق آفریقا بین چهار تا ۲٫۵ میلیون سال پیش، دورههای متناوب خشکسالی و رطوبت را تجربه میکرد. این نوسانها با تغییرات چرخههای مداری زمین ارتباط داشتند و باعث دگرگونی گسترده در پوشش گیاهی و زیستگاههای منطقه میشدند.
بررسی گردههای فسیلشده کشفشده در کنار بقایای کودک تاونگ نشان میدهد که او احتمالاً در دورهای مرطوب زندگی میکرده است. یکی از شواهد مهم، وجود گرده درختانی از جنس کاج بودا است. این درختان امروزه در مناطق مرطوبی یافت میشوند که حدود ۴۰۰ کیلومتر با محل کشف فسیل فاصله دارند.
وجود چنین گردههایی نشان میدهد که منطقه زندگی کودک تاونگ احتمالاً در گذشته پوشیده از جنگل یا محیطهای تالابی بوده است؛ درحالیکه بعدها به زیستگاهی خشکتر و بازتر، شبیه ساوانا تبدیل شد.
پژوهشگران معتقدند با تغییر شرایط اقلیمی، جمعیتهای انسانتبار نیز برای یافتن زیستگاههای مناسب جابهجا میشدند. این مهاجرتها میتوانست جمعیتهایی را که پیشتر از یکدیگر جدا بودند، در تماس با هم قرار دهد. چنین برخوردهایی احتمال آمیزش میان جمعیتهای متفاوت را افزایش میداد و ممکن بود به شکلگیری تنوع بیشتر در ویژگیهای جسمانی و ژنتیکی انسانتباران منطقه کمک کند.
گابریله ماخو، استاد انسانشناسی زیستی دانشگاه آزاد بروکسل و از نویسندگان پژوهش، توضیح میدهد که دانشمندان برای بیش از یک قرن، کودک تاونگ را یکی از چندین فسیل مشابه متعلق به یک دوره مشخص میدانستند؛ اما یافتههای تازه این برداشت را به چالش میکشند.
آیا عقابی بزرگ کودک تاونگ را کشته بود؟
پژوهش جدید علاوهبر قدمت فسیل و محیط زندگی آن، به یکی از فرضیههای قدیمی درباره علت مرگ کودک تاونگ نیز پرداخته است.
بررسیهای پیشین نشان داده بودند که آسیبهای موجود روی جمجمه کودک ممکن است براثر حمله یک پرنده شکاری ایجاد شده باشند. یکی از مظنونان اصلی، عقاب تاجدار آفریقایی است؛ پرنده شکاری قدرتمندی که چنگالهای بسیار نیرومندی دارد و میتواند پستانداران نسبتاً بزرگ را شکار کند.
پژوهشگران پیشتر با بررسی آثار آسیب روی جمجمه احتمال داده بودند که کودک تاونگ قربانی حمله چنین عقابی شده باشد. مطالعه جدید شواهد محیطی دیگری را نیز در حمایت از این فرضیه ارائه میدهد.
عقابهای تاجدار امروزه عمدتاً در جنگلهای بلند آفریقا زندگی میکنند و معمولاً شکار خود را به میان درختان میبرند. هرچند این پرندگان گاهی بر فراز دشتهای باز نیز دیده میشوند، زیستگاه اصلی آنها مناطق جنگلی است.
ازآنجاکه شواهد جدید نشان میدهد کودک تاونگ احتمالاً در محیطی جنگلی زندگی میکرده، فرضیه مرگ او براثر حمله عقاب تاجدار با شرایط زیستگاه احتمالیاش سازگارتر به نظر میرسد. بااینحال، علت دقیق مرگ کودک همچنان قطعی نیست و حمله پرنده شکاری یکی از توضیحات مطرحشده برای آسیبهای جمجمه او محسوب میشود.
فسیل کودک تاونگ بیش از ۱۰۰ سال پس از کشف، همچنان اطلاعات تازهای درباره تکامل انسان در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. یافتههای اخیر نشان میدهند که برای شناخت تاریخ انسانتباران اولیه، باید علاوهبر ویژگیهای ظاهری فسیلها، تغییرات اقلیمی، جابهجایی جمعیتها و تفاوت زیستگاههای آنها را نیز در نظر گرفت.
پژوهش در ژورنال Nature منتشر شده است.
منبع: زومیت
