به گزارش تجارت نیوز، «در ایران 8 میلیون در فقر مطلق و سوءتغذیه به سر می‌برند و 50 میلیون نفر هم برای تامین کالای اساسی دچار دور باطل شده‌اند.» این موضوعی است که رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، بابایی کارنامی در گفت‌وگو با دیده‌بان ایران اعلام کرده است. این آمار زمانی نگران‌کننده می‌شود که در کنار سخنان حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس قرار می‌گیرند. صمصامی نه تنها به دیده‌بان ایران بلکه در صحن علنی مجلس هم هشدار داد که با حذف ارز 188 هزار تومانی 4533 قلم کالا باید منتظر موج تازه‌ای از گرانی‌ها تا یکی، دو ماه دیگر باشیم. مسلما اگر این موج گرانی‌ها که شروع شود افراد بیشتری در باتلاق فقر فرو می‌روند و در پی آن؛ علاوه بر افزایش بزهکاری، آسیب‌های اجتماعی و… باید منتظر سقوط همین درصد یک رقمی طبقه متوسط در کشور باشیم. از بین رفتن طبقه متوسط به معنای نابودی توازن و سلامت اجتماعی یک کشور است. برای توازن یک کشور باید بیشترین جمعیت در طبقه متوسط زندگی کنند اما اینطور که برخی از مقامات می‌گویند چند سالی است که طبقه متوسط جامعه از بین رفته و به طبقه فقیر نزول پیدا کرده است. در این شرایط خانواده‌ها فرهنگ، تفریح و حتی در برخی موارد تحصیل را از سبدخانوار بیرون گذاشته بودند. حالا اما با وجود دو یا چند شغله بودن به دلیل گرانی قیمت و کمبود دارو مجبورند با سلامت هم خداحافظی کنند. سرپرستان خانوار جان می‌کنند تا بتوانند سرپناهی (گاه نه چندان مناسب) برای خانواده فراهم کنند و هستند زن و شوهرهایی که با کار در شیف‌های مختلف تنها در روزهای تعطیل همدیگر را می‌بینند. در این میان تیم اقتصادی فقط به فکر پر جیب دولت است تا کابینه بتواند حقوق‌های حداقلی را بپردازد و اما از هزینه‌های غیرضرور، ریخت و پاش‌ها و سفرهای دولتمردان کاسته نشود و باز هم با شعار درمانی کشور را اداره کند.
مشروح گفت‌وگوی دیده‌بان ایران با مصطفی پوردهقان اردکان، نماینده مجلس دوازدهم را در زیر می‌خوانید:
شرایط اقتصادی بسیار خراب است
مصطفی پوردهقان اردکان، عضو کمیسیون صنایع و معادن در مجلس دوازدهم؛ درباره فقر مطلق ۸میلیون ایرانی به دیده بان ایران گفت: «به واسطه پرداخت سبد کالا و یارانه‌های ناچیز، مسئله‌ای به نام فقر مطلق در کشور وجود ندارد. اما شرایط ایران در فقر نسبی بسیار بغرنج است و تقریباً دهک‌های مختلف جامعه به ویژه دهک‌ها و صدک‌های درآمدی، عمدتاً با فقر نسبی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و شرایط اقتصادی آنها بسیار خراب است.»
پوردهقان با اشاره به حذف ارز ۴۵۳۳ قلم کالا افزود: «ارز ترجیحی آنها حذف شده و در حقیقت ارز ۱۹۰ هزار تومانی دریافت نمی‌کنند و باید با ارز آزاد ۲۶۰ هزار تومانی ارائه شوند. این حذف ۱۹۰ هزار تومانی به یک افزایش حدود ۳۰ تا ۴۰ درصدی اقلام منجر می‌شود.بنابرایندر آینده نزدیک شاهد افزایش حدود ۳۰ تا ۴۰ درصدی اقلام خواهیم بود.»
کاهش درآمد واقعی حقوق‌بگیران که بیشترین جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند
مصطفی پوردهقان اردکان، عضو کمیسیون صنایع و معادن در مجلس دوازدهم؛ در ادامه گفت: «عمده جمعیت شاغل کشور، یا همان «جمعیت فعال» عمدتاً حقوق‌بگیر ثابت هستند. یعنی یا کارگر هستند یا کارمند. اگر خانواده آنها را 3 نفر در نظر بگیریم عمده جمعیت کشور را جمعیت حقوق‌بگیر ثابت تشکیل می‌دهند و بقیه افراد دارای مشاغل آزاد هستند. مشاغل آزاد در صورت گرانی اقلام می‌توانند به نوعی درآمد خود را با این افزایش تطابق دهند، چون خودشان افزایش نرخ دستمزد را اعمال کنند. اما کارگر یا کارمندی که متوسط حقوق 20 تا 25 میلیون تومان حقوق می‌گیرد، نمی‌تواند افزایش حقوق داشته باشد. به همین دلیل، در شرایط اقتصادی کنونی فاصله بین درآمدها و هزینه‌ها روزبه‌روز بیشتر می‌شود. از یک طرف هزینه‌ها بالا می‌رود و از سوی دیگر درآمد واقعی به واسطه تورم کاهش پیدا می‌کند. یعنی دو ماه پیش ۲۰ میلیون تومان هر چقدر قدرت خرید داشت، الان حدود ۱۰درصد از قدرت خرید خود را از دست داده است، چون تورم ماهانه حدود ۵ تا ۷ درصد است. در چشم‌انداز کنونی اقتصاد ایران؛ شرایط به‌شدت رو به وخامت است و ثابت نیست.»
به وزیر اقتصاد گفتم که فهمی از شرایط اقتصادی کشور ندارد
پوردهقان با اشاره به طرح سوالش از وزیر اقتصاد و دارایی در مجلس، تاکید کرد: «من از وزیر خواستم که به مردم بگویند آیا این شرایط به خاطر جنگ است یا به خاطر سیاست‌های اشتباه و بی‌خردی در حوزه سیاست‌گذاری؟ ایشان صراحتاً گفت: «فقط جنگ است.» یعنی سیاست‌ها ما خوب است و فقط جنگ دلیل این شرایط است. من عنوان کردم که شما هنوز فهمی از شرایط فعلی کشور ندارید، یعنی هنوز فکر می‌کنید که سیاست‌های شما خوب است و این شرایط به خاطر جنگ به وجود آمده است، در صورتی که چنین چیزی نیست.»
درآمد دولت در جنگ از مالیات و فروش نفت افزایش پیدا کرد
او افزود: «شرایط جنگی هنوز تاثیر خود را بر اقتصاد نگذاشته و تازه قرار است سایه خودش را بر حوزه اقتصاد بیندازد. یعنی ما تا الان فروش نفت داشتیم و نفت روی دریا را تاکنون فروخته‌ایم. البته ما در بودجه نفت را ۵۰ دلار محاسبه و لحاظ کردیم اما قیمت نفت در بازار به 100 دلار رسید که ایران با تخفیف آن را بین 70 تا ۸۰ دلار فروخته است. یعنی درآمد حاصل از فروش نفت افزایش پیدا کرده است. بررسی درآمدهای مالیاتی کشور در آمار هفت، هشت‌ماهه نیز حاکی از افزایش درآمد مالیاتی است؛ یعنی آن هم تکانه‌ای نداشته است. اما حالا که نفت روی دریا به فروش رسیده و تمام شده تازه تکانه آن در اقتصاد خود را نشان می‌دهد. پس تا الان هر مسئله‌ای در معیشت مردم اتفاق افتاده، عمدتاً به واسطه سیاست‌های اشتباه ارزی و پولی بوده که در بانک مرکزی و اقتصاد در دستور کار قرار گرفته است. به آقای رئیس‌جمهور هم هشدار دادیم که حتماً باید تغییر سیاست انجام شود و باید به سمتی برویم که قدرت خرید مردم را حفظ کنیم. قدرت خرید مردم اینطوری نیست که مدام روی آن وزنه بگذاریم و سنگینش کنیم.»
