تماس‌های ترامپ و پوتین، هم‌زمان با ابهام درباره هشدارهای اطلاعاتی آمریکا و محدودیت‌های استارلینک، نگرانی‌ها از کاهش حمایت واشنگتن از اوکراین را افزایش داده است. اختلاف بر سر حملات کی‌یف به زیرساخت‌های نفتی روسیه و تسهیل واردات گازوئیل روسیه نیز بر این نگرانی‌ها افزوده است.
پس از تماس‌های اخیر دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، نشانه‌هایی از افزایش فشار آمریکا بر اوکراین آشکار شده است؛ از ابهام درباره هشدارهای اطلاعاتی پیش از حملات موشکی روسیه تا محدودیت‌های اعمال‌شده بر شبکه ماهواره‌ای استارلینک. هم‌زمان، ترامپ با انتقاد از ولودیمیر زلنسکی و تسهیل واردات گازوئیل روسیه، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا رویکرد واشنگتن به جنگ اوکراین تا این اندازه متغیر است و این تغییرات چه پیامدهایی برای امنیت اروپا خواهد داشت.
کاهش حمایت آمریکا؛ از هشدارهای موشکی تا استارلینک
در روزهای اخیر، زلنسکی دو بار اعلام کرده است که اوکراین هشدارهای معمول شرکای خود درباره حملات موشکی بالستیک روسیه را دریافت نکرده است. ماهواره‌ها و دیگر سامانه‌های اطلاعاتی آمریکا معمولاً اطلاعات اولیه پرتاب موشک‌های روسیه را در اختیار کی‌یف قرار می‌دهند و چند دقیقه حیاتی برای پناه‌گرفتن غیرنظامیان فراهم می‌کنند. بااین‌حال، در حملات اخیر ده‌ها موشک به اوکراین اصابت کرده‌اند.
ترامپ روز سه‌شنبه تأکید کرد که آمریکا همچنان با اوکراین همکاری می‌کند و اطلاعات در اختیار این کشور قرار می‌دهد. اما این اظهارات لزوماً احتمال کاهش حجم اطلاعات یا تأخیر در انتقال آن‌ها را رد نمی‌کند. البته توضیحات دیگری نیز ممکن است مطرح باشد؛ از جمله مشکلات فنی، شرایط نامساعد جوی یا تلاش کی‌یف برای تقویت موضع خود در برابر فشارهای واشنگتن. بنابراین، هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که هشدارهای اطلاعاتی عمداً متوقف شده‌اند.
تحول دیگر به شبکه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک مربوط می‌شود. گزارش‌ها حاکی است که محدودیت‌های سرعت بر این شبکه اعمال شده و ممکن است بخشی از قابلیت‌های مورد توافق میان میخائیلو فدوروف، وزیر دفاع پیشین اوکراین و ایلان ماسک از دسترس خارج شده باشد. این شبکه در هدایت پهپادهای میان‌برد و دوربرد اوکراین و مقابله با پهپادهای روسیه نقش دارد.
این محدودیت با تصمیم پیشین ماسک برای قطع کامل فعالیت استارلینک در داخل روسیه یکسان نیست، اما از نظر عملیاتی اهمیت دارد. مقام‌های اوکراینی گفته‌اند چنین اقدامی بدون درخواست کاخ سفید رخ نمی‌داد؛ ادعایی که می‌تواند نشانه‌ای از افزایش فشار سیاسی آمریکا بر کی‌یف باشد.
اختلاف بر سر حملات اوکراین به زیرساخت‌های نفتی روسیه
مقام‌های اروپایی و اوکراینی طی روزهای گذشته هشدار داده‌اند که واشنگتن ممکن است در صورت توقف‌نکردن حملات اوکراین به تأسیسات گازوئیل و نفت روسیه، همکاری اطلاعاتی و دیگر حمایت‌های خود را محدود کند.
ترامپ افزایش قیمت بنزین در آمریکا را به حملات اوکراین علیه زیرساخت‌های نفتی روسیه نسبت داده است؛ اما نقش تنگه هرمز در افزایش قیمت جهانی انرژی را نادیده می‌گیرد. از این منظر، محدودیت‌های احتمالی استارلینک و ابهام در هشدارهای موشکی می‌توانند نشانه‌هایی از عملی‌شدن تهدیدهای واشنگتن باشند، هرچند دولت آمریکا چنین برداشتی را تأیید نکرده است.
