اقتصاد‌آنلاین: با وجود شکست انتخاباتی و قرار گرفتن در آستانه واگذاری قدرت، نتانیاهو همچنان امکان آغاز یک درگیری تازه با ایران را روی میز دارد.
با وجود از دست دادن اکثریت در انتخابات پارلمانی ماه گذشته، دولت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، همچنان به عنوان سرپرست در قدرت است. این روند تا زمان تشکیل اکثریت جدید حاکم ادامه خواهد داشت - فرآیندی که می‌تواند ماه‌ها طول بکشد، زیرا مخالفان اسرائیل برای تشکیل ائتلاف تلاش می‌کنند؛ و در حالی که ممکن است نتانیاهو از نظر سیاسی ضعیف شده باشد، گزارش شده است که با وجود بی‌میلی ایالات متحده، نهاد نظامی خود و سیاستمدارانی که برای جایگزینی او رقابت می‌کنند، در حال بررسی اقدام نظامی جدید علیه ایران است. اما آیا دولت موقت نتانیاهو واقعاً اختیار بازگرداندن اسرائیل به جنگ را دارد و چنین اقدامی چگونه در داخل کشور مورد استقبال قرار می‌گیرد؟
دولت موقت اسرائیل چه گزینه‌های نظامی دارد؟
به طور رسمی، دولت موقت اسرائیل همان اختیارات یک دولت عادی را دارد. ماده ۳۰ قانون اساسی این کشور بیان می‌کند که یک دولت موقت تا زمان روی کار آمدن دولت جدید، همچنان وظایف خود را انجام می‌دهد. با این حال، دیوان عالی اسرائیل پیش از این حکم داده بود که یک دولت در حال کناره‌گیری باید از اقدامات سیاسی برگشت‌ناپذیر مگر در موارد فوری - اصلی که به عنوان «وظیفه خویشتن‌داری» شناخته می‌شود - اجتناب کند.
نِو گوردون، استاد حقوق بین‌الملل در دانشگاه کوئین مری لندن و نویسنده کتاب «اشغال اسرائیل»، به الجزیره گفت: در عمل، نتانیاهو همچنان می‌تواند با تأیید دولت موقت خود، که می‌تواند آن را «فوری و در راستای منافع ملی» معرفی کند، اقدام نظامی را آغاز کند.
یا آشر، محقق موسسه تاچلیث مستقر در تل‌آویو، به خبرگزاری رویترز گفت که مسائل امنیتی عموماً «آشکارترین استثنا» بر وظیفه خویشتن‌داری یک دولت موقت هستند. او افزود: «دیوان عالی از نظر تاریخی از مداخله در تصمیمات مربوط به جنگ اجتناب کرده و نظارت پارلمانی در هفته‌های پس از تشکیل کنست جدید و قبل از تشکیل کمیته‌های آن، در ضعیف‌ترین حالت خود قرار دارد. یک نخست‌وزیر موقت می‌تواند از نظر قانونی اسرائیل را به جنگ، از جمله علیه ایران، بکشاند.»
آیا نتانیاهو برای بازگشت به جنگ با ایران تلاش می‌کند؟
روز چهارشنبه، رسانه‌های اسرائیل گزارش دادند که کابینه امنیتی به ریاست نتانیاهو به ارتش دستور داده است تا آمادگی‌ها برای حمله به ایران را افزایش دهد. کان، پخش‌کننده عمومی، گزارش داد: «دستورالعمل‌های صادرشده از سوی کابینه امنیتی به ارتش اسرائیل می‌تواند آن را به سمت انجام فعالیت‌هایی سوق دهد که می‌تواند باعث جنگ شود.»
این پس از گزارش‌هایی مبنی بر تماس مکرر نتانیاهو با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، برای اعمال فشار جهت آغاز یک کارزار نظامی جدید علیه ایران بود، مکالماتی که حداقل در یک مورد به جنجال کشیده شد.
روز پنجشنبه، یک مقام نظامی آمریکایی به نقل از KAN گفت که واشنگتن به اسرائیل گفته است که برای دور جدید احتمالی درگیری آماده شود. اما فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا - سنتکام بعداً این گزارش‌ها را رد کرد و به الجزیره گفت که آنها «حدس و گمان صرف» هستند.
