یک تحلیلگر بازار سرمایه با هشدار درباره نبود نظارت شفاف بر پلتفرم‌های آنلاین طلا گفت: تا زمانی که وجود طلای واقعی در برابر وجوه دریافتی از مردم احراز نشود و گزارش‌های نظارتی قابل اتکایی منتشر نشود، نمی‌توان به این پلتفرم‌ها اعتماد کرد.
به گزارش قدس آنلاین، گسترش پلتفرم‌های آنلاین خریدوفروش طلا، راهی برای ورود سرمایه‌های خرد به بازار طلا پیش روی مردم گذاشته است؛ اما پرسش اساسی این است که آیا موجودی ثبت‌شده در حساب کاربران، واقعاً با طلای نگهداری‌شده در خزانه یا محل مشخصی برابری می‌کند؟
حسین مقدسی، تحلیلگر بازارهای مالی، با اشاره به نبود سازوکار نظارتی شفاف در این حوزه، معتقد است تا زمانی که پشتوانه طلایی این پلتفرم‌ها به‌صورت مستمر احراز نشود، سرمایه‌گذاری در آن‌ها با ریسک قابل توجهی همراه است.
وی گفت: «برخی از این پلتفرم‌ها به‌درستی فعالیت می‌کنند و تمام وجوه دریافتی از مشتریان را به طلا تبدیل می‌کنند؛ اما متأسفانه برخی دیگر به خالی‌فروشی روی آورده‌اند؛ یعنی وجوه مردم را دریافت می‌کنند، بدون اینکه معادل آن طلای واقعی در اختیار داشته باشند.»
مقدسی افزود: گاهی نیز به دلیل نوسانات سریع بازار، میان دریافت وجه از مشتری و تبدیل آن به طلا فاصله ایجاد می‌شود و پلتفرم ممکن است در این فاصله با زیان مواجه شود. به همین دلیل، میزان ریسک سرمایه‌گذاری در این کسب‌وکارها به نحوه عملکرد هر پلتفرم بستگی دارد.
نبود نظارت شفاف بر پشتوانه طلایی پلتفرم‌ها
یکی از مهم‌ترین ابهام‌ها درباره پلتفرم‌های آنلاین طلا، نحوه نگهداری دارایی مشتریان و احراز وجود طلای واقعی در برابر وجوه دریافتی است. در شرایطی که کاربران با مشاهده موجودی حساب خود تصور می‌کنند به همان میزان طلا در اختیار دارند، نبود گزارش‌های شفاف درباره دارایی واقعی پلتفرم می‌تواند زمینه‌ساز زیان سرمایه‌گذاران شود.
مقدسی با اشاره به ضعف سازوکارهای نظارتی در این حوزه گفت: «در پلتفرم‌های آنلاین طلا، سازوکار نظارتی شفاف و مشخصی مشابه آنچه در بازار سرمایه وجود دارد، برقرار نبوده است. مشخص نبود که وجوه دریافتی از مردم دقیقاً کجا می‌رود و آیا به همان میزان، طلای واقعی در اختیار پلتفرم قرار دارد یا خیر.»
وی افزود: صرف داشتن نماد اعتماد الکترونیکی یا برخورداری از برخی مشخصات فنی وب‌سایت، تضمینی برای وجود طلای واقعی در برابر پول مشتریان نیست. مردم ممکن است هنگام انتخاب یک پلتفرم، این نشانه‌ها را بررسی کنند؛ اما این موارد به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند که دارایی ثبت‌شده در حساب کاربر واقعاً پشتوانه طلایی دارد.
این تحلیلگر بازارهای مالی تأکید کرد که برای اعتمادپذیری این کسب‌وکارها، باید نهادی معتبر به‌صورت مستمر دارایی‌های آن‌ها را بررسی کند و گزارش‌های دوره‌ای و شفافی از عملکردشان منتشر شود.