بانک مرکزی در جلسات مجلس مدعی شد که نوسان بازار را گرفته است
این نماینده مجلس با اشاره به اینکه در کشورهای پیشرفته تورم سالانه 2 تا 3 درصد است، گفت: «در کشورهای پیشرفته تورم سالانه به 3 درصد به معنای بحران است. طبق آمار رسمی بانک مرکزی در حال حاضر ماهانه 5 تا 7 درصد تورم در کشور وجود دارد. این حرف شوخی نیست؛ تلخ و دردناک است. اگر جمعیت حقوق‌بگیر کم بود، می‌شد یک فکری کرد اما حالا زنگ خطر در حوزه فقر نسبی در ایران به‌شدت به صدا درآمده است. در مقابل این سخنان یک بخشی از مسئولان هوشیارند و به دنبال تغییر سیاست می‌روند، بخش دیگر می‌گویند این زنگ خطر نیست و شاید زنگ تعطیلی کلاس است. یک بخشی هم پنبه در گوششان کرده‌اند و می‌گویند صدای شرایط بد را نمی‌شنویم. این واکنش‌ها را ما از نزدیک می‌بینیم؛ یعنی در جلسات مکرر، برخی مانند بانک مرکزی می‌گویند: «این زنگ خطر نیست، ما نوسانات را گرفته‌ایم.» یک‌سری در این جلسات با ارقام و اعداد بازی می‌کنند. عده دیگری هم می‌گویند اصلا زنگی به صدا درنیامده است، ما سبد کالا می‌دهیم و با وجود تورم هم قدرت خرید مردم هنوز دچار مسئله نشده است. اما برخی امیدوارند که آقای رئیس‌جمهور، به‌عنوان مسئول تیم اجرایی کشور، تغییراتی در بدنه حوزه و سیاست‌های اقتصادی کشور ارائه بدهد وگرنه حتماً تا پایان سال شرایط وخیم‌تر و سخت‌تر خواهد شد.»
چیزی به نام طبقه متوسط نداریم
پوردهقان درباره شرایط طبقه متوسط، تاکید کرد: «سه ساله، چهار سال است که طبقه متوسط نداریم. طبقه متوسط یعنی فرهیختگان حقوق‌بگیر ثابت که یا معلم، استاد دانشگاه، پرستار، پلیس، کارگر یا کارمند هستند. طبقه متوسط به غیر از حقوق‌بگیر ثابت نیستند. طبقه متوسط الان در سال سومی هستند که سقوط کرده‌اند و ما چیزی دیگر به نام طبقه متوسط نداریم. در حال حاضر اقشاری در کشور هستند که در این بلبشوی اوضاع اقتصادی ماهی‌های درشتی بر سر سفره‌شان آمده، در مقابل آنها عمده جمعیتی هستند که به جز تور ماهیگیری پاره چیزی بر سر سفره‌های خالی‌شان نیامده و هیچ چیزی نصیبشان نشده است. تور ماهیگیری این قشر پاره شده و از بین رفته به همین دلیل قدرت گرفتن ماهی را از دست داده‌اند. در شرایط به‌هم‌ریخته، بی‌نظمی و سیاست‌ها اشتباه معمولاً بی‌عدالتی‌های به‌شدت عجیبی رخ می‌دهد.
آنهایی که در صف خرید خودروی لوکس هستند پول خود را کجا آوردند؟
این نماینده مجلس برای توضیح این ناعدالتی، گفت: «وقتی دولت برای واردات خودروهای لوکس تعرفه ۱۸۰ درصدی می‌گذارد، یعنی تعرفه موجود را دو برابر می‌کند، شاهدیم چه صفی برای خرید بنز، لندکروز و خودروهای لوکس تشکیل می‌شود. این یک گوشه‌ای از نماد اقشار پردرآمد است. آدم تعجب می‌کند که آنها چه درآمدی دارند و کسب‌وکارشان چیست؟ کجای نقشه مولدسازی و تولید نقش آفرینی می‌کنند؟ بررسی که می‌کنیم مشخص می‌شود که این افراد در شرایط نوسانی شدید قمار خریدوفروش کرده‌اند و کارشان گرفته است. بخش دیگری از این قشر هم توانسته‌اند در حوزه ارزی به منابع دسترسی پیدا کنند و ارز را برنگردانده‌اند. برخی هم به واسطه تغییر سیاست ارزی که آقای همتی یک‌دفعه نرخ ارز را از ۷۰ هزار تومان به ۱۹۰ هزار تومان رساند به این جایگاه رسیده‌اند. یعنی در خانه دلار داشتند و تغییر قیمت ناگهانی دلار از ۷۰ هزار تومان به ۱۹۰ هزار تومان به نفع او شده است.»
