اسلامشهر - ایرنا -اسلامشهر با جمعیت رسمی بیش از ۴۴۸ هزار نفر در سرشماری سال ۱۳۹۵، یکی از ۲۰ شهر پرجمعیت کشور و دومین شهر پرجمعیت استان تهران پس از پایتخت بوده است؛ جایگاهی که با گذشت نزدیک به یک دهه و افزایش جمعیت ساکن و شناور، ضرورت بازنگری در سهم این شهرستان از اعتبارات و ظرفیت زیرساخت‌های عمومی را برجسته‌تر کرده است.
به گزارش خبرنگار ایرنا،اکنون در شرایطی که ۸۰ درصد عملیات سرشماری در اسلامشهر انجام شده، مسئله اصلی تنها ثبت دقیق جمعیت نیست، بلکه تبدیل این داده‌ها به مبنایی برای تصمیم‌گیری‌های توسعه‌ای و متناسب‌سازی امکانات با نیازهای واقعی مردم است.
رشد جمعیت اسلامشهر در سال‌های گذشته، این شهرستان را با تقاضای فزاینده برای خدمات آموزشی، درمانی، حمل‌ونقل عمومی، آب و فاضلاب، فضای سبز و سایر زیرساخت‌های شهری مواجه کرده است. در چنین شرایطی، آمار جمعیتی زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کند که در سیاست‌گذاری‌های استانی و ملی، تخصیص اعتبارات و تعیین سرانه‌های خدماتی اثر ملموس داشته باشد.
جمعیت رسمی شهر اسلامشهر در سرشماری سال ۱۳۹۵، ۴۴۸ هزار و ۱۲۹ نفر و جمعیت کل شهرستان ۵۴۸ هزار و ۶۲۰ نفر ثبت شده است. این ارقام نشان می‌دهد اسلامشهر حتی بر مبنای آخرین آمار رسمی نیز از سال‌ها پیش در شمار شهرهای بزرگ کشور قرار داشته و تحولات جمعیتی سال‌های اخیر، ضرورت به‌روزرسانی شاخص‌های برنامه‌ریزی آن را دوچندان کرده است.
سرشماری مبنای توزیع منابع و برنامه‌ریزی توسعه
امین بابایی سرپرست فرمانداری اسلامشهر، با اشاره به پیشرفت اجرای سرشماری در این شهرستان گفت: تاکنون حدود ۸۰ درصد عملیات سرشماری انجام شده و بخش عمده کار باقی‌مانده به مناطق روستایی اختصاص دارد.
وی با تأکید بر اینکه دقت اطلاعات جمعیتی نقش مستقیمی در تصمیم‌گیری‌های کلان و محلی دارد، افزود: نتایج سرشماری یکی از مبناهای مهم برای تعیین سهم شهرستان از منابع و اعتبارات است و اطلاعات ثبت‌شده در این فرایند می‌تواند بر میزان سهم اسلامشهر از مالیات بر ارزش افزوده، اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و اعتبارات هزینه‌ای اثرگذار باشد.
بابایی ادامه داد: برنامه‌ریزی برای توسعه شهرستان در افق ۱۰ ساله نیز به اطلاعات دقیق و قابل اتکای جمعیتی نیاز دارد؛ چراکه بدون شناخت درست از تعداد و پراکندگی جمعیت، نمی‌توان نیازهای مناطق مختلف را به‌درستی شناسایی و منابع را متناسب با آن توزیع کرد.
سرپرست فرمانداری اسلامشهر با اشاره به اهمیت ثبت دقیق جمعیت روستاها نیز اظهار کرد: اطلاعات درست از وضعیت جمعیتی مناطق روستایی می‌تواند در پیش‌بینی و تأمین امکانات و خدمات مورد نیاز این مناطق مؤثر باشد و زمینه ماندگاری جمعیت و جلوگیری از مهاجرت ناخواسته روستاییان را فراهم کند.
