در فرانسه‌ای که سال‌ها با شعار آزادی و برابری شناخته شده، اکنون صدها هزار نفر به خیابان آمده‌اند تا از زندگی دشواری بگویند که زیر فشار گرانی، کاهش قدرت خرید و ناامنی اقتصادی گرفتار شده است.
به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه فرهیختگان نوشت: «آدرس ما نباید آینده ما را مشخص کند». این جمله روی پلاکارد یکی از معترضان فرانسوی نقش بسته است؛ جمله‌ای کوتاه و تأثیرگذار که از شکاف عمیق طبقاتی و نگرانی نسلی حکایت دارد که دیگر به وعده‌های سیاست‌مداران برای ساختن آینده‌ای بهتر اعتماد چندانی ندارد. در فرانسه‌ای که سال‌ها با شعار آزادی و برابری شناخته شده، اکنون صدها هزار نفر به خیابان آمده‌اند تا از زندگی دشواری بگویند که زیر فشار گرانی، کاهش قدرت خرید، بحران خدمات عمومی و ناامنی اقتصادی گرفتار شده است.
اعتراضاتی که از مدارس و محله‌های کم‌برخوردار آغاز شد، به‌تدریج به خیابان‌های پاریس، مارسی، لیون و دیگر شهرها کشیده شد و طبق آمار وزارت کشور فرانسه، حدود ۵۵۰ هزار نفر را به میدان آورد. دانش‌آموزانی که از کمبود معلم و امکانات آموزشی شکایت دارند، کارگرانی که نگران دستمزد و بازنشستگی‌اند و خانواده‌هایی که افزایش هزینه‌های زندگی، توان اقتصادی آنان را فرسوده کرده است. اما در پس این نارضایتی‌ها، دو جنگ بزرگ نیز سایه خود را بر اقتصاد فرانسه انداخته‌اند. جنگ اوکراین که از سال ۲۰۲۲ بازار انرژی اروپا را با بحران مواجه کرد و جنگ علیه ایران که با اختلال در انتقال نفت از خلیج‌فارس، موج تازه‌ای از افزایش قیمت سوخت و نگرانی‌های اقتصادی را به همراه آورده است.
نکته قابل‌توجه آنکه امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، خود نیز تأثیر این دو جنگ بر بحران اجتماعی کشورش را تأیید کرده است. او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال گسترش اعتراضات و بازگشت جنبش جلیقه‌زردها، تصریح کرد شهروندان فرانسوی پیامدهای جنگ روسیه علیه اوکراین و جنگ علیه ایران را در زندگی خود احساس می‌کنند. مکرون همچنین افزایش شدید قیمت سوخت را به بحران ژئوپلیتیکی، انسداد تنگه هرمز و اختلال در زیرساخت‌های انرژی مرتبط دانست و تأکید کرد فرانسه در جنگ ایران و آمریکا مشارکت نداشته، اما پیامدهای آن را متحمل شده است.
این بحران دیگر صرفاً در گزارش‌های اقتصادی دیده نمی‌شود؛ وقتی در سپتامبر قیمت متوسط هر لیتر گازوئیل در فرانسه به 2.39 یورو رسید، فشار بر رانندگان، کشاورزان، شرکت‌های حمل‌ونقل و خانوارها شدت گرفت. دولت فرانسه نیز برای مهار بحران، در اکتبر از عرضه ۱۰ میلیون بشکه گازوئیل به بازار خبر داد. اقدامی که نشان می‌دهد پیامدهای جنگ تا چه اندازه به مسئله‌ای داخلی تبدیل شده است. مکرون بار دیگر در سخنرانی خود، پس از ناآرامی‌های گسترده، نگرانی معترضان درباره هزینه زندگی و قیمت سوخت را به رسمیت شناخت و ریشه فشار تازه بر بازار انرژی را جنگ خلیج‌فارس دانست. تأکید او بر عوامل خارجی، پاسخی به همه مطالبات معترضان نیست؛ چراکه بحران مدارس، نابرابری فرصت‌ها، دستمزدها و آینده شغلی جوانان، مشکلاتی هستند که در فرانسه وجود دارند. در ادامه به برخی از پلاکاردهایی اشاره می‌کنیم که در اعتراضات علیه سیستم نابرابر استفاده شدند.
مکرون در این سال‌های اخیر دستاوردی در هیچ عرصه‌ای برای مردم فرانسه نداشته است. یکی از معترضان به همین نکته اشاره کرده است: برای مکرون فلج کردن همه‌چیز به ضرورتی حیاتی تبدیل شده است.
مکرون، حالم را به هم می‌زنی! نمی‌خواهم ریخت لکورنو (لکورنو در حال حاضر نخست‌وزیر است) را ببینم. مکرونیسم به مرحله احتضار رسیده و بیماری اسکوربوت خود را به ما منتقل می‌کند.
وقت آن رسیده که قاطعانه دست به کار شویم. عبارت Prendre le taureau par les cornes یک ضرب‌المثل معروف فرانسوی است که معادلش در فارسی «شاخ گاو را گرفتن» یا «مستقیم به دل مشکل زدن» است.
مترو، کار، قبر!
کتاب‌هایتان را باز کنید، صفحه ۱۷۸۹. به عبارتی کتاب‌های تاریخ را باز کنید؛ به صفحه انقلاب ۱۷۸۹ برگردید! این دست‌نوشته و شعار، به انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ اشاره دارد. انقلابی که به سرنگونی نظام سلطنت مطلقه و دگرگونی ساختار سیاسی و اجتماعی فرانسه انجامید.
آینده ما از نگاه مکرون!
در ۱۷ سالگی دیپلم می‌گیری.
در ۲۰ سالگی گرفتار بی‌ثباتی شغلی و اقتصادی می‌شوی.
در ۴۰ سالگی استثمار می‌شوی.
در ۶۰ سالگی از شدت کار فرسوده می‌شوی.
در ۷۰ سالگی بی‌پول و درمانده می‌شوی.
فرانسه ما سرزمین آزادی، برابری و برادری است؛ فرانسه تو، مکرون، سرزمین ظلمت و تاریکی!
وقتی یخچال‌ها خالی می‌شوند، خشونت شروع می‌شود!
جرئتش را دارید بیایید من را بگیرید
این جمله به امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه اشاره دارد که در ژوئیه ۲۰۱۸، در جریان رسوایی الکساندر بن‌علا، از عبارتی مشابه استفاده کرد. مکرون در واکنش به انتقادها گفته بود: «اگر دنبال مسئول می‌گردند، من اینجا هستم؛ بیایند سراغ من.» حالا معترضان فرانسه همان عبارت را علیه او استفاده می‌کنند.
برای آموختن برابری، هیچ جایی بهتر از مدرسه نیست. این شعار بر نقش آموزش عمومی در ایجاد جامعه‌ای برابر تأکید دارد. معترضان با این عبارت می‌خواهند بگویند مدرسه باید نهادی برای کاهش نابرابری‌های اجتماعی باشد، نه جایی که اختلاف طبقاتی و اقتصادی را بازتولید کند.
مکرون، تو حتی لیاقت نداری برای اعتراض به تو پلاکارد درست کنیم! معترضی که حتی حاضر به ساخت پلاکارد هم نشد و جمله خودش را بر کاغذ نوشت.
برخلاف شعار دولت و ویترینی که از خودش ارائه می‌دهد، اوضاع برای فرانسویان مطلوب نیست. خواسته همگی معترضان کوتاه و گزیده یک چیز است: عدالت اجتماعی.
کار کن، مصرف کن، خفه شو.