این نماینده با اظهار تاسف، تاکید کرد: «تلخ‌ترین جای قصه این است که هنوز از این سیاست‌های خود دفاع می‌کنند. روز سوال از وزیر گفتم دو شوک ایجاد کردید، مثل این است که دو بار مشق نوشتید؛ یک بار از روی مشق خود بخوانید، ببینید کجای آن اشتباه است. از شوک سوم ارزی حرفی نزنید. شوک سوم یعنی شوک به طرح مردهای که تن اقتصاد را از بین می‌برد چون تحمل شوک دیگری را ندارد. اما قرار است همچنان این سیاست اشتباه ادامه پیدا کند.»
آمارهای تلخی شرایط بد کاهش درآمدی و کالاهای ضروری مکررا به ما می‌رسد
او در واکنش به این که سلامت از سبد خانوار حذف شده یا در حال حذف است، گفت: «متاسفانه این روند طبیعی فقر است. فقر افراد را به سمتی می‌برد که ابتدا نیازهای رفاهی را کنار می‌گذارند و با گذشت زمان نیازهای ضروری هم اولویت‌بندی می‌شوند تا جایی که بین سلامت و خوردن یک کدام را انتخاب کند. قطعاً افراد به سمت تامین کالاهای خوراکی می‌روند. آمارهای تلخی مکرر می‌رسد از شرایط بد کاهش درآمدی و حذف برخی از کالاهای ضروری، نه کالاهای رفاهی از سبد کالای مردم و روند موجود نشان‌دهنده این است که آثار آن در کوتاه‌مدت و بلندمدت، مردم جامعه را دچار مسائل خاص و مشکلات می‌کند.»
می‌دانستیم دستکاری ارزی روی کالای ضروری و معیشت مردم فشار مستقیم وارد می‌کند
پوردهقان در پاسخ به این سوال که با توجه به قیمت‌های سرسام‌آور کالاهای اساسی آیا کالابرگ یک میلیونی می‌تواند حداقل کالری مورد نیاز مردم را تامین کند؟ به دیده بان ایران گفت: «ما سبد کالا را به‌عنوان موضوع علمی مطرح نمی‌کنیم. درآمد مردم از محل کارشان باید این‌قدر خوب باشد که اصلاً وارد این فضاها نشویم. اما وقتی دولت تصمیم گرفت که نرخ ارز را دستکاری کند و ما می‌دانستیم تبعات دستکاری کردن و شوک ارزی بر کالای ضروری مردم و معیشت فشار مستقیم وارد می‌کند به همین دلیل دولت را ملزم کردیم که از محل درآمدهای ارزی نفری هزار تا 1300 کیلوکالری را در نظر بگیرد و برحسب آن، اقلام پروتئینی و ویتامینه را تأمین کند. به دولت هم اعلام کردیم: «برای ما مهم است که چه اقلامی در این سبد وجود داشته و مثلاً یک کیلو گوشت، شیر و اقلام دیگر در آن باشد، حالا با هر قیمتی که هست، دولت باید پیش‌بینی بودجه‌اش را کند.» آقای رئیس‌جمهور هم در تلویزیون گفت که ما اجازه نمی‌دهیم بخشی از سبد کالا حذف شود. طبق گزارشی که اخیراً به ما رسیده، متأسفانه دولت فقط می‌تواند ۲۵ درصد از آن چیزی که هدف‌گذاری مجلس بود را تأمین کند. یعنی عدد ریالی که دولت جهت تأمین سبد کالا در اختیار مردم قرار می‌دهد، فقط ۲۵ درصد از کل آن سبد کالای هزار کیلوکالری، 1300 کیلوکالری را پوشش می‌دهد. البته ما از روز اول مخالف عدد ریالی بودیم و فقط بحث سبد کالا به صورت توزیع اقلام و ارزاق مطرح شده بود. به همین دلیل است که منابع جدیدی را تعریف کردیم که سبدکالا به ازای هر نفر به سه میلیون برسد؛ یعنی سه برابر بشود تا عمده هزینه‌ها را پوشش بدهد. اما دولت هنوز در تأمین بودجه و ردیف آن دچار مسئله است و می‌گوید من با توجه به کاهش درآمدها شاید نتوانم آن را تأمین کنم. ما این شرایط را پیش‌بینی می‌کردیم و به همین دلیل با شوک ارزی مخالف بودیم. ما می‌دانستیم که این اتفاقات تلخ می‌افتد. امیدواریم بتوانیم تا پایان سال با وجود جلسات، دولت را متقاعد کنیم هزینه‌های دیگر را کاهش داده و به سمت تأمین این مسائل مردم حرکت کند.»
