رئیس سازمان بورس با اشاره به نقش روزافزون اقتصاد دیجیتال در کشور، تصریح کرد که با وجود این تحولات، سهم شرکتهای فعال در این حوزه از بازار سرمایه همچنان پایین است و باید اصلاح شود.
به گزارش بازار سرمایه ایران (سنا)، حجتاله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، در شورای هماندیشی بخش خصوصی و وزارت امور اقتصادی و دارایی در حوزه اقتصاد دیجیتال بر ضرورت افزایش سهم شرکتهای فعال در این حوزه از بازار سرمایه تأکید کرد و گفت با وجود نقش روزافزون اقتصاد دیجیتال در زندگی روزمره و فعالیتهای اقتصادی، سهم این شرکتها در بازار سرمایه همچنان اندک است. به گفته او، برای تغییر این وضعیت باید در کنار بررسی موانع پذیرش و تأمین مالی، به حاکمیت شرکتی، گزارشگری مالی، ارزشگذاری و مدیریت ریسک این شرکتها نیز توجه کرد.
این نشست در حاشیه برنامههای هجدهمین نمایشگاه نظام مالی، سرمایهگذاری و زیرساختهای دیجیتال، در سازمان بورس برگزار شد. نایبرئیس هیأتمدیره و معاون اجرایی سازمان بورس و اوراق بهادار، مدیرعامل فرابورس ایران، نماینده وزارت امور اقتصادی و دارایی و جمعی از شرکتهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال در این نشست حضور داشتند.
صیدی با اشاره به اهمیت روزافزون اقتصاد دیجیتال گفت: این حوزه به بخشی جداییناپذیر از زندگی انسانها تبدیل شده و دیگر نیازی به بحث نظری درباره اهمیت آن نیست. تحولات فناوری و گسترش کاربرد هوش مصنوعی نیز بر اهمیت اقتصاد دیجیتال افزوده است.
رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار افزود هر پدیده نوظهور ممکن است در کنار مزایای خود، محدودیتها و چالشهایی نیز داشته باشد؛ با این حال، آنچه اهمیت دارد، استفاده از ظرفیتها و مزایای این تحولات است. در شرایط کنونی نمیتوان بدون توجه به اقتصاد دیجیتال و نقش آن، از فعالیتهای اقتصادی و رشد اقتصادی سخن گفت.
صیدی با اشاره به سهم محدود شرکتهای اقتصاد دیجیتال در بورس گفت: یکی از پرسشهای اصلی این است که چرا بهرغم گسترش چشمگیر نقش اقتصاد دیجیتال در زندگی روزمره و اقتصاد، سهم شرکتهای فعال در این حوزه از بازار سرمایه همچنان پایین است.
وی بر ضرورت شناسایی و رفع موانع حضور این شرکتها در بازار سرمایه تأکید کرد و افزود بخشی از مسائل مربوط به پذیرش شرکتهای اقتصاد دیجیتال در بورس، به حاکمیت شرکتی و الزامات آن بازمیگردد. از این رو، برای گسترش حضور این شرکتها باید موضوعاتی مانند گزارشگری، مدیریت ریسک و ساختار اداره شرکتها را در کنار یکدیگر بررسی کرد.
رئیس سازمان بورس با اشاره به تحولاتی که در برخی شرکتهای بزرگ بینالمللی رخ داده است، گفت: تجربه بحرانهای بزرگ بازارهای مالی نشان میدهد که حتی رویدادهای تلخ نیز میتوانند به اصلاح ساختارها و ارتقای استانداردهای نظارتی منجر شوند.
وی با یادآوری سقوط شرکتهایی مانند انرون و ورلدکام در آغاز قرن بیستویکم توضیح داد که این رخدادها از مهمترین رویدادهایی بودند که توجه به مفهوم حاکمیت شرکتی را افزایش دادند. پیامدهای سقوط این شرکتها چنان گسترده بود که مؤسسه حسابرسی آرتور اندرسن نیز در جریان این تحولات از بین رفت.