وی گفت: «باید مشخص باشد که طلا وجود دارد یا خیر، دارایی‌های پلتفرم تا چه اندازه با تعهدات آن مطابقت دارد و وجوه مردم چگونه مدیریت می‌شود. تا زمانی که چنین نظارتی به شکل دقیق، جزئی‌نگر و شفاف وجود نداشته باشد، نمی‌توان این پلتفرم‌ها را صرفاً بر اساس تبلیغات یا نشانه‌های ظاهری قابل اعتماد دانست.»
مقدسی با اشاره به نمونه‌های مشابه در سایر کسب‌وکارهای خارج از نظارت کافی افزود: در سال‌های گذشته نیز مواردی از عرضه سهام بدون نظارت مناسب یا فروش کالاهایی مانند تلفن همراه بدون پشتوانه واقعی مشاهده شده است که در نهایت، مردم و سرمایه‌گذاران متضرر اصلی آن بوده‌اند.
در صورت ورشکستگی، دارایی مردم چه می‌شود؟
ریسک فعالیت در پلتفرم‌های فاقد پشتوانه شفاف، تنها به احتمال خالی‌فروشی محدود نمی‌شود. ورشکستگی شرکت یا ناتوانی آن در ایفای تعهدات نیز می‌تواند بازگشت سرمایه مشتریان را با مشکل مواجه کند.
مقدسی در این باره گفت: «طبق آنچه از قواعد ورشکستگی می‌دانم، ممکن است در صورت ورشکستگی یک شرکت، دارایی‌های آن برای پرداخت بدهی‌هایش مورد استفاده قرار گیرد. اگر دارایی‌های شرکت برای پرداخت بدهی‌ها کافی نباشد، احتمال دارد بخشی از دارایی مردم از بین برود و آن‌ها نتوانند تمام سرمایه خود را پس بگیرند.»
وی افزود: اگر موضوع به کلاهبرداری و تصاحب اموال مردم مربوط باشد، شرایط پیچیده‌تر خواهد شد و ممکن است بازگرداندن دارایی‌ها با مشکلات جدی مواجه شود.
به گفته این تحلیلگر، بنابراین صرف فعالیت یک پلتفرم یا برخورداری آن از مجوزهای عمومی، برای اطمینان از امنیت سرمایه کافی نیست؛ بلکه باید مشخص باشد دارایی مردم چگونه نگهداری می‌شود، آیا از دارایی‌های شرکت تفکیک شده است و در صورت بروز بحران، چه سازوکاری برای بازگرداندن آن وجود دارد.
چرا صندوق‌های طلای بورسی ریسک کمتری دارند؟
مقدسی با مقایسه پلتفرم‌های آنلاین طلا و صندوق‌های طلای بورسی گفت: تفاوت اصلی این دو بستر، در سازوکار نظارت بر دارایی‌ها و میزان شفافیت عملکرد آن‌هاست.
وی افزود: «در صندوق‌های طلای بورسی، دارایی‌هایی مانند سکه و شمش در خزانه‌های مربوط به بورس کالا نگهداری می‌شوند و عملکرد صندوق تحت نظارت قرار دارد. همچنین گزارش‌های دوره‌ای منتشر می‌شود که نشان می‌دهد منابع صندوق چگونه مدیریت شده و چه میزان از دارایی‌های آن به طلا، شمش، سکه یا وجه نقد اختصاص دارد.»
این تحلیلگر بازار سرمایه تأکید کرد که سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلا نیز بدون ریسک نیست و قیمت واحدهای این صندوق‌ها متناسب با تغییرات ارزش دارایی‌هایشان افزایش یا کاهش پیدا می‌کند؛ بااین‌حال، وجود سازوکارهای نظارتی و گزارش‌دهی می‌تواند ریسک ناشی از نامشخص بودن پشتوانه دارایی را کاهش دهد.
وی گفت: «بورس صرفاً بازار سهام نیست، بلکه بستری برای انجام معاملات و نهادی برای نظارت بر بخش‌های مختلف بازار سرمایه است. بخشی از فعالیت آن به معاملات سهام مربوط می‌شود و بخش دیگری نیز معاملات کالا، طلا، نقره و صندوق‌های سرمایه‌گذاری را در بر می‌گیرد.»