با خاموش کردن دو چراغ دولت ریاضت نمی‌کشید
او درباره کاهش هزینه‌های غیرضرور در دولت، گفت: «شاهدیم که آقای رئیس جمهور وسط جلسات می‌گوید چراغ‌ها را خاموش کنید، پیاده‌روی کنیم یا از این اقدامات نمادین عجیب‌وغریبی که واقعاً نمی‌دانم به آن اعتقاد دارد یا نه. از سوی دیگر نه فقط آقای معاون اجرایی سفرهای بسیاری می‌رود، بلکه معاون مناطق محروم با بهترین لباس شیک و برند خارجی، با شاسی‌بلند می‌روند مناطق روستایی محروم. معلوم است که این هزینه‌های مازاد است. سفرهایی که معاونین رئیس جمهور و وزرا انجام می‌دهند، هزینه‌های غیرضروری است. البته برخی از وزرا خیلی رعایت می‌کنند و بدون تشریفات خاصی اینطرف و آنطرف می‌روند. اما ما در شرایط ریاضتی هستیم و انتظار داریم مردم در این ریاضت با ما همراهی کنند. جدای از ریاضت‌های نمادین یا اقدامات رسانه‌ای برخی در دولت مانند آقای وزیر کشور که در جلسه چراغ خاموش می‌کند که این کارها واقعا در شأن کشور ما نیست، دولت باید هزینه‌های خود را کم کند.»
آقای رئیس جمهور با خاموش کردن دو چراغ ریاضت نمی‌کشد
این نماینده مجلس افزود: «جالب است؛ گزارش یکی از شرکت‌های خصولتی زیرمجموعه وزارت رفاه را نگاه می‌کردم، حدود ۷۰۰ میلیارد تومان فقط هزینه روابط عمومی این شرکت است. گزارش یکی دیگر از شرکت‌های غول حوزه معدنی را هم نگاه می‌کردم که عمده سهام‌دارش دولت است. سفرهای خارجی آقایان آنهم در این شرایط خاص که شاید بازخورد آن‌چنانی هم نداشته باشد، حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیارد تومان، نزدیک به هزار میلیارد تومان، بود. رئیس جمهور باید جلوی این هزینه‌ها را بگیرد و فکری برای این هزینه‌ها کند، نه این که فکر کند با خاموشی چراغ ریاضت کرده است. دولت باید به سمت شناسایی هزینه‌های غیرضروری و حذف آن حرکت کند.»
آقای رئیس جمهور باید کلید چراغ هزینه‌های غیرضرور را بزند
او تاکید کرد: «البته سفر خارجی هم ضروری است و تشریفات هم باید انجام شود، اما در شرایط عادی که سفره مردم رنگین است. اگر در آن زمان باشد مردم هم استقبال می‌کنند. شخص آقای رئیس جمهور به جای زدن کلید برق یکی، دو چراغ باید کلید جاهایی را بزند که هزینه‌های غیرضروری دارند؛ به ویژه در وزارتخانه‌های پردرآمد، مانند وزارت صمت، رفاه، اقتصاد، نفت و جاهایی که بریز و بپاش دارند. به‌راحتی می‌توان این هزینه‌ها را کم کرد و به موضوعات معیشتی اختصاص داد.»
پوردهقان با اشاره به این که فصل بودجه 1406 است، گفت: «واقعاً وقت این است که بعد از پنج دهه، الان که کشور به لحاظ درآمد و هزینه در شرایط خاص ریاضتی قرار دارد، دولت به سمت حذف ردیف‌های غیرضروری برود و تمام ردیف‌هایی که پول می‌گیرند اما به جایی جوابگو نیستند و تاریک‌خانه‌های بودجه‌ای را حذف کند. نه اینکه بودجه را به مجلس تقدیم کند و توپ را در زمین مجلس بیندازد تا این ردیف‌ها را حذف کند. اگر قرار است این ردیف‌ها حذف شود، باید تمام حاکمیت به این نتیجه برسیم. یعنی دولت این ردیف‌ها را در بودجه نیاورد، مجلس هم قول می‌دهد آنها را به بودجه اضافه نکند. ولی اینکه بخواهند هزینه‌ها را گردن مجلس بیندازند، طبیعی است که بخشی از نماینده‌ها همراهی می‌کنند، بخشی همراهی نمی‌کنند و این هزینه‌ها را نمی‌پذیرند.»
منبع: دیده‌بان