مخالفان اسرائیل چه گفته‌اند؟
مخالفان از نتانیاهو خواسته‌اند از هر گونه اقدام نظامی مگر در موارد حیاتی خودداری کند. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» و عضو بلوک اپوزیسیون، گفت که دولت موقت نخست‌وزیر نباید «تصمیماتی بگیرد که می‌تواند اسرائیل را بدون نظارت پارلمان و بدون توافق کامل همه مقامات امنیتی به جنگ بکشاند».
آیزنکوت روز چهارشنبه در نامه‌ای به نتانیاهو این نظر را تکرار کرد و گفت که استقرار نیرو‌های اسرائیلی «بدون تهدید مستقیم و فوری که نمی‌تواند منتظر بماند، می‌تواند عواقب مخربی برای دموکراسی اسرائیل و اعتماد عمومی به نهاد‌های دولتی داشته باشد».
احزاب و مردم اسرائیل چگونه به جنگ مجدد واکنش نشان خواهند داد؟
اختلافات جدی وجود خواهد داشت. گوردون گفت: «بدیهی است که کسانی که به نتانیاهو و احزاب ائتلاف او رأی داده‌اند، موافق خواهند بود، در حالی که اکثر کسانی که از بلوک موسوم به تغییر حمایت کرده‌اند، از استفاده نتانیاهو از جنگ برای تلاش برای ماندن در قدرت و جلوگیری از موفقیت انتخاباتی خود ناراحت خواهند بود. اما در نهایت، اکثر افرادی که علیه بلوک نتانیاهو رأی دادند، در صورت ازسرگیری خصومت‌ها، دور پرچم جمع خواهند شد».
فراتر از ملاحظات داخلی، مانعی برای از سرگیری حملات نتانیاهو ممکن است موضع متحد اصلی اسرائیل، ایالات متحده، باشد که گفته است به جای دنبال کردن اقدام نظامی گسترده‌تر، کارزار فشار اقتصادی خود علیه ایران را دو برابر می‌کند. گوردون گفت: «مشکل نتانیاهو... مردم اسرائیل نیستند، بلکه چیزی است که به نظر می‌رسد از دست دادن اشتها در ایالات متحده است.»
آندرس پرسون، دانشمند علوم سیاسی متخصص در مناقشه اسرائیل و فلسطین، گفت که اگر نتانیاهو به طور مشترک با ایالات متحده یک کارزار نظامی جدید را آغاز کند، برای نتانیاهو آسان‌تر خواهد بود. اما پرسون به الجزیره گفت: «هر چه نتانیاهو آشکارا ایران را تحریک و هر چه حمایت کمتری از ترامپ دریافت کند، قسر در رفتن از آن و پذیرش آن توسط مردم اسرائیل دشوارتر خواهد بود.»
آیا دولت موقت اسرائیل قبلاً اقدام نظامی انجام داده است؟
بله و در یک مورد، دولت توسط خود نتانیاهو رهبری می‌شد. در ماه مه ۲۰۲۱، چند هفته پس از آنکه حزب او کرسی‌هایی را در انتخابات قانونگذاری از دست داد و در حالی که مذاکرات برای تشکیل دولت جدید در جریان بود، نخست‌وزیر جنگ ۱۱ روزه‌ای را در غزه آغاز کرد که حداقل ۲۶۰ نفر را در منطقه محصور فلسطینی کشت. سیزده نفر نیز در اسرائیل جان باختند.
در حالی که آن درگیری به طور موقت تلاش‌ها برای جایگزینی نتانیاهو را متوقف کرد، دولت جدیدی به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید ماه بعد تشکیل شد و به ۱۲ سال نخست‌وزیری پایان داد. ایهود اولمرت و یائیر لاپید، نخست‌وزیران سابق اسرائیل، نیز در زمان خدمت به عنوان سرپرست، دستور اقدام نظامی در غزه را صادر کردند. جنگ ۲۰۰۸ به رهبری اولمرت، مرگبارترین جنگ بود که حدود ۱۴۰۰ فلسطینی را کشت.