کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل به کوشش فرید قاسملو، محمدمهدی احمدیان عطاری و علی مشهدی محمد گردآوری شده است. این مجموعه، مکاتبات ایران با سازمان ملل درباره‌ی حمله‌های شیمیایی عراق را کنار مقدمه‌هایی درباره‌ دیپلماسی، امدادرسانی و درمان مصدومان قرار داده است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل» به کوشش فرید قاسملو، محمدمهدی احمدیان عطاری و علی مشهدی محمد گردآوری و در نشر یارمند منتشر شده است. این مجموعه، مکاتبات ایران با سازمان ملل درباره‌ حمله‌های شیمیایی عراق را کنار مقدمه‌هایی مرتبط با دیپلماسی، امدادرسانی و درمان مصدومان قرار داده است. پرسش محوری مجموعه فقط چگونگی ثبت حمله‌ها نیست؛ حفظ تجربه‌های پزشکی حاصل از مواجهه با مصدومان نیز اهمیت دارد.

این کتاب درباره‌ پیوند جنگ شیمیایی، پیگیری سیاسی و تاریخ پزشکی جنگ است. فرید قاسملو و دیگر گردآورندگان، نامه‌هایی را کنار هم قرار داده‌اند که نمایندگان ایران خطاب به دبیرکل سازمان ملل نوشته‌اند. فرستندگان در این نامه‌ها خواسته‌اند گزارش حمله‌های شیمیایی به‌عنوان سند شورای امنیت ثبت شود و در اختیار اعضا قرار بگیرد. بدنه‌ اسنادی مجموعه شامل ۵۱ سند است. اصل اسناد کنار ترجمه‌ فارسی قرار گرفته تا امکان مقایسه‌ متن‌ها فراهم باشد. این انتخاب، تفاوت میان مکاتبات رسمی ایران و گزارش‌های کارشناسان حقیقت‌یاب سازمان ملل را نیز روشن می‌کند؛ تمرکز اصلی مجموعه بر دسته‌ نخست است. گردآورندگان، اسناد را فقط شاهدی بر وقوع حمله‌ها نمی‌دانند؛ این مدارک از نظر آنان امکان پژوهش درباره‌ حقوق بشردوستانه، اخلاق جنگ و عملکرد نهادهای درمانی را نیز فراهم می‌کنند. توجه به مصدومان نظامی و غیرنظامی، موضوع مجموعه را از گزارش عملیات نظامی فراتر می‌برد.

یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل دو بخش اصلی دارد؛ مقدمه‌ها و اسناد نامه‌نگاری‌های ایران با سازمان ملل. بخش مقدمه‌ها، تجربه‌ مسئولان سیاسی، مدیران بهداری و پزشکان را در کنار توضیح شیوه‌ی گردآوری داده‌ها آورده است. عنوان‌هایی مانند «نگاهی از ورای دیپلماسی»، «گزارشی از یک شاهد عینی» و «تاریخ‌نگاری آغازین کوشش‌های پزشکی برای درمان مصدومان شیمیایی در دوران جنگ عراق با ایران» گستره‌ مباحث را نشان می‌دهد.

علی اکبر ولایتی از اطلاع‌رسانی بین‌المللی و درخواست اعزام کارشناسان سخن گفته است. احمدعلی نوربالا، سازمان‌دهی امداد و انتقال مجروحان را شرح می‌دهد. جلیل عرب‌خردمند، پزشک نیز خاطره‌ مواجهه با مصدومان و کوشش برای ثبت شواهد را بازگو کرده است. مهدی بلالی مود، شکل‌گیری کوشش‌های تخصصی برای شناخت مسمومیت‌ها و درمان مصدومان را توضیح می‌دهد. مباحث دارو و درمان نیز جایگاه مستقلی دارند. این همراهی اسناد اداری و تجربه‌های شخصی، دو سطح متفاوت از مواجهه با یک مسئله را آشکار می‌کند؛ ثبت رسمی اعتراض در عرصه‌ بین‌المللی و پاسخ‌دادن به نیازهای فوری بیماران. هدف اعلام‌شده‌ی گردآورندگان، کمک به تاریخ تحلیلی بهداشت و درمان جنگ و جلوگیری از فراموش‌شدن تجربه‌های حاصل از این مواجهه است.

کتاب «یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل» به کوشش فرید قاسملو، محمدمهدی احمدیان عطاری و علی مشهدی محمد گردآوری و در 238 صفحه توسط نشر یارمند منتشر شده است.