رفتار متغیر ترامپ در قبال حمایت نظامی از اوکراین نیز بر این ابهام‌ها افزوده است. او در مقطعی با ساخت موشک‌های رهگیر پاتریوت توسط اوکراین موافقت کرد؛ اقدامی مهم که مدت‌ها درباره آن تردید وجود داشت. اما پس از گفت‌وگو با پوتین، بار دیگر زلنسکی را مانع اصلی صلح معرفی کرد؛ درحالی‌که رئیس‌جمهور اوکراین بیش از یک سال است خواستار آتش‌بس فوری شده است.
چرا ترامپ از موضع روسیه حمایت می‌کند؟
رویکرد ترامپ حتی در شرایطی ادامه یافته که روسیه به تأسیسات انرژی اوکراین حمله می‌کند و گزارش‌هایی درباره توطئه عوامل مسکو برای ترور یک مخالف روس در واشنگتن منتشر شده است. حملات به کسب‌وکارهای آمریکایی در اوکراین نیز به نگرانی‌ها افزوده‌اند. بااین‌حال، رئیس‌جمهور آمریکا بارها اقداماتی انجام داده که موقعیت کی‌یف را تضعیف می‌کند.
یک توضیح احتمالی آن است که ترامپ، با منطق معامله‌گری ملکی، تلاش می کند با تحت فشار قراردادن طرف ضعیف‌تر یعنی اوکراین، شرایط توافق را برای طرف قدرتمندتر یعنی روسیه، مطلوب‌تر کند. اما زمان‌بندی این فشارها همواره با نزدیک‌شدن به توافقی مشخص هم‌خوانی ندارد. کاهش تحریم‌های مربوط به گازوئیل روسیه نیز احتمالاً پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای تأثیر محسوسی بر قیمت سوخت آمریکا نخواهد گذاشت، اما می‌تواند درآمد قابل‌توجهی برای کرملین فراهم کند.
خطر گسست در روابط فراآتلانتیکی
تداوم این سیاست می‌تواند برای خود ترامپ نیز پیامدهای جدی داشته باشد. افزایش اختلاف‌ها با متحدان اروپایی ممکن است اعتماد آن‌ها به واشنگتن را کاهش دهد و موجب شود کشورهای اروپایی در ادامه مسیر، کمتر به رهبری آمریکا اتکا کنند. چنین وضعیتی می‌تواند توان واشنگتن را برای مدیریت بحران‌های پیچیده از جمله در خاورمیانه محدودتر سازد.
روسیه نیز از این روند مصون نخواهد ماند. اگر اوکراین و اروپا ناچار شوند بدون اتکای جدی به آمریکا توان دفاعی خود را تقویت کنند، منابع بیشتری به صنایع نظامی اختصاص دهند و راهکارهای مستقل‌تری برای ادامه جنگ بیابند، مسکو ممکن است در بلندمدت با اروپایی مسلح‌تر و از نظر دفاعی منسجم‌تر مواجه شود.
اوکراین تاکنون توانایی قابل‌توجهی در نوآوری نظامی و سازگاری با شرایط جنگ نشان داده است؛ روندی که می‌تواند در سال‌های آینده شیوه جنگیدن را نیز تغییر دهد. در مقابل، روسیه ظرفیت بالایی برای تحمل فشار دارد، اما نقطه شکست آن به‌آسانی قابل‌شناسایی نیست. شورش کوتاه‌مدت گروه واگنر در سال ۲۰۲۳ نمونه‌ای از ظهور ناگهانی بحران‌هایی بود که تا پیش از آن کمتر آشکار به نظر می‌رسیدند.
در نهایت، تغییر مکرر مواضع واشنگتن نه‌تنها آینده حمایت نظامی از اوکراین را نامطمئن می‌کند، بلکه پرسش‌های جدی درباره انسجام سیاست خارجی آمریکا و اعتماد متحدان اروپایی به آن به وجود می‌آورد. درحالی‌که مسکو همچنان به حملات خود ادامه می‌دهد، هزینه این بی‌ثباتی راهبردی بیش از همه بر دوش جامعه و نیروهای نظامی اوکراین قرار دارد.