مقدسی با اشاره به ریزش بازار سهام در سال ۱۳۹۹ افزود: افت قیمت سهام در آن دوره را نباید با عملکرد صندوق‌های طلا یکسان دانست. در آن سال، سهام شرکت‌ها رشد قابل توجهی داشتند و در برخی موارد با افزایش حباب‌گونه قیمت مواجه شدند؛ اما قیمت صندوق‌های طلا به ارزش دارایی‌های آن‌ها وابسته است و تحت تأثیر تغییرات قیمت طلا قرار می‌گیرد.
وی تأکید کرد که در صندوق‌های بورسی، نهاد ناظر صندوق‌ها را به ارائه گزارش‌های دوره‌ای درباره دارایی‌ها و عملکردشان ملزم می‌کند؛ بنابراین، اگرچه ریسک نوسان قیمت طلا همچنان وجود دارد، سازوکار نظارتی می‌تواند ریسک ناشی از نامشخص بودن پشتوانه دارایی را کنترل کند.
وعده وام با پشتوانه طلا؛ جذابیت یا ریسک بیشتر؟
برخی پلتفرم‌های آنلاین طلا برای جذب مشتری، خدماتی مانند اعطای وام با پشتوانه طلای خریداری‌شده ارائه می‌کنند. این پیشنهادها ممکن است برای مشتریان جذاب باشد؛ اما به گفته مقدسی، ارزیابی آن‌ها بدون بررسی سازوکار تأمین مالی و محاسبات اقتصادی امکان‌پذیر نیست.
وی گفت: «بخشی از این پیشنهادها می‌تواند از نظر اقتصادی منطقی باشد؛ اما در برخی موارد، میزان جذابیت وعده‌داده‌شده به حدی می‌رسد که ساختار مالی طرح ممکن است به سازوکارهای پرخطر و حتی طرح‌های شبیه پانزی نزدیک شود.»
این تحلیلگر بازارهای مالی افزود: اگر یک پلتفرم درصدی از ارزش طلای مشتری را به‌صورت وام در اختیار او قرار دهد، این پیشنهاد لزوماً غیرمنطقی نیست؛ اما اگر میزان وام یا مزایای وعده‌داده‌شده به شکل غیرعادی افزایش پیدا کند، باید مشخص شود که منابع مالی این طرح از کجا تأمین می‌شود و آیا پلتفرم توانایی ایفای تعهدات خود را دارد یا خیر.
به گفته وی، اگر ساختار مالی یک پلتفرم به‌درستی طراحی نشده باشد، ممکن است در نهایت نتواند تعهدات خود را انجام دهد و سرمایه مردم را بازگرداند. تشخیص منطقی بودن این پیشنهادها نیز برای عموم مردم ساده نیست و به دانش تخصصی در حوزه محاسبات مالی، تورم و سازوکار تأمین مالی نیاز دارد.
مقدسی تأکید کرد که صرف جذاب بودن یک پیشنهاد یا وعده دریافت وام نباید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد.
پشتوانه پلتفرم را پیش از سرمایه‌گذاری بررسی کنید
این تحلیلگر بازارهای مالی با اشاره به اهمیت شناخت مالکیت و پشتوانه مالی پلتفرم‌ها گفت: اگر ناچار به استفاده از یک پلتفرم آنلاین طلا باشد، ابتدا بررسی می‌کند که چه شخص یا نهادی پشت آن قرار دارد.
وی افزود: «پلتفرمی که به یک بانک شناخته‌شده و بزرگ وابسته باشد، از نظر من قابل بررسی و اعتمادپذیرتر از پلتفرمی است که مالکیت و پشتوانه آن مشخص نیست. البته این به معنای تضمین امنیت سرمایه در هر پلتفرم وابسته به بانک نیست؛ بلکه شناخت نهاد پشتیبان می‌تواند یکی از عوامل ارزیابی ریسک باشد.»
مقدسی تأکید کرد که مردم باید پیش از سرمایه‌گذاری، درباره مالکیت، پشتوانه مالی و سازوکار فعالیت پلتفرم تحقیق کنند. به گفته وی، اگر مالکیت و پشتوانه یک پلتفرم مشخص نباشد و امکان احراز آن وجود نداشته باشد، اعتماد کردن به آن ریسک بیشتری دارد.
