شناخت فعالیت‌های معمول رایانه به شما کمک می‌کند تا هرگونه رفتار غیرعادی را سریع‌تر تشخیص دهید. رایانه شما حتی زمانی که تمام پنجره‌های برنامه‌ها را می‌بندید، همچنان مشغول انجام کارهای مختلف است. ویندوز به‌روزرسانی‌ها را بررسی می‌کند و فرایندهای ضروری سیستم را در پس‌زمینه پیش می‌برد؛ در همین حال، برخی برنامه‌های دیگر نیز بدون نمایش
شناخت فعالیت‌های معمول رایانه به شما کمک می‌کند تا هرگونه رفتار غیرعادی را سریع‌تر تشخیص دهید.
رایانه شما حتی زمانی که تمام پنجره‌های برنامه‌ها را می‌بندید، همچنان مشغول انجام کارهای مختلف است. ویندوز به‌روزرسانی‌ها را بررسی می‌کند و فرایندهای ضروری سیستم را در پس‌زمینه پیش می‌برد؛ در همین حال، برخی برنامه‌های دیگر نیز بدون نمایش پنجره‌ای روی دسکتاپ به فعالیت خود ادامه می‌دهند. در حالت ایدئال، تمام این فعالیت‌ها باید هدف مشخصی داشته باشند. بااین‌حال، بعضی برنامه‌ها و سرویس‌ها بیش از حد انتظار از توان پردازنده و حافظه استفاده می‌کنند و منابعی را اشغال می‌کنند که می‌توانستند در اختیار برنامه‌های موردنیاز شما قرار بگیرند.
به همین دلیل، بهتر است بررسی منظم فرایندهای پس‌زمینه رایانه را به یکی از عادت‌های خود تبدیل کنید. وقتی بدانید چه فعالیت‌هایی در شرایط عادی اجرا می‌شوند، شناسایی موارد غیرمعمول آسان‌تر خواهد بود. البته لازم نیست تمام روز اعداد و اطلاعات مربوط به سیستم را زیر نظر بگیرید؛ همچنین، طولانی بودن فهرست فرایندهای در حال اجرا به‌خودی‌خود نشانه وجود مشکل نیست. هدف از این بررسی‌ها، شناسایی فرایندهایی است که باعث اختلال در عملکرد رایانه می‌شوند یا منابع بیش از اندازه‌ای مصرف می‌کنند. این اطلاعات به شما کمک می‌کند تصمیم بگیرید کدام فرایندها باید فعال بمانند و کدام برنامه‌ها را می‌توان بست؛ به‌خصوص زمانی که رایانه کندتر از حد معمول عمل می‌کند.
استفاده از تسک منیجر برای بررسی وضعیت رایانه
فرایندهای پس‌زمینه به برنامه‌ها یا بخش‌هایی از آن‌ها گفته می‌شود که بدون تعامل مستقیم کاربر به فعالیت ادامه می‌دهند. این فرایندها وظایف گوناگونی را بر عهده دارند؛ از کارهای معمولی مانند همگام‌سازی فایل‌ها و نصب به‌روزرسانی‌ها گرفته تا مدیریت عناصر بصری مهمی مانند پنجره‌هایی که روی آن‌ها کلیک می‌کنید.
برای مشاهده برنامه‌ها و فرایندهای فعال رایانه، بهتر است ابتدا به تسک منیجر یا Task Manager مراجعه کنید. در کنار برنامه‌های باز، فهرست کاملی از فرایندهای پس‌زمینه و وظایف سیستمی ویندوز را خواهید دید. این ابزار میزان استفاده هر فرایند از پردازنده مرکزی (CPU) و حافظه را نمایش می‌دهد و اطلاعاتی درباره فعالیت دیسک و مصرف پهنای باند شبکه نیز ارائه می‌کند.
برای باز کردن تسک منیجر چند روش وجود دارد. سریع‌ترین راه، فشردن هم‌زمان کلیدهای Ctrl + Shift + Esc است. همچنین می‌توانید کلیدهای Ctrl + Alt + Delete را فشار دهید و سپس Task Manager را انتخاب کنید. روش دیگر، کلیک راست روی دکمه استارت یا فضای خالی نوار وظیفه و انتخاب گزینه Task Manager خواهد بود.
پس از باز کردن ابزار، وارد زبانه Processes شوید که از نوار کناری سمت چپ در دسترس قرار دارد. با کلیک روی عنوان ستون Name می‌توانید فرایندها را بر اساس نام مرتب کنید. در این حالت، برنامه‌های فعال ابتدا نمایش داده می‌شوند و پس از آن فرایندهای پس‌زمینه و فرایندهای ویندوز قرار می‌گیرند. همچنین، با کلیک روی عنوان ستون‌های دیگر می‌توانید فهرست را بر اساس میزان مصرف منابع مرتب کنید تا برنامه‌هایی که بیشترین فشار را به سیستم وارد می‌کنند، در بالای فهرست قرار بگیرند.
