نمایشگاه جدید موزه هنرهای معاصر تهران با عنوان «جستجوی ایران»، با نگاهی به گنجینه آثار مدرن، به پرسش از تداوم روح تاریخی ایران می‌پردازد.
به گزارش خبرگزاری مهر، نمایشگاه «جستجوی ایران» با کاوش در آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، عصر شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افتتاح شد.
سیدعباس صالحی در این مراسم با طرح این پرسش که آیا ملت‌ها و جوامع روح دارند یا خیر، اظهار کرد: جوامعی که از عمق، تداوم و گستره تاریخی و جغرافیایی برخوردارند، به مرور زمان صاحب روح می‌شوند و اقتدار می‌یابند. ملت ایران به اعتبار تاریخ عمیق و تداوم تمدنی خود، دارای یک روح تاریخی مشخص است و این رویکرد، برداشتی توصیف‌گرایانه و متمایز از ایران محسوب می‌شود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه به تبیین سه مولفه اصلی این روح تاریخی پرداخت و گفت: نخستین مولفه، معنویت ایرانی است؛ نگاهی که جهان را تنها در ماده خلاصه نکرده و باطنی برای آن قائل است؛ چنان‌که هانری کربن نیز از مفهوم «زمین آسمانی» و نگاه باطنی ایرانیان به دین و قرآن سخن گفته است.
وی عقلانیت ایرانی را دومین مولفه خواند و تصریح کرد: برخلاف عقلانیت تخصصی و تجزیه‌ای یونانی، عقلانیت ایرانی شبکه‌ای است و میان حوزه‌های مختلف علم، اخلاق، فلسفه و تجربه زیسته پیوند برقرار می‌کند.
صالحی «مدارای ایرانی» را نیز سومین مولفه برشمرد و عنوان کرد: روح ایرانی همواره با تساهل، تسامح و همزیستی مسالمت‌آمیز اجتماعی همراه بوده است.
وزیر فرهنگ با طرح این پرسش که تجلی روح هر ملت در کجاست، بیان کرد: تجلی تمدن جدید غرب پس از رنسانس در فناوری و تکنولوژی است، اما تجلی روح ایرانی در هنر او ظاهر شده است؛ هنری که کوشیده است تنها به طبقات اشرافی یا حکومتی تعلق نداشته باشد، بلکه در تمامی ابعاد زندگی جاری شود.
صالحی در پایان یادآور شد: ایران به واسطه قرار گرفتن در چهارراه جغرافیایی جهان، همواره روحی جست‌وجوگر و گفتگوگر داشته که با مواجهه با فرهنگ‌های دیگر، صیقل خورده و قالب‌های گوناگونی یافته است.
در ادامه، بهرام کلهرنیا در این مراسم با تأکید بر اهمیت ارجاع به زبان فارسی به عنوان زبان فرهنگ، گفت: در مطالعات تاریخی چگونگی ستیز با ریشه‌های این زبان به شکل بنیادی سیاستگذاری شده و جامعه امروز همچنان با گسست‌های تاریخی در بنیاد اندیشه و فرهنگ روبه‌رو است. هنر در سرزمین فرهنگی ایرانی، بسیار پیچیده، نیرومند و یکپارچه است و تا پیش از اسلام، هنرمندان به عنوان صنعتگرانی سنگ می‌تراشیدند و نقاشی می‌کشیدند، در حالی که هنر همواره به مثابه رمزگرا و نشانی در خدمت هستی‌شناسی بزرگ ایرانی بوده است.
وی با اشاره به نگاه پژوهندگان فرنگی به تاریخ هنر ایران، بیان کرد: خوانش تاریخ از مسیر پیشنهادی غربی‌ها برای ما گیجی و گنگی به همراه آورده و ما را به توریست‌های فرهنگی تبدیل کرده است تا صاحبان اندیشه‌ورزی. هنر در دوران قاجار با یک برش تاریخی و جراحی روبه‌رو شد و تمام یا بخشی از رمزهای عتیق به ناگاه ناپدید شدند، به‌گونه‌ای که در روزگار قاجاری با باز شدن دروازه‌ها و شکل‌گیری جامعه نوین، ارتباط اندیشه با گذشته تاریخی از کف رفت.
کلهرنیا، اتصال با تجربه ملت‌های دیگر و به ویژه اروپایی‌ها را عامل ایجاد اکراه و خجالت‌زدگی در نگاه ایرانی نسبت به اسناد فرهنگی و تاریخی خود دانست و تصریح کرد: جامعه ایرانی در مقطعی خیال کرد که تجدد به معنای دور ریختن هرآنچه از نیاکان بوده، است، بنابراین هستی‌شناسی و هنرش را به کناری نهاد.
وی ضمن تأکید بر اینکه پیوند با جهان نو حق ما است، اظهار کرد: امروزه باید جهان را از اندیشه‌ورزی ایرانی آگاه کنیم زیرا هنرمندان ایرانی با شایستگی، ماده جدید را ورز داده و خوراک تازه‌ای برای اندیشه، گوش دادن و وجود ساخته‌اند.
این هنرمند طراح گرافیک در بخش پایانی سخنان خود یادآور شد: نمایشگاه «جست‌وجوی ایران» تنها بخشی از یک پازل است و هنرمند نوین دست به بازآفرینی می‌زند؛ در حالی که در طول تاریخ ایران، هنرمندان هرگز به بازآفرینی نپرداختند بلکه نشان جهان را بر آثار خود خلق کردند و میان این ۲ رویکرد تفاوت بنیادین وجود دارد.
نمایشگاه «جستجوی ایران» با زیرعنوان «در گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران» با توجه به جایگاه ملی گنجینه موزه در تاریخ هنر معاصر ایران، به تجربه‌های متفاوت هنرمندان از ایران می‌پردازد. در این نمایشگاه بیش از صد اثر از مجموعه هنر مدرن ایرانی با آثار از هنرمندانی همچون سهراب سپهری، پرویز کلانتری، پرویز تناولی، حسین زنده رودی، فرح اصولی، رضا مافی، محمد احصایی، بهمن محصص و دیگران به نمایش در می آید.