نفت بهران در شهریور ۱۴۰۵ با افت ۳۰ درصدی تولید و کاهش ۳۲ درصدی فروش نسبت به شهریور سال گذشته مواجه شد، اما درآمد شرکت ۸۰ درصد افزایش یافت. این واگرایی نشان می‌دهد جهش نرخ فروش، افت حجم فعالیت را پوشانده؛ آن هم در شرایطی که تولید شرکت نسبت به ماه گذشته نیز کاهش یافته است.
به گزارش تجارت نیوز، شرکت نفت بهران با نماد «شبهرن» که 30 درصد از سهام آن متعلق به بنیاد مستضعفان بوده از تولیدکنندگان باسابقه روانکارها و روغن‌های صنعتی و موتوری در کشور است. عملکرد این شرکت اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا تنوع محصولات آن، از روغن موتور بنزینی و دیزلی تا روغن پایه، روغن‌های فرآیندی، پارافین وکس و گریس، امکان بررسی همزمان وضعیت تولید، فروش و درآمد را فراهم می‌کند.
با این حال، آمار شهریور ۱۴۰۵ تصویری منفی از عملکرد عملیاتی شبهرن ارائه می‌دهد. مجموع تولید شرکت کاهش یافته، فروش نیز به سطح سال گذشته نرسیده و بخش مهمی از محصولات اصلی، به‌ویژه روغن موتور دیزلی و روغن‌های فرآیندی، با افت شدید حجم مواجه شده‌اند. در مقابل، افزایش نرخ فروش باعث شده درآمد شرکت رشد کند؛ رشدی که بیش از آنکه از توسعه فعالیت عملیاتی حکایت داشته باشد، از افزایش قیمت‌ها و اثر تورم بر فروش محصولات ناشی می‌شود.
نکته مهم‌تر آن است که تولید شبهرن در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل نیز کاهش یافته و به کمترین سطح پس از جنگ رسیده است؛ موضوعی که در کنار افت فروش سالانه، ضرورت بررسی دقیق‌تر وضعیت تولید شرکت را برجسته می‌کند.
افت ۳۰ درصدی تولید و عقبگرد محصولات اصلی
مجموع تولید نفت بهران از ۶۱ میلیون و ۵۳۷ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴۳ میلیون و ۴۸ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. به این ترتیب، تولید شرکت در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور ۱۴۰۴، ۳۰ درصد کاهش داشته است؛ افتی که نشان می‌دهد فعالیت تولیدی شبهرن به‌طور محسوسی کوچک‌تر شده است.
در میان محصولات اصلی، تولید روغن موتور بنزینی از ۱۲ میلیون و ۱۴۸ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۵ میلیون و ۷۰۵ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ کاهش یافته و ۵۳ درصد افت کرده است. وضعیت روغن موتور دیزلی نیز نامطلوب‌تر بوده؛ تولید این محصول از ۱۲ میلیون و ۳۲۷ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴ میلیون و ۶۶۶ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۶۲ درصد کاهش یافته است.
تولید روغن‌های فرآیندی یا اکسترکت نیز از ۲۰ میلیون و ۵۳۲ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۳ میلیون و ۷۵۶ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۳۳ درصد افت کرده است.
در مقابل، تولید روغن‌های صنعتی با رشد ۳ درصدی، از ۶ میلیون و ۲۷۹ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۶ میلیون و ۴۸۰ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. تولید روغن پایه نیز از ۳ میلیون و ۷۶۷ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴ میلیون و ۲۱۱ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۱۲ درصد رشد کرده است.
تولید سایر محصولات نیز از ۲ میلیون و ۸۹۴ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴ میلیون و ۴۶۶ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۵۴ درصد افزایش یافته است. پارافین وکس با تولید ۳ میلیون و ۱۹۲ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ در مقایسه با ۲ میلیون و ۸۸۴ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴، رشد ۱۱ درصدی داشته است. تولید ضدیخ نیز از ۳۷۷ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۳۸۸ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۳ درصد بالا رفته است. در مقابل، تولید گریس از ۳۳۰ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۸۳ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ کاهش یافته و ۴۴ درصد افت کرده است.
این آمار نشان می‌دهد رشد چند گروه محصول نتوانسته افت سنگین روغن‌های موتوری و فرآیندی را جبران کند. کاهش تولید در محصولاتی مانند روغن موتور دیزلی و بنزینی، از نقاط ضعف اصلی عملکرد شبهرن در شهریور بوده است.
عقب‌ماندگی فروش از سال گذشته
مجموع فروش شرکت نیز از ۶۴ میلیون و ۵۵۹ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴۳ میلیون و ۷۸۹ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ کاهش یافته است. به این ترتیب، مقدار فروش شبهرن در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور ۱۴۰۴، ۳۲ درصد افت کرده است؛ کاهشی که نشان می‌دهد ضعف عملکرد تنها به خطوط تولید محدود نمانده و به فروش محصولات نیز رسیده است.
فروش روغن موتور بنزینی از ۱۱ میلیون و ۷۰۱ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۶ میلیون و ۶۸۴ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۴۳ درصد کاهش یافته است. فروش روغن موتور دیزلی نیز از ۱۲ میلیون و ۶۵۷ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴ میلیون و ۳۱۷ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ سقوط کرده و ۶۶ درصد افت داشته است.