آینده پلتفرم‌های طلا؛ رقابت با ابزارهای رسمی بازار سرمایه
مقدسی معتقد است جذابیت پلتفرم‌های آنلاین طلا ممکن است با کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیک و رفع نگرانی‌های مردم درباره شرایط آینده، کمتر شود. به گفته وی، بخشی از اقبال به این پلتفرم‌ها ناشی از ترس و نگرانی درباره شرایط جنگی و آینده اقتصادی کشور است.
وی گفت: «برخی مردم تصور می‌کنند اگر شرایط جنگی به شکل مطلوبی پایان نیابد، نمی‌توانند به صندوق‌های طلای بورسی اعتماد کنند. این تصور لزوماً درست نیست و ممکن است همین نگرانی باعث شده باشد برخی افرادبه پلتفرم‌های آنلاین طلا مراجعه کنند.»
این تحلیلگر بازارهای مالی افزود: در صورت برطرف شدن این نگرانی‌ها، احتمال دارد اقبال مردم به بازار سرمایه و صندوق‌های طلای بورسی افزایش پیدا کند.
مقدسی با اشاره به حجم قابل توجه سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلای بورسی گفت: مجموع دارایی‌های این صندوق‌ها به چند صد هزار میلیارد تومان رسیده است و رسیدن پلتفرم‌های آنلاین به سطح نظارتی مشابه بورس کالا، کار ساده‌ای نیست.
وی همچنین به توسعه ابزارهای سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه اشاره کرد و افزود: سرمایه‌گذاران می‌توانند منابع خود را میان صندوق‌های طلا، سهام و صندوق‌های درآمد ثابت جابه‌جا کنند. موضوع راه‌اندازی صندوق‌های ارزی نیز از سوی وزیر اقتصاد مطرح شده است.
به گفته مقدسی، اگر فرهنگ سرمایه‌گذاری متنوع و استفاده از ابزارهای رسمی بازار سرمایه در سال‌های آینده گسترش پیدا کند، پلتفرم‌های مستقل طلا برای حفظ سهم خود از بازار با رقابت دشوارتری مواجه خواهند شد.
ورود پول به بازار سهام و کاهش جذابیت صندوق‌های درآمد ثابت
مقدسی در ارزیابی وضعیت بازارهای مالی گفت: تورم بالای سال‌های اخیر باعث شده است مردم برای جلوگیری از کاهش ارزش دارایی‌های خود به سرمایه‌گذاری در بازارهایی مانند ارز، طلا و سهام روی بیاورند؛ روندی که به اعتقاد او ادامه‌دار خواهد بود.
وی با اشاره به تحولات نیمه نخست امسال افزود: «بازار سهام جذابیت بالایی داشته است، به‌ویژه برای تحلیلگران و افرادی که مبالغ قابل توجهی را مدیریت می‌کنند. در همین دوره، بخشی از منابع از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شده است.»
این تحلیلگر بازارهای مالی توضیح داد: بازدهی سالانه صندوق‌های درآمد ثابت که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد است، در مقایسه با تورم بسیار بالا، در محدوده حدود ۱۰۰ درصد، برای برخی سرمایه‌گذاران جذابیت گذشته را ندارد و بخشی از منابع از این صندوق‌ها خارج شده است.
وی همچنین با اشاره به ریزش طلای جهانی و رشد قابل توجه طلا در سال‌های گذشته گفت: از نظر برخی تحلیلگران، صندوق‌های طلا وارد دوره استراحت شده‌اند و جذابیت آن‌ها نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.
مقدسی در جمع‌بندی ارزیابی خود تأکید کرد که در نیمه نخست امسال، بخش بیشتری از منابع سرمایه‌گذاری به سمت بازار سهام حرکت کرده است؛ هرچند انتخاب میان بازارهای مختلف همچنان به شرایط اقتصادی، میزان تورم، ریسک‌های موجود و ارزیابی سرمایه‌گذاران از آینده بازارها بستگی دارد.
خبرنگار؛ مهسا ناطقی