شناسایی وظایف فرایندهای پس‌زمینه
بعضی از موارد موجود در فهرست فرایندها به‌راحتی قابل شناسایی هستند. برای مثال، احتمالاً نام برنامه‌هایی مانند کروم و حتی خود تسک منیجر را خواهید دید. بااین‌حال، برخی فرایندها چندان واضح نیستند. ممکن است یک لانچر بازی پس از بستن پنجره اصلی همچنان به اجرای ابزار به‌روزرسانی خود ادامه دهد. همچنین، تعدادی از سرویس‌های فهرست‌شده برای عملکرد صحیح ویندوز ضروری هستند؛ بنابراین، ناشناخته بودن نام یک فرایند به معنای غیرضروری بودن آن نیست.
مرورگر کروم نمونه مناسبی برای درک این موضوع به شمار می‌رود، زیرا هنگام استفاده از آن، چندین فرایند در پس‌زمینه فعالیت می‌کنند. هر زبانه مرورگر فرایند مخصوص خود را دارد و فرایندهای دیگری نیز وظایفی مانند شتاب‌دهی سخت‌افزاری و اجرای افزونه‌ها را انجام می‌دهند. ابزار اختصاصی مدیریت وظایف کروم که با فشردن کلیدهای Shift + Esc باز می‌شود، اطلاعات دقیق‌تری درباره مسئولیت هر فرایند در اختیار شما قرار می‌دهد.
برای تعداد فرایندهای پس‌زمینه هیچ عدد ثابتی وجود ندارد، زیرا این مقدار به مشخصات سخت‌افزاری رایانه بستگی دارد. طبیعتاً سیستم‌هایی با سخت‌افزار ضعیف‌تر، در برابر فرایندهای سنگین آسیب‌پذیرتر هستند و احتمال بیشتری دارد که با افت عملکرد مواجه شوند. با بررسی مداوم تسک منیجر می‌توانید میزان فعالیت سیستم را در لحظه مشاهده کنید. اگر مصرف منابع برای مدتی طولانی بالا بماند، امکان شناسایی فرایندهای پرمصرف و متوقف کردن موارد غیرضروری را خواهید داشت.
بهتر است زمانی که رایانه به‌طور عادی کار می‌کند نیز وضعیت فرایندها را بررسی کنید. این کار یک معیار اولیه در اختیار شما قرار می‌دهد تا هنگام افزایش غیرعادی مصرف منابع توسط یک برنامه، بتوانید تغییرات را تشخیص دهید.
بستن برنامه‌های غیرضروری برای آزادسازی منابع
اگر متوجه شدید یک یا چند فرایند بخش زیادی از حافظه رم را اشغال کرده‌اند یا پردازنده را به حداکثر ظرفیت رسانده‌اند، ممکن است بخواهید فوراً آن‌ها را متوقف کنید. تسک منیجر چنین امکانی را فراهم می‌کند، اما بهتر است این کار نخستین راهکار شما نباشد؛ زیرا افزایش ناگهانی مصرف منابع ممکن است دلیل موجهی داشته باشد.
برای مثال، تصور کنید لانچر یک بازی روی صفحه دیده نمی‌شود، اما میزان فعالیت دیسک، مصرف پردازنده و استفاده از حافظه رم افزایش یافته. در نگاه اول، این وضعیت نگران‌کننده به نظر می‌رسد؛ بااین‌حال، ممکن است لانچر در حال دانلود و نصب به‌روزرسانی‌های بازی در پس‌زمینه باشد.
تا حد امکان، برنامه‌ها را از روش معمول ببندید. برای این کار می‌توانید روی علامت ضربدر در گوشه بالای سمت راست پنجره کلیک نمایید یا از گزینه‌هایی مانند File > Quit در منوی برنامه کمک بگیرید. همچنین، بخش اعلان‌های سیستم در گوشه پایین سمت راست صفحه را بررسی کنید؛ زیرا آیکون برخی برنامه‌های فعال در پس‌زمینه در آن قسمت قرار دارد و از همان‌جا می‌توانید آن‌ها را به‌درستی ببندید.
اگر برنامه به روش معمول بسته نشد، از تسک منیجر کمک بگیرید. در فهرست Processes روی فرایند موردنظر کلیک راست کرده و گزینه End task را انتخاب کنید. این کار برنامه را به‌صورت اجباری متوقف می‌کند و فرصت ذخیره‌سازی اطلاعات یا پایان دادن اصولی به فعالیت‌هایش را از آن می‌گیرد. البته اگر برنامه از کار افتاده یا پاسخ‌گو نیست، متوقف کردن اجباری آن ممکن است اجتناب‌ناپذیر باشد.
