مشهد- ایرنا- فوق تخصص جراحی ستون فقرات دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: سبک زندگی کنونی کودکان و نوجوانان، مانند نشستن‌های طولانی مدت و در یک وضعیت ثابت برای استفاده از تلفن همراه و رایانه، کوله پشتی های سنگین و کاهش فعالیت بدنی خطر ابتلا به مشکلات عضلانی و اسکلتی در این گروه سنی را بدنبال دارد.
دکتر امیرحسین حقیر روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: دوران کودکی و نوجوانی یکی از مهم‌ترین مراحل رشد جسمی و تکامل سیستم اسکلتی‌عضلانی است که در این دوران، عادت‌های روزمره مانند نحوه نشستن، میزان فعالیت بدنی، استفاده از تلفن همراه و حتی نحوه حمل کوله‌پشتی می‌توانند در سلامت آینده ستون فقرات نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: دوران نوجوانی یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین مراحل رشد و تکامل بدن است. در این دوره، سیستم اسکلتی‌عضلانی همچنان در حال رشد و تکامل بوده و ایجاد عادات سالم می‌تواند تأثیرات مثبتی بر سلامت فرد در سال‌های آینده داشته باشد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: ستون فقرات نقش بسیار مهمی در بدن دارد. این ساختار علاوه بر حفظ شکل و پایداری بدن، امکان حرکت را فراهم می‌کند و از نخاع به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم عصبی‌محافظت می‌کند.
حقیر افزود: بنابراین آموزش کودکان و نوجوانان درباره اهمیت فعالیت بدنی، وضعیت مناسب بدن و پرهیز از عادت های نامناسب می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت اسکلتی‌عضلانی داشته باشد.
به گفته وی، استفاده گسترده از فناوری بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی و آموزش امروز شده است. بنابراین هدف ما حذف فناوری نیست، بلکه باید یاد بگیریم چگونه از وسایل دیجیتال به شکل صحیح‌تر و سالم‌تر استفاده کنیم.
آگاهی نسبت به وضعیت بدن، نخستین گام اصلاح آن
فلوشیپ جراحی ستون فقرات دانشگاه علوم پزشکی مشهد در خصوص این که نوجوانان چگونه می‌توانند وضعیت بدنی خود را اصلاح کنند؟ گفت: اولین قدم، آگاهی نسبت به وضعیت بدن است. نوجوانان باید به نحوه نشستن، ایستادن و استفاده از وسایل دیجیتال توجه داشته باشند.
حقیر افزود: هنگام نشستن بهتر است بدن در وضعیت راحت و متعادل قرار داشته باشد، شانه‌ها بدون انقباض باشند و پاها به‌طور مناسب روی زمین قرار گیرند. البته نکته بسیار مهم این است که هیچ وضعیت ثابتی نباید برای مدت طولانی حفظ شود.
وی ادامه داد:حتی اگر فرد در بهترین وضعیت ممکن نشسته باشد، نشستن طولانی‌مدت بدون حرکت می‌تواند باعث خستگی عضلات شود. بنابراین تغییر منظم وضعیت بدن و انجام فعالیت‌های کوتاه در طول روز اهمیت زیادی دارد.
استفاده درست از کوله پشتی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در خصوص ویژگی‌های یک کوله پشتی مناسب و نحوه استفاده از آن عنوان کرد: یکی از نکات مهم پرهیز از حمل وسایل غیرضروری است، وسایل داخل کوله‌پشتی نیز باید به صورت منظم و متعادل در محفظه‌های مختلف قرار گیرند تا وزن به شکل مناسب‌تری توزیع شود.
حقیر ادامه داد: استفاده از کوله‌پشتی‌هایی با بندهای پهن، نرم و قابل تنظیم می‌تواند راحت‌تر باشد. همچنین هنگام حمل کوله‌پشتی بهتر است از هر دو بند شانه‌ای استفاده شود و از حمل کوله روی یک شانه پرهیز شود.
رعایت قانون ۲۰-۲۰ در استفاده از تلفن همراه و رایانه
فوق تخصص جراحی ستون فقرات دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره استفاده صحیح نوجوانان از تلفن همراه و رایانه گفت: امروزه استفاده از صفحه‌نمایش‌ها اجتناب‌ناپذیر است، به‌ویژه برای دانش‌آموزان و نوجوانانی که بخش مهمی از آموزش و فعالیت‌های روزمره آن‌ها با فناوری ارتباط دارد.
