تحلیل آسیا تایمز:
نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس گفت: کشتی‌های متعلق به هند، چین، عراق و قطر از محدودیت‌های ترانزیتی در این تنگه معاف هستند.
فرارو- در سوم نوامبر، همزمان با انتخابات آمریکایی‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، تهران اعلام کرد که کدام کشورها مجاز به استفاده از تنگه هرمز هستند.
به گزارش فرارو به نقل از آسیاتایمز، امیر حیات‌مقدم، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، اظهار داشت که کشتی‌های متعلق به هند، چین، عراق و قطر از محدودیت‌های ترانزیتی در این تنگه معاف هستند.
او افزود که این کشتی‌ها «آزادانه عبور می‌کنند» و «آمریکایی‌ها نیز مانع حرکت آن‌ها نمی‌شوند.»
این اظهارات در قالب مصاحبه‌ای در مجلس بیان شد و نه به عنوان یک دستورالعمل رسمی. با این حال، این موضع‌گیری در ادامه رویه‌ای است که در ماه مارس اتخاذ شده بود؛ زمانی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، چین، روسیه، هند، عراق و پاکستان را به عنوان «کشورهای دوست» برای انجام ترانزیت تعیین کرده بود.
انتخابات آمریکا و معادله جنگ در تنگه هرمز
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، نیروهای آمریکایی حملات جدیدی را علیه ایران انجام دادند، پس از ماهی که حملات به کشتی‌های اطراف تنگه هرمز به بالاترین حد خود رسید. دونالد ترامپ متعهد شده بود که جنگ «بلافاصله پس از» انتخابات پایان خواهد یافت، با این حال قیمت بنزین در آمریکا از ماه ژوئن بالاتر از ۴ دلار در هر گالن باقی مانده است.
در ۴ نوامبر، نفت خام برنت با ۰.۷ درصد کاهش به ۱۰۲.۸۷ دلار در هر بشکه رسید، زیرا بازارها در حال سنجش پیروزی دموکرات‌ها در کنگره در مقابل خطر حملات مجدد بودند. معاملات آتی ماه‌های آینده برنت حدود ۶ درصد کاهش یافت، همزمان با توییت جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، مبنی بر اینکه شکست میان‌دوره‌ای جمهوری‌خواهان عمدتاً به دلیل جنگ ایران بوده است، که نشان‌دهنده تغییر احتمالی به سمت پایان دادن به جنگ به جای تشدید آن است.
بنابراین، برای دولت‌های آسیایی، سوال استراتژیک فراتر از این است که آیا واشنگتن تشدید یا مذاکره را انتخاب می‌کند یا خیر، به این بستگی دارد که چه کسی در این مدت به هرمز دسترسی دارد. معافیت‌های اعلام شده ایران، محاصره زمان جنگ را به یک رژیم صدور مجوز بر اساس ملیت تبدیل می‌کند.
عوارض عبور از هرمز؛ ابزار جدید فشار و درآمدزایی ایران
از ماه مه، اداره تنگه خلیج فارس ایران مجوزهای ترانزیت را تنها در صورت پرداخت وجه صادر کرده است و طبق گزارش‌ها، کشتی‌ها تا ۲ میلیون دلار آمریکا برای هر ترانزیت به یوان چین پرداخت می‌کنند.
مقدم در مورد اینکه هر معافیت چه چیزی را برای تهران تضمین می‌کند، صریح بود. معافیت هند واردات داروی ایران را تسهیل می‌کند، در حالی که معافیت چین برای تأمین حمایت سیاسی پکن در نظر گرفته شده است. کشتی‌های هندی و چینی هزینه‌های ترانزیت را پرداخت می‌کنند، در حالی که کشتی‌های قطری رایگان عبور می‌کنند.
تهران این هزینه‌ها را به عنوان پرداخت برای خدمات ناوبری و زیست‌محیطی مطرح می‌کند و تنگه‌های ترکیه را به عنوان موردی قابل مقایسه ذکر می‌کند.
معافیت‌های ایران و پیامدهای اقتصادی برای کشورهای آسیایی
هزینه‌های ایران بر آسیا سنگین است، اما به طور ناهموار. صادرات نفت خام و میعانات خلیج فارس در ماه اکتبر به طور متوسط ۱۴ میلیون بشکه در روز بود، تقریباً ۸۶٪ از سطح قبل از جنگ. بیشتر این بشکه‌ها به سمت شرق جریان دارند و فهرست ایران اکنون در بین خریداران آسیایی بر اساس جهت‌گیری سیاسی و نه نیاز، متفاوت است.
چین پس از آنکه نفت ایران در خارج از خط محاصره ایالات متحده تا اواسط اکتبر به صفر رسید، عرضه تخفیف‌دار ایران را از دست داد. بنابراین، این معافیت مهم است زیرا واردات چین از خلیج فارس در ماه اکتبر در مسیر عبور از ۵ میلیون بشکه در روز بود.
دهلی نو می‌تواند پرداخت هزینه عبور را به عنوان مدیریت بحران توجیه کند، اگرچه انجام این کار هند را به رژیم هزینه‌ای ملزم می‌کند که نزدیکترین شریک دفاعی آن آن را رد می‌کند.
عبور آزاد قطر، تامین LNG را برای خریداران هندی و شرق آسیا تضمین می‌کند. در مقابل، معافیت عراق، حجم صادرات آن را که در ماه اکتبر دوباره کاهش یافت، بازیابی نکرده است.
ژاپن و کره جنوبی؛ متحدان آمریکا خارج از فهرست معافیت‌ها
ژاپن و کره جنوبی، آسیب‌پذیرترین اقتصادهای منطقه، همچنان خارج از این فهرست هستند. توکیو ذخایر ملی معادل حدود یک ماه عرضه در ماه مارس و ۲۰ روز عرضه دیگر از ماه مه را منتشر کرد. واردات نفت خام ژاپن از عربستان سعودی بین آوریل و ژوئیه ۴۱.۲ درصد کاهش یافت، در حالی که کره جنوبی ۲۱ درصد کاهش داشت.
این شکاف کمتر از آنچه فهرست ایران نشان می‌دهد، مطلق است. سئول از ژوئن تا پایان سال، اولویت دسترسی به ۲۰۰ میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی را تضمین کرد و عرضه اکتبر و نوامبر را با میانگین ماهانه سال گذشته کاهش داده است.
بنابراین، شکاف اساسی در هزینه، قطعیت و آسیب‌پذیری سیاسی نهفته است. خریداران بی‌طرف هزینه قابل پیش‌بینی را پرداخت می‌کنند، در حالی که متحدان ایالات متحده به ذخایر، تغییر مسیر از طریق ینبع و فجیره و چانه‌زنی موردی وابسته هستند.
تشدید جنگ یا توافق؛ دو سناریوی پیش روی کشورهای آسیایی
نتایج میان‌دوره‌ای، هزینه این ابهام را برای توکیو و سئول افزایش می‌دهد. یک هفته قبل از رأی‌گیری، برنت پس از گزارش‌هایی مبنی بر اینکه واشنگتن به کشورهای خلیج فارس گفته است که برای حملات پس از انتخابات آماده شوند، با قیمت ۱۱۵.۳۲ دلار بسته شد. حملات مجدد می‌تواند قیمت‌ها را به بالای ۱۲۰ دلار برساند و اکنون بازارها احتمال اقدام نظامی ایالات متحده را تا اواخر نوامبر بالای ۵۰ درصد می‌دانند.
یک توافق مذاکره‌شده، توکیو و سئول را مجبور می‌کند تا به دنبال توافق‌های خود با تهران باشند. در مقابل، تشدید تنش، آن‌ها را مجبور می‌کند هزینه‌های جنگی را که انتخاب نکرده‌اند، متحمل شوند. هر دو سناریو انگیزه برای معاملات جداگانه را افزایش می‌دهد و یک امتیاز دوجانبه واحد می‌تواند ائتلاف برای ناوبری آزاد را از هم بپاشد.
طرح دو روزه عراقچی برای بازگشایی تنگه هرمز
بازگشایی سراسری همچنان نتیجه مطلوب است و یک کانال دیپلماتیک برای آن از قبل وجود دارد. عراقچی یک «طرح دو روزه» با میانجیگری قطر برای پایان دادن به این بن‌بست پیشنهاد کرده است. طبق این طرح، ایالات متحده در روز اول اقدامات توافق شده را اجرا می‌کند و ایران در روز دوم ناوبری عادی را از سر می‌گیرد.