صیدی ادامه داد: پس از این رویدادها، موضوع حاکمیت شرکتی با جدیت بیشتری دنبال شد و فعالان بازارهای مالی، دلایل وقوع چنین بحرانهایی و راههای جلوگیری از تکرار آنها را گستردهتر بررسی کردند.
وی با اشاره به تحولات اخیر پیرامون شرکت انویدیا گفت مسائل مربوط به شرکتهای بزرگ فناوری را میتوان از جنبههای مختلف بررسی کرد. از دید بازار سرمایه، حاکمیت شرکتی یکی از موضوعاتی است که باید در تحلیل این تحولات در نظر گرفت.
رئیس سازمان بورس در عین حال تأکید کرد که حاکمیت شرکتی فقط یکی از جنبههای تحلیل این مسائل است و نمیتوان همه عوامل مؤثر بر عملکرد شرکتهای فناوری را به آن محدود کرد.
صیدی درباره چالشهای ارزشگذاری شرکتهای اقتصاد دیجیتال گفت: این مسئله مختص شرکتهای فعال در این حوزه نیست و در صنایع سنتی مانند فولاد، کاشی و فرش ماشینی نیز مشکلاتی در ارزشگذاری وجود دارد.
وی توضیح داد: در بسیاری از صنایع سنتی میتوان ظرفیت و خطوط تولید، بازارهای فروش و حتی برخی محدودیتهای عملیاتی را محاسبه کرد. برای نمونه، در صنعت کاشی، ظرفیت تولید و آثار احتمالی محدودیت گاز بر فعالیت شرکتها قابل برآورد است؛ با این حال، همچنان بر سر ارزشگذاری همین شرکتها اختلافنظر وجود دارد. ارزشگذاری شرکتهای حوزه دیجیتال از این هم پیچیدهتر است.
رئیس سازمان بورس با اشاره به تفاوت برآورد کارشناسی و ارزیابی بازار افزود ممکن است در زمان عرضه، ارزش یک شرکت ۷ همت برآورد شود، اما بازار آن را ۱۲ همت ارزشگذاری کند. عکس این وضعیت هم ممکن است؛ یعنی سرمایهگذاران ارزش شرکتی را که در ارزیابی کارشناسی ۷ همت قیمتگذاری شده است، تنها ۳ همت بدانند.
صیدی این اختلافها را بخشی از سازوکار طبیعی بازار سرمایه و از ویژگیهای مثبت آن دانست و گفت: ارزشگذاری را باید در ارتباط با کیفیت گزارشگری شرکتها بررسی کرد، زیرا گزارشگری یکی از اجزای نظام حاکمیت شرکتی است.
رئیس سازمان بورس با اشاره به تفاوت ماهیت ریسک در شرکتهای اقتصاد دیجیتال و صنایع سنتی گفت برخی ریسکها در شرکتهای اقتصاد دیجیتال اهمیت بیشتری دارند و برخی دیگر کماهمیتترند. این تفاوتها باید در ساختار مدیریت ریسک و حاکمیت شرکتی لحاظ شوند.
وی وابستگی به نوآوری را از ویژگیهای مهم شرکتهای اقتصاد دیجیتال دانست و افزود این شرکتها ممکن است با عرضه یک محصول یا خدمت تازه بهسرعت رشد کنند. در مقابل، توقف نوآوری یا اشتباه در طراحی و توسعه محصولات میتواند سبب شود بخش قابل توجهی از بازار خود را از دست بدهند.
صیدی با اشاره به اهمیت نیروی انسانی متخصص در شرکتهای فناوری توضیح داد که گاهی از دست دادن یک یا دو نیروی کلیدی میتواند پیامدهای قابل توجهی برای فعالیت و آینده شرکت داشته باشد. از این رو، برنامهریزی برای جانشینی مدیران و نیروهای متخصص از موضوعات مهم مدیریت ریسک این شرکتهاست.
رئیس سازمان بورس تأکید کرد: کمیته ریسک در ساختار حاکمیت شرکتی باید بتواند این مسائل را شناسایی و مدیریت کند. به گفته او، بررسی ریسک نوآوری و برنامه جانشینپروری نیروهای کلیدی در شرکتهای فناوری اهمیت ویژهای دارد.
