دولت اعلام کرده است که بخشی از کالاهای اساسی ذخیره شده و تأمین تا پایان سال ادامه دارد اما در شرایط محاصره اقتصادی، پرسش اساسی این است که این ذخیره تا کجا کفایت می‌کند و مسیر تأمین بعد از آن چه می‌شود؟
با وجود محاصره‌ی دریایی، کالا همچنان وارد کشور می‌شود اما نه از مسیر مستقیم. محمدرضا پورابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتگو با تابناک می‌گوید که شبکه‌ای از مسیرهای غیرمستقیم دریایی و زمینی فعال شده است و آنچه در ظاهر یک بن‌بست به نظر می‌رسد، در عمل به یک مسیر پیچیده تبدیل شده است که ادامه گفتگو را در ادامه می خوانید:
در شرایط فعلی، کاهش واردات چه کالاهایی منطق اقتصادی دارد و چه اثری بر تولید می‌گذارد؟
کاهش واردات کالاهای غیرضروری و غیراساسی و کالاهایی که به درد تولید نمی‌خورند، شرایط را عادی‌تر می‌کند و هرگونه کاهش در این حوزه می‌تواند اثر مثبتی بر عملکرد اقتصاد داشته باشد.
بنابراین اصل ماجرا این است که کاهش میزان واردات وقتی واردات کالاهای غیرضروری و غیراساسی و کالاهایی که به درد تولید نمی‌خورند کنار گذاشته شود می‌تواند تأثیر مثبتی بر عملکرد اقتصاد بگذارد که این اولویت‌بندی حتی در شرایط عادی هم بی‌منطق نیست.
تولید آسیب می‌بیند، چاره‌ای جز این نیست
به نظر شما کنار گذاشتن بخشی از واردات، به تولید آسیب نمی‌زند؟
خواسته یا ناخواسته، وقتی کشور با مدیریت منابع ارزی روبه‌روست، این وضعیت شبیه مدیریت منابع بودجه‌ای است؛ مثل بودجه‌ی یک خانواده باید مدیریت کند که در مدیریت منابع، اولویت دادن به دارو و کالای اساسی مبنای منطقی دارد. به همین جهت اگرچه ناشی از عدم اختصاص ارز به بخش‌های دیگر، ممکن است موجب اختلال در بخش تولید هم شود، اما چون این دوران، دوران گذار است و طبیعتاً بعد برای آن تصمیم‌گیری می‌شود، چاره‌ای جز این نیست.
در سطح فردی هم همین‌طور است؛ اگر با محدودیت روبه‌رو شوید، حتی تعمیر ماشین خودرویتان را هم عقب می‌اندازید، اما داروی بچه و هزینه‌ی بیمارستان را نمی‌توانید عقب بیندازید که برای گذار از این مرحله، این انتخاب اجتماعی‌ناپذیر است. بنابراین آثار منفی کاهش سهم کالاهای بخش تولید هم قابل انکار نیست، اما هر مقداری که گشایش ایجاد شود، می‌توان تخصیص را هم اصلاح کرد.
سرمایه ایرانیان خارج از کشور و منطق تخصیص ارز
اگر فرض را بر استفاده از ارز و سرمایه‌ی شخصی ایرانیان خارج از کشور برای توقف واردات خودرو که اخیرا رییس جمهور دستور آن را صادر کرد بگیریم، توقف واردات چگونه به تأمین منابع کالای اساسی کمک می‌کند؟
موضوع این است که اگر خلأ ارزی داشته باشید، تخصیص آن واردات مورد نیاز کشور، اولویت کشور است؛ چه بخواهیم و چه نخواهیم منابع هم مال هر کسی که باشد چه ایرانیان خارج از کشور یا مقیم خارج این موضوع مهم نیست اما نکته اصلی این است که تراز تجاری قطع نشود و تراز تجاری باید توسط مبادله و توافق حفظ شود که فارغ از این بحث، در بازع زمانی موجود، باید برای همین موضوع بسترسازی شود.
تأمین کالای اساسی در محاصره اقتصادی
با توجه به قطع یا کاهش روابط تجاری برخی کشورها با ایران، چه تمهیداتی برای تأمین کالای اساسی اندیشیده شده و این وضعیت چه اثری بر معیشت مردم و قیمت کالاهای اساسی دارد؟
دولت تلاش جدی دارد که کالای اساسی را در بازه زمانی حداقل تا پایین‌سال که بخشی از آن ذخیره شده است را در دسترس قرار دهد که این امر کاملاً طبیعی و اجتماعی‌ناپذیر است. اما مسیر حرکت برای تأمین این کالا، چارچوب مشخصی دارد و دولت با کشورهای همسایه و مسیرهای دیگری که می‌تواند تأمین کند، دنبال می‌کند حتی از مسیر دریا و با وجود محاصره دریایی، بخشی از کالاهای اقتصادی از مسیر دریا و از مسیرهای غیرمستقیم تأمین می‌شود.
مسیرهای تأمین کالا؛ زمینی، آبی و غیرمستقیم است
مسیر تأمین کالا درحال حاضر که محاصره دریایی هستیم از چه طریق است؟
این مسیر از طریق کشورهای هم‌مرز دنبال می‌شود؛ کشورهایی که فعلاً با آن‌ها ارتباط داریم که روسیه هم شریک راهبردی ماست، هرچند همسایه نیست و واردات از کشورهای هم‌مرز، چه از مسیر آبی و چه از مسیر خشکی، در جریان است که به نظرم اولویت کشور هم همین است که بتواند سریع‌تر بخشی از منابع خودش را کامل‌تر و جامع‌تر کند تا بتواند بازی زمانی شش‌ماهه، نه‌ماهه یا یک‌ساله را پشت سر بگذارد.
المیرابابایی