به گفته وی، لذا یکی از توصیه‌های ساده و کاربردی، رعایت قانون ۲۰-۲۰ است. یعنی پس از هر ۲۰ دقیقه استفاده از صفحه‌نمایش، حدود ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله تقریباً ۶ متری نگاه کنید.
حقیر افزود: این کار می‌تواند به کاهش خستگی چشم کمک کند و هم‌زمان فرصتی برای تغییر وضعیت بدن و حرکت دادن گردن، شانه‌ها و سایر عضلات فراهم کند. همچنین بهتر است نوجوانان در این وقفه‌های کوتاه از جای خود بلند شوند، چند قدم راه بروند یا حرکات کششی ملایم انجام دهند.
دکتر حقیر همچنین بیان کرد: اصطلاح «گردن تکنولوژی» یا Tech Neck به درد و فشار واردشده به گردن و عضلات حمایت‌کننده آن گفته می‌شود که می‌تواند در ارتباط با نگاه کردن طولانی‌مدت به تلفن همراه و سایر صفحه‌نمایش‌ها، به‌ویژه در وضعیت خم کردن سر به سمت پایین ایجاد یا تشدید شود.
وی با بیان این که امروزه نوجوانان از سنین پایین با وسایل دیجیتال سروکار دارند و همین موضوع اهمیت آموزش عادات صحیح را بیشتر می کند، افزود: برای کاهش این مشکلات، توصیه می‌شود هنگام استفاده از تلفن همراه یا تبلت، دستگاه تا حد امکان در ارتفاع مناسب‌تری قرار گیرد تا نیاز به خم کردن طولانی‌مدت گردن کاهش یابد.
حفظ سلامت اسکلتی و عضلانی با تغییر وضعیت بدن
فلوشیپ جراحی ستون فقرات دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: همچنین وقفه‌های منظم، تغییر وضعیت بدن، فعالیت بدنی و تقویت عضلات گردن، شانه و قسمت فوقانی پشت می‌توانند در حفظ سلامت اسکلتی‌عضلانی مؤثر باشند.
دکتر حقیر ادامه داد: محیط مطالعه و کار نقش مهمی در راحتی و سلامت بدن دارد. ایجاد یک محیط ارگونومیک همیشه نیازمند تجهیزات پیچیده و گران‌قیمت نیست. بلکه تنظیم مناسب ارتفاع صندلی و میز، استفاده از صندلی مناسب و قرار دادن صفحه‌نمایش در ارتفاعی که فرد مجبور به خم کردن مداوم گردن نباشد، از جمله نکات مهم هستند.
وی با بیان این که یک محیط مناسب می‌تواند به کاهش خستگی و فشار بر عضلات گردن و ستون فقرات کمک کند و در عین حال تمرکز و راحتی فرد را افزایش دهد، افزود: صفحه‌نمایش بهتر است در ارتفاع مناسب و تا حد امکان نزدیک به سطح چشم قرار گیرد. شانه‌ها باید در وضعیت راحت باشند و فرد نباید برای ساعت‌های طولانی در یک وضعیت ثابت باقی بماند.
نقش والدین در سلامت ستون فقرات نوجوانان
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان این که والدین نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری عادات فرزندان دارند، گفت: بسیاری از کودکان و نوجوانان، رفتارهای روزمره خود را از محیط خانواده و والدین یاد می‌گیرند، والدین می‌توانند با ایجاد یک سبک زندگی فعال و سالم در خانه، نقش مهمی در سلامت آینده فرزندان خود داشته باشند.
به گفته وی، سلامت ستون فقرات موضوعی نیست که تنها در سنین بالا باید به آن فکر کنیم. بسیاری از عادات ما از دوران کودکی و نوجوانی شکل می‌گیرند و می‌توانند تا سال‌ها همراه ما باشند.
به رغم پیگیری های خبرنگار ایرنا، مسوولان حوزه سلامت در دانشگاه علوم پزشکی مشهد آماری در خصوص وضعیت سلامت اسکلتی دانش آموزان ارائه نداشتند و به گفته برخی از این مسوولان تاکنون مطالعه، پژوهش و پایشی در این خصوص صورت نگرفته است.
با توجه به اهمیت سلامت کودکان و پیشگیری از بروز مشکلات اسکلتی آنان در آینده ، انجام مطالعه و پژوهش در این زمینه ضروری می نماید تا بر اساس آن برنامه ای جامع طراحی و اجرا شود.