اراک - ایرنا - گذر از کشاورزی معیشتی به تولید دانش‌بنیان، بیش از هر موردی در گرو پیوند ناگسستنی تئوری با مزرعه و تربیت تکنسین‌های ماهر است، ضرورت حیاتی که بررسی ابعاد آن در استان مرکزی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری بر آموزش‌های مهارتی تا چه اندازه می‌تواند فرآیندهای تخصصی را دگرگون کند و آینده امنیت غذایی را رقم بزند.
به گزارش ایرنا، کشورهای پیشرو در بخش کشاورزی سال‌ها است که مزرعه را به عنوان یک آزمایشگاه زنده و پویا می‌شناسند، جایی که سودآوری و پایداری تولید، مستقیما به میزان تسلط نیروