ملایر- ایرنا - قلعه «سلیمان‌خان بوربور» بزرگ‌ترین قلعه خشتی استان همدان در شهرستان ملایر و نگین بناهای خشتی غرب کشور یکی از این یادگارهای ارزشمند دوره قاجاریه به شمار می‌رود که طی چند دهه اخیر بخش زیادی از آن دچار تخریب و ویرانی شده و حفظ و احیای آن نیازمند توجه ویژه مسوولان محلی و میراث فرهنگی است.
به گزارش ایرنا؛ این مجموعه تاریخی با وسعتی افزون بر یک هکتار و ۱۰ برج دیده‌بانی، در روزگار خود نمادی از شکوه، اقتدار و اهمیت استراتژیک منطقه به شمار می‌رفته است.
معماری چشم‌نواز و ساختار منحصربه‌فرد آن گواهی می‌دهد که این بنا صرفا یک محل سکونت نبوده، بلکه یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی و اجتماعی منطقه محسوب می‌شده و در میان دیوارهای بلند و خشت‌های کهن آن هنوز می‌توان ردّ گذر زمان و گذشته را مشاهده کرد؛ گذشته‌ای که هر گوشه از این بنا، بخشی از آن را روایت می‌کند.
در نزدیکی این اثر فاخر، قلعه تاریخی «علمیراد خان» قرار دارد؛ بنایی دیگر از دوره قاجار که در کنار قلعه «سلیمان خان بوربور» بخشی از هویت تاریخی اسلامشهر آق‌گل را شکل داده و مجموعه‌ای کم‌نظیر از معماری خشتی و قلعه‌ای ایران را به نمایش می‌گذارد.
امروز با وجود گذر سال‌ها و آسیب‌های ناشی از فرسایش زمان، این قلعه همچنان استوار ایستاده است؛ بنایی که نه فقط یک اثر تاریخی، بلکه بخشی از حافظه جمعی مردم اسلامشهر آق‌گل و استان همدان به شمار می‌رود.
قلعه «سلیمان‌خان بوربور» ملایر میراثی ارزشمند از گذشته است؛ میراثی که پاسداشت آن، پاسداشت بخشی از تاریخ و هویت ماست.
قلعه سلیمان خان بوربور در فهرست میراث ملی کشور ثبت شده است
این قلعه یکی از بناهای باارزش و تاریخی ملایر است که سال ۱۳۸۵ به‌شماره ۱۶۴۸۹ در فهرست میراث ملی به ثبت رسید، قلعه «سلیمان خان بوربور» در اسلامشهر آق‌گل از توابع بخش جوکار واقع شده و با ملایر حدود ۵۰ کیلومتر فاصله دارد، این قلعه از چند بخش مجزا که هر کدام از بخش‌ها، یک قلعه محسوب می‌شوند و همگی درون حصاری رفیع قراردارند، تشکیل شده و ۱۰ برج خشتی به فواصل معین در حصار تعبیه شده است،
در محوطه درونی حصار یه قلعه جداگانه دارد که قلعه شمال شرق مربوط به محمودخان فرزند مصطفی خان بوده و دالان طویلی تا برج شمالی ادامه دارد و در طرفین دالان کوچه‌هایی همچون قلعه‌های عظام‌الملک، محمودخان و سلیمان‌خان قرار گرفته، داخل این قلعه یک باب حمام اختصاصی وجود دارد که به صورت طاق و تویزه ساخته شده و دارای خزینه نیز بوده است.
در حیاط اندرونی آن نیز حوض سنگی وجود دارد که آب قنات وارد آن می‌شده و ساکنان از آن استفاده می‌کردند، در گوشه شرقی حیاط حمام قدیمی وجود دارد که با طاق آجری ساخته شده و طاق حمام سرد آن فرو ریخته، سه جبهه این حیاط دارای نمای زیبای آجری است که قسمت‌هایی از آن سالم است و اتاق‌های ضلع جنوبی همگی دارای تزئینات گچی است.
ساختمان ضلع جنوبی قلعه مربوط به سلیمان خان بوربور بوده که دارای اندرونی و بیرونی زیبایی بوده و تقریبا چیزی جز دیوار از آن باقی نمانده است، ضلع شمال غربی قلعه نیز ساختمانی مرکب از اندرونی و بیرونی دیده می‌شود که قبلا نسبتا سالم و مسکونی و متعلق به عظام‌الملک معروف به قوام همایون بوده و سلمان خان پس از چندی تمامی قلعه را از مالکان خریداری می‌کند.
ورودی اصلی قلعه در ضلع جنوبی و در غرب برج وسط حصار تعبیه شده که با یک سر در ورودی زیبای آجری از طریق یک در چوبی وارد یک هشتی پوشیده چهار طاقی می‌شویم و از آنجا وارد یک ورودی طویل کوچه مانند که تا انتهای قلعه ادامه دارد و مجموعه‌های ساختمانی در طرفین آن ساخته شده است.
در حال حاضر پس از گذشت یک دهه بخش اعظم این مجموعه تاریخی تخریب شده و فقط ضلع شمال غربی سالم و مسکونی است و با توجه به اینکه در جای‌جای قلعه آجرکاری‌هایی زیبا در نماهای بنا و تزئینات گچ‌بری در بدنه‌های داخل اتاق‌ها به وفور دیده می‌شود و به واسطه مجاورت با تلاب فصلی آق‌گل، نیاز است با برنامه‌ریزی صحیح و با تغییر و بازسازی بخش‌های مورد نیاز، به یکی از جاذبه‌های گردشگری و یک مرکز توریستی و تفریحی تبدیل شود.
به گزارش ایرنا؛ تاکنون بیش از ۳۴۰ اثر و بنای تاریخی در شهرستان ملایر شناسایی شده که از این تعداد بیش از ۲۴۰ اثر آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.