اگر با سرویس‌هایی روبه‌رو شدید که ماهیت آن‌ها را نمی‌شناسید، نامشان را در گوگل جست‌وجو کنید. برای مثال، فرایندهایی با نام svchost.exe ممکن است به سرویس‌های مختلف ویندوز مربوط باشند؛ بنابراین، حدس زدن درباره عملکرد آن‌ها کار عاقلانه‌ای نیست. همچنین، با کلیک راست روی هر فرایند و انتخاب گزینه Open File Location می‌توانید محل ذخیره فایل مربوط به آن را مشاهده کنید.
بررسی فرایندهای فعال تنها برای بهبود عملکرد رایانه اهمیت ندارد. اگر درباره فعالیت مشکوکی در سیستم نگران هستید، به‌ویژه زمانی که یک فرایند حتی پس از متوقف کردن از طریق تسک منیجر دوباره فعال می‌شود یا همچنان قابل توقف نیست، بهتر است رایانه را از نظر وجود ویروس و بدافزار بررسی کنید.
ویندوز ابزار امنیتی داخلی خود با نام مایکروسافت دیفندر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. برای دسترسی به آن، وارد مسیر Windows Security > Virus & threat protection شوید. سپس گزینه‌های Scan options را انتخاب کنید و به‌ترتیب روی Microsoft Defender Antivirus (offline scan) و Scan now بزنید.
اسکن آفلاین مستلزم راه‌اندازی مجدد رایانه است. پس از راه‌اندازی مجدد، بررسی امنیتی در محیطی مستقل از محیط معمول ویندوز اجرا خواهد شد. این روش به شناسایی و قرنطینه یا حذف بدافزارهای سرسخت کمک می‌کند؛ بدافزارهایی که ممکن است در شرایط عادی برای جلوگیری از شناسایی یا حذف خود تلاش کنند.
کاهش فعالیت‌های پس‌زمینه هنگام بازی
بازیکنان رایانه‌ای دلیل ویژه‌ای برای کاهش فعالیت برنامه‌های پس‌زمینه دارند. هر مقدار از منابع سیستم که توسط برنامه‌های غیرضروری اشغال نشود، می‌تواند برای بهبود عملکرد بازی در دسترس قرار بگیرد. دانلودها یکی از نخستین مواردی هستند که باید بررسی کنید؛ هنگام بازی بهتر است چند لانچر را به‌طور هم‌زمان فعال نگه ندارید. اگر یکی از آن‌ها در پس‌زمینه مشغول فعالیت باشد، تسک منیجر می‌تواند افزایش مصرف شبکه، فعالیت دیسک و استفاده از پردازنده را نشان دهد.
برخی برنامه‌ها که هنگام بازی کاربرد دارند، مانند ابزارهای ضبط گیم‌پلی یا لانچرهای بازی، ممکن است عملکرد سیستم را تحت تأثیر قرار دهند. ویندوز ۱۱ قابلیت‌های داخلی ضبط تصویر را از طریق حالت ایکس‌باکس و Game Bar ارائه می‌دهد. اگر این امکانات باعث افت عملکرد بازی شما می‌شوند، می‌توانید از مسیر Settings > Gaming > Captures آن‌ها را غیرفعال نمایید. در صورت نصب برنامه‌های ضبط تصویر از شرکت‌های دیگر نیز تنظیمات آن‌ها را بررسی کنید تا چند ابزار به‌طور هم‌زمان مشغول ضبط یک محتوای یکسان نباشند.
همچنین می‌توانید مانع از اجرای خودکار لانچرهای بازی و سایر برنامه‌ها هنگام روشن شدن رایانه شوید. برای این کار، در تسک منیجر از نوار کناری سمت چپ وارد بخش Startup apps شوید. سپس روی برنامه‌ای که هنگام راه‌اندازی سیستم به آن نیاز ندارید، کلیک راست کرده و گزینه Disable را بزنید. هر زمان که بخواهید، همچنان می‌توانید آن برنامه را به‌صورت دستی اجرا کنید؛ اما حذف آن از فهرست راه‌اندازی خودکار، تعداد برنامه‌های پس‌زمینه فعال هنگام ورود به ویندوز را کاهش می‌دهد.
مانند بسیاری از جنبه‌های استفاده از رایانه، مدیریت فرایندهای پس‌زمینه نیز به ایجاد تعادل نیاز دارد. برای سریع نگه داشتن سیستم لازم نیست تمام فرایندهای پس‌زمینه را متوقف نمایید، زیرا ویندوز تلاش می‌کند منابع موجود را بر اساس نیاز برنامه‌ها مدیریت و اولویت‌بندی کند. بااین‌حال، اگر به‌طور منظم فرایندهای فعال رایانه را بررسی کنید، به‌مرور با وضعیت عادی سیستم آشنا خواهید شد و بهتر می‌توانید فرایندهای ضروری را از فعالیت‌های غیرمعمول و غیرضروری تشخیص دهید.