حوزه/ بررسی ریشه‌های روانی طعنه‌زنی در محیط‌های علمی نشان می‌دهد که بسیاری از رفتارهای منفی بازتاب خطای ذهنی سرزنش‌گران است و دختران محجبه با تقویت تاب‌آوری و تمرکز بر وقار علمی می‌توانند نقشی بی‌بدیل در جهاد تبیین ایفا کنند.

به گزارش خبرگزاری حوزه، فشارهای روانی و طعنه‌های اجتماعی در محیط‌های تحصیلی، گاه آرامش روحی دختران پایبند به حجاب برتر را نشانه می‌رود. شناخت ریشه‌های شناختی این سرزنش‌ها و تمایز میان نقص درونی قضاوت‌کنندگان و ارزش فردی، نخستین گام در غلبه بر اضطراب است. در این نوشتار، توصیه‌هایی راهبردی برای حفظ استواری، تقویت وقار علمی و ارتقای تاب‌آوری ارائه می‌شود.

سوال:

من دختری چادری هستم و در محیط دانشگاه، با برخوردهای تند، نگاه‌های سنگین و گاه طعنه‌های هم‌کلاسی‌ها و دیگر دانشجویان روبه‌رو می‌شوم. با این حال، چادر را از صمیم قلب دوست دارم و در آن احساس امنیت و آرامش می‌کنم. اما از زخم زبان‌ها و کنایه‌ها می‌ترسم و می‌خواهم بدانم چگونه می‌توانم بر انتخاب خودم استوار بمانم؟

پاسخ:

انتخاب آگاهانه و از روی علاقه قلبی‌پوشش برتر، نشانگر اصالت، هویت‌مندی و درک عمیق شما از ارزش‌های درونی‌تان است. از منظر آموزه‌های اسلامی، حجاب و چادر، حصار امنی برای صیانت از شخصیت، عفت و کرامت انسانی زن است؛ چنان‌که قرآن کریم در آیه ۵۹ سوره احزاب می‌فرماید: «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلابِیبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنی أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ»؛ «ای پیامبر، به همسران و دختران خود و به زنان مؤمنان بگو که پوشش خود را بر خویش فرو آویزند تا به عفت و پاکدامنی شناخته شوند و از آزار و تعرض در امان بمانند». همچنین در آیه ۳۱ سوره نور، پس از بیان حدود پوشش، هدف تربیتی آن را حفظ پاکی قلبی معرفی می‌کند: «ذلِکَ أَزْکی لَهُمْ»؛ «این برای آنان پاکیزه‌تر است».

در روایات نیز از امام علی (ع) نقل شده است: «الْحِجابُ عِفَّةٌ»؛ «حجاب، مایه عفت و پارسایی است» و از پیامبر اکرم (ص) روایت شده که فرمودند: «الْحَیاءُ مِنَ الْإِیمانِ»؛ «حیا از ایمان است». در کلام نورانی حضرت فاطمه زهرا (س) نیز حجاب برترین و نزدیک‌ترین راه به سوی خداوند شمرده شده است: «فَجَعَلَ اللَّهُ الْإِیمانَ تَطْهِیراً لَکُمْ مِنَ الشِّرْکِ وَ الْحِجابَ تَعَفُّفاً»؛ «خداوند حجاب را مایه عفت و پاکدامنی قرار داد». هنگامی که انسان مومن بداند انتخاب پوشش او منطبق بر رضایت خالق متعال، سیره اهل بیت (ع) و حکمت الهی است، بهای نیش و کنایه‌های سطحی دیگران رنگ می‌بازد و در نظرش ناچیز جلوه می‌کند. تقویت ارتباط معنوی با خداوند و ذکر قلبی، منبع لایزالی از آرامش و امنیت روانی را در درون فرد پدید می‌آورد که همچون سپری پولادین در برابر طوفان قضاوت‌های منفی دیگران عمل می‌کند؛ این پشتوانه محکم دینی، ریشه‌یابی آرامش درون را تضمین کرده و انگیزه درونی برای پایداری در مسیر ارزش‌ها را فزونی می‌بخشد.