وی افزود: برای افزایش حضور شرکتهای اقتصاد دیجیتال در بازار سرمایه باید به این مسائل توجه بیشتری کرد، زیرا بخشی از موانع توسعه این شرکتها مستقیماً با الزامات حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک ارتباط دارد.
صیدی با اشاره به مزایای حضور شرکتها در بورس گفت: در متون مالی از کاهش هزینه سرمایه، دسترسی آسانتر به منابع مالی و افزایش امکان تداوم فعالیت بهعنوان مزایای ورود به بورس یاد میشود. با این حال، یکی از مهمترین ویژگیهای بازار سرمایه این است که به شرکتها امکان میدهد فعالیت خود را گسترش دهند و بزرگتر شوند.
وی افزود: هدف این است که شرکتهای اقتصاد دیجیتال بتوانند از ظرفیتهای بازار سرمایه برای توسعه فعالیتهای خود استفاده کنند و در مقابل، فعالان بازار سرمایه نیز از فرصت سرمایهگذاری در این شرکتها بهرهمند شوند.
رئیس سازمان بورس درباره عملکرد بازار نوآفرین گفت هنگام راهاندازی این بازار، امید زیادی به رشد و گسترش آن وجود داشت، اما هنوز به سطح توسعه مورد انتظار نرسیده است.
صیدی ابراز امیدواری کرد که با همکاری فعالان اقتصاد دیجیتال و نهادهای بازار سرمایه، موانع موجود شناسایی و برطرف شوند و با افزایش پذیرش شرکتها، بازار نوآفرین نقش پررنگتری در تأمین مالی و توسعه اقتصاد دیجیتال ایفا کند.
وی همچنین خواستار تعریف همکاریهای مشترک برای بررسی پیشنهادهای فعالان اقتصاد دیجیتال شد و گفت مسائل و موانع باید بهصورت مشترک بررسی شوند تا بتوان برای رفع آنها به راهکارهای عملی رسید.
رئیس سازمان بورس در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به تأمین مالی جمعی گفت: سکوهای فعال در این حوزه طی سالهای گذشته عملکرد مناسبی داشتهاند. به گفته او، تلاش فعالان این حوزه و همکاریهای انجامشده، هم نرخ نکول را کاهش داده و هم امکان استفاده از این روش تأمین مالی را افزایش داده است.
صیدی با اشاره به دو مسئله مالیات و معاملات ثانویه در تأمین مالی جمعی گفت: به نظر میرسد بتوان با تعریف تأمین مالی جمعی در قالب یک ابزار مالی و دریافت مصوبه شورای عالی بورس، برای حل این دو مسئله اقدام کرد.
وی توضیح داد بر اساس مقررات مالیاتی، تعریف ابزار مالی در بازار سرمایه و تصویب آن در شورای عالی بورس میتواند به حل مسئله مالیاتی این حوزه کمک کند. از این رو، پیشنهاد میشود موضوع ابتدا بررسی و سپس برای تصمیمگیری به شورای عالی بورس ارائه شود.
رئیس سازمان بورس افزود: با تعریف این ابزار مالی، بررسی و طراحی سازوکار معاملات ثانویه آن نیز امکانپذیر خواهد شد. البته اجرای این پیشنهاد مستلزم بررسی بیشتر و طی مراحل قانونی مربوط است.
صیدی درباره کارمزد تأمین مالی جمعی نیز گفت: با بازنگری در ساختار کارمزدها موافق است، زیرا مبالغ ثابتی که پیشتر تعیین شدهاند، با توجه به تغییر شرایط اقتصادی نیاز به بررسی مجدد دارند.
رئیس سازمان بورس درباره توکنسازی داراییها گفت: بحثهای نظری گستردهای درباره مزایا، ویژگیها و ارکان توکنسازی انجام شده و ابعاد مفهومی آن تا حد زیادی شناخته شده است. با این حال، توکنسازی هنوز به شکلی گسترده و عملیاتی در بازار سرمایه توسعه نیافته است.
وی افزود: یکی از مشکلات این است که هنوز تعریف عملیاتی مناسبی برای اجرای گسترده توکنسازی ارائه نشده و ظرفیتهای اجرایی آن نیز بهطور کامل به کار گرفته نشده است.
صیدی با اشاره به اینکه فعالیتهایی در زمینه توکنسازی در کشور در جریان است، گفت: این اقدامات ارزشمندند و رصد میشوند، اما برای اینکه توکنسازی از اقدامات محدود فراتر برود و در مقیاس گسترده اجرا شود، همفکری و همکاری بیشتری با متخصصان و فعالان این حوزه لازم است.
رئیس سازمان بورس تأکید کرد که بازار سرمایه برای توسعه کاربرد عملی توکنسازی به همکاری فعالان فناوری و اقتصاد دیجیتال نیاز دارد.
صیدی با اشاره به تأثیر اقتصاد دیجیتال بر شیوه فعالیت کسبوکارها گفت: این حوزه بسیاری از مفاهیم سنتی را تغییر داده و باعث شده است شکلهای تازهای از فعالیت اقتصادی به رسمیت شناخته شوند.
وی توضیح داد: برای نمونه، اشتغال در گذشته معمولاً با حضور در محل کار مشخص تعریف میشد، اما امروز دورکاری و فعالیت فریلنسری به شیوههای پذیرفتهشده فعالیت اقتصادی تبدیل شدهاند.
رئیس سازمان بورس ادامه داد: همانطور که اقتصاد دیجیتال مفهوم سنتی اشتغال را تغییر داده است، در حوزه پذیرش شرکتها و تأمین مالی آنها هم باید برخی مفاهیم و روشهای سنتی را بازنگری کرد.
صیدی با تأکید بر ضرورت طراحی سازوکارهایی متناسب با ماهیت شرکتهای نوآور گفت: برای توسعه اقتصاد دیجیتال در بازار سرمایه، باید درباره روشهای تازه پذیرش و تأمین مالی این شرکتها همفکری کرد و راهکارهایی متناسب با ویژگیهای آنها ارائه داد.
وی افزود: بازار سرمایه ظرفیت بالایی برای توسعه اقتصاد دیجیتال دارد و همکاری فعالان این دو حوزه میتواند زمینه تأمین مالی بیشتر و بزرگتر شدن شرکتهای فناوری را فراهم کند.
رئیس سازمان بورس در بخش پایانی سخنانش با تأکید بر ارتباط رشد اقتصادی، سرمایهگذاری و فناوری گفت: رشد اقتصادی مسئله اصلی اقتصاد کشورهاست و بدون سرمایهگذاری محقق نمیشود.
صیدی افزود: سرمایهگذاری به نظام مالی کارآمدی وابسته است که بتواند منابع مالی را تجهیز کند و آنها را به سمت پروژههای بزرگ و فعالیتهای مولد هدایت کند.
وی توضیح داد: در گذشته کارآمدی نظام مالی عمدتاً با توان آن در جذب و تخصیص منابع سنجیده میشد، اما امروز این کارآمدی بهشدت به کیفیت زیرساختهای فناوری و امکانات دیجیتال وابسته است.
رئیس سازمان بورس تأکید کرد: که دیگر نمیتوان بدون بهرهگیری از فناوری اطلاعات و زیرساختهای دیجیتال، نظام مالی کارآمدی داشت.
صیدی گفت: اگر قرار است بازار سرمایه گسترش یابد، باید به موفقیت و کارآمدی بیشتر اقتصاد دیجیتال کمک کرد. در مقابل، اگر شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال میخواهند رشد کنند و به چند برابر اندازه کنونی خود برسند، لازم است از ظرفیتهای بازار سرمایه بهره بگیرند.
وی ابراز امیدواری کرد: تقویت همکاری میان سازمان بورس و فعالان اقتصاد دیجیتال، هم زمینه توسعه شرکتهای فناوری، فینتکها و کسبوکارهای مبتنی بر پلتفرم را فراهم کند و هم نقش بازار سرمایه را در تأمین مالی آنها افزایش دهد.