وی تأکید کرد: داده‌های سرشماری زمانی می‌توانند به توسعه شهرستان کمک کنند که مبنای تصمیم‌گیری دستگاه‌های اجرایی و تخصیص هدفمند امکانات و اعتبارات قرار گیرند.
از این منظر، ثبت دقیق جمعیت در مناطق شهری و روستایی می‌تواند بر میزان منابعی که به شهرستان اختصاص می‌یابد و نحوه توزیع آن میان بخش‌های مختلف اثرگذار باشد. به‌ویژه در مناطقی که با رشد سریع جمعیت و جابه‌جایی‌های سکونتی مواجه‌اند، اطلاعات ناقص یا قدیمی ممکن است تصویر درستی از نیازهای واقعی ارائه نکند.
زیرساخت‌ها، ضرورت هم‌قدمی با جمعیت
افزایش جمعیت اسلامشهر در سال‌های گذشته، نیاز به توسعه خدمات و زیرساخت‌های عمومی را افزایش داده است. این شهرستان در حوزه‌هایی مانند آموزش، درمان، حمل‌ونقل عمومی، آب و فاضلاب، مدیریت پسماند و فضای سبز با تقاضای روزافزونی روبه‌روست؛ نیازهایی که تأمین آنها مستلزم تخصیص منابع متناسب با جمعیت و ظرفیت واقعی شهرستان است.
در بخش آموزش، افزایش جمعیت دانش‌آموزی به توسعه فضاهای آموزشی و تأمین امکانات مدارس نیاز دارد و در حوزه درمان نیز ظرفیت مراکز بهداشتی و بیمارستانی باید با جمعیت تحت پوشش تناسب داشته باشد. از سوی دیگر، رفت‌وآمد روزانه جمعیت شناور از اسلامشهر و مناطق پیرامونی به این شهرستان، بر تقاضا برای حمل‌ونقل عمومی و سایر خدمات شهری می‌افزاید.
در چنین شرایطی، اتکا به آمارهای جمعیتی قدیمی نمی‌تواند مبنای دقیقی برای تعیین نیازها و توزیع منابع باشد. اطلاعات به‌روز جمعیتی باید در کنار شاخص‌هایی مانند سرانه آموزشی و درمانی، وضعیت زیرساخت‌های شهری و میزان برخورداری مناطق مختلف قرار گیرد تا تصویر روشن‌تری از کمبودها و اولویت‌های توسعه اسلامشهر به دست آید.
توسعه روستاها، بخشی از معادله جمعیتی
در کنار شهر اسلامشهر، وضعیت جمعیتی روستاهای شهرستان نیز در برنامه‌ریزی توسعه اهمیت دارد. دسترسی به امکانات آموزشی، درمانی، راه‌های ارتباطی و فرصت‌های اشتغال از عواملی است که بر ماندگاری جمعیت در روستاها اثر می‌گذارد. توجه به این نیازها می‌تواند از مهاجرت ناخواسته به شهرها و افزایش فشار بر زیرساخت‌های مناطق شهری جلوگیری کند.
از آمار جمعیت تا تصمیم‌های اجرایی
اسلامشهر سال‌هاست در شمار شهرهای بزرگ کشور قرار دارد و متناسب‌سازی زیرساخت‌ها با این جایگاه، نیازمند تصمیم‌هایی فراتر از ثبت و اعلام آمار جمعیت است. نتایج سرشماری باید در تعیین سهم شهرستان از اعتبارات، بازنگری در سرانه‌های خدماتی و اولویت‌بندی طرح‌های عمرانی و زیرساختی اثرگذار باشد.
پرسش اصلی این است که آیا جایگاه جمعیتی اسلامشهر در تصمیم‌گیری‌های استانی و ملی و میزان برخورداری آن از منابع و امکانات نیز به رسمیت شناخته شده است؟ پاسخ به این پرسش، معیار مهمی برای سنجش میزان تناسب برنامه‌های توسعه‌ای با واقعیت‌های جمعیتی این شهرستان خواهد بود.