از دیدگاه روان‌شناسی شناختی و تحلیل رفتار متقابل، ترس از نگاه‌ها و زخم‌زبان‌ها معمولاً ریشه در خطاهای شناختی نظیر «ذهن‌خوانی» (پنداشت قطعی درباره افکار منفی دیگران) و «اهمیت افراطی دادن به تایید اجتماعی» دارد که بخش عمده‌ای از اضطراب اجتماعی را در محیط‌های دانشگاهی شکل می‌دهد. با تمرینِ تکنیک‌های بازسازی شناختی، لازم است به خود یادآور شوید که این‌گونه قضاوت‌های شتاب‌زده، بازتاب‌دهنده جهان‌بینی محدود، چالش‌های درونی و نقص‌های فکری خودِ گویندگان است، نه معیاری عینی برای سنجش شایستگی یا ارزش فردی شما. در نتیجه، دستیابی به استقلال روانی و بلوغ هیجانی به شما کمک می‌کند تا به جای تمرکز بر بازخوردهای بیرونی، قطب‌نمای درون خود را بر اساس اهداف و ارزش‌های اصیل انسانی و الهی تنظیم نمایید و با خاطری آسوده به مسیر رشد علمی ادامه دهید. برای ثبات قدم عملی و اثربخش در محیط دانشگاه، توسعه مهارت «تاب‌آوری اجتماعی» و قاطعیت رفتاری امری حیاتی است که با حضور همراه با آرامش درونی، وقار علمی و اخلاق نیکو محقق می‌گردد، زیرا رفتار وزین و توأم با وزانت علمی، کارآمدترین و قاطع‌ترین پاسخ به هرگونه کنایه احتمالی خواهد بود.

یادتان باشد انسان‌های بزرگ معمولاً در مسیرهای تعالی‌بخش با موانع و آزمون‌های سخت مواجه می‌شوند و مواجهه با این چالش‌ها، محکِ جدی برای سنجش میزان خلوص و استواری اراده است. همچنین برقراری پیوند سازنده با اساتید فرهیخته و دانشجویان همفکر و حامی، محیطی امن و موجی از انرژی مثبت را فراهم می‌سازد تا با اطمینان خاطر کامل، هویت ارزشمند خود را حفظ نموده و در این مسیر پرشکوه با اقتدار، آرامش و گام‌های استوار پیش بروید.

در تکمیل این پشتوانه‌ها، رهنمودهای رهبر شهیدمان نیز افق روشنی پیش روی شما می‌گشاید؛ ایشان در بیانات متعدد خود حجاب را «حفظ حریم شخصیت و ارزش زن» دانسته و تصریح کرده‌اند که عفاف و حجاب از نشانه‌های «هویت اسلامی» و مایه «امنیت و آرامش روانی» جامعه است، و بانوان محجبه را «سربازان خط مقدم جهاد تبیین» و «پرچم‌داران ارزش‌های دینی» خوانده‌اند. ایشان بارها تاکید کرده‌اند که دشمن با تمام توان در پی «کمرنگ کردن ارزش حیا و عفاف» است و ایستادگی بانوان محجبه در برابر این هجمه، عبادتی بزرگ و اقدامی ارزشمند شمرده می‌شود؛ چنان‌که فرمودند: «حجاب شما، مایه افتخار و عزت کشور و نظام اسلامی است».

بر این اساس، حضور شما با چادر در دانشگاه، تنها یک انتخاب شخصی نیست، بلکه حرکتی در مسیر «جهاد تبیین» و ترویج عملی ارزش‌های الهی است؛ پس با تکیه بر این پشتوانه‌های دینی، روان‌شناختی و رهنمودهای حکیمانه رهبری، با قلبی مطمئن و اراده‌ای استوار، این مسیر نورانی را ادامه دهید و بدانید که «زشتی و تلخی طعنه‌ها، هرگز به زیبایی و شیرینی این انتخاب نمی‌رسد».

منبع: پرسمان