در بخش روغن‌های فرآیندی، کاهش شدیدتر است. فروش این محصول از ۲۲ میلیون و ۳۱۸ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۷ میلیون و ۳۷۱ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۶۷ درصد کاهش یافته است.
در مقابل، فروش روغن‌های صنعتی از ۵ میلیون و ۲۶۲ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۵ میلیون و ۸۰۲ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۱۰ درصد رشد کرده است. فروش روغن پایه نیز از ۷ میلیون و ۲۷۰ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۹ میلیون و ۷۵۸ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۳۴ درصد بالا رفته است.
فروش سایر محصولات با رشد ۱۳۴ درصدی، از یک میلیون و ۹۸۱ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴ میلیون و ۶۴۰ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. فروش پارافین وکس نیز از ۲ میلیون و ۸۳۶ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۴ میلیون و ۵۶۲ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۶۱ درصد رشد کرده است. ضدیخ با فروش ۵۰۳ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ در برابر ۴۲۰ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴، رشد ۲۰ درصدی داشته و فروش گریس نیز از ۱۱۳ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۵۱ هزار لیتر در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۳۴ درصد افزایش یافته است.
در مجموع، رشد فروش برخی محصولات فرعی و روغن پایه نتوانسته افت سنگین روغن‌های موتوری و فرآیندی را جبران کند. این ترکیب فروش، وابستگی رشد درآمد به نرخ‌ها را پررنگ‌تر می‌کند.
رشد ۸۰ درصدی درآمد با وجود سقوط حجم فروش
با وجود کاهش تولید و فروش، مبلغ فروش شبهرن از ۴ هزار و ۴۸۶ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۸ هزار و ۹۱ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ رسیده است. این رقم از رشد ۸۰ درصدی درآمد در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور ۱۴۰۴ حکایت دارد؛ رشدی که در نگاه نخست مثبت به نظر می‌رسد، اما در کنار افت ۳۲ درصدی حجم فروش، کیفیت آن محل تامل است.
درآمد روغن موتور بنزینی از یک هزار و ۵۶۵ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۲ هزار و ۳۵۹ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۵۱ درصد رشد کرده است؛ با این حال، حجم فروش همین محصول ۴۳ درصد کاهش داشته است. درآمد روغن موتور دیزلی نیز از یک هزار و ۲۳۰ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۸۵۳ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۳۱ درصد افت کرده است.
درآمد روغن‌های صنعتی از ۵۵۱ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به یک هزار و ۷۱۳ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۲۱۱ درصد رشد کرده است. درآمد روغن پایه نیز از ۳۹۲ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به یک هزار و ۴۲۲ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۲۶۳ درصد بالا رفته است.
در بخش سایر محصولات، درآمد از ۱۱۳ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۸۴۴ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۶۴۵ درصد رشد کرده است. درآمد پارافین وکس نیز از ۹۶ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۳۳۱ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۲۴۴ درصد رشد داشته است. درآمد ضدیخ از ۴۶ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۲۶ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ رسیده و ۱۷۱ درصد بالا رفته است. درآمد گریس نیز از ۲۱ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۸۰ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۲۸۲ درصد رشد کرده است.
در مقابل، درآمد روغن‌های فرآیندی از ۴۷۱ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به ۳۶۳ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ کاهش یافته و ۲۳ درصد افت کرده است. این کاهش نشان می‌دهد افزایش نرخ‌ها نیز در همه محصولات نتوانسته افت حجم فروش را جبران کند.
رشد درآمد جای افت تولید را نمی‌گیرد
عملکرد شهریور ۱۴۰۵ نفت بهران از یک شکاف جدی میان درآمد و فعالیت عملیاتی حکایت دارد. تولید شرکت ۳۰ درصد و فروش آن ۳۲ درصد نسبت به شهریور ۱۴۰۴ کاهش یافته، اما درآمد ۸۰ درصد رشد کرده است. این واگرایی نشان می‌دهد رشد نرخ فروش، عامل اصلی افزایش درآمد اسمی بوده و نباید آن را به‌تنهایی نشانه بهبود عملکرد عملیاتی دانست.
از سوی دیگر، افت تولید نسبت به ماه گذشته و رسیدن آن به کمترین سطح پس از جنگ، نگرانی درباره پایداری فعالیت شرکت را بیشتر می‌کند. البته برای ارزیابی دقیق‌تر، بررسی آمار ماه قبل و حاشیه سود محصولات نیز ضروری است؛ اما داده‌های موجود به‌روشنی نشان می‌دهند که رشد درآمد فعلا با افزایش حجم تولید و فروش پشتیبانی نمی‌شود.
اگر شبهرن نتواند افت تولید روغن‌های موتوری و فرآیندی را مهار کند و فروش محصولات اصلی را بهبود دهد، اتکا به افزایش نرخ‌ها برای حفظ رشد درآمد می‌تواند به راهکاری ناپایدار تبدیل شود. در چنین شرایطی، معیار مهم برای ارزیابی ماه‌های آینده نه صرفا افزایش درآمد، بلکه بازگشت حجم تولید و فروش به سطوح بالاتر خواهد بود.
گزارش‌های بیشتر را در صفحه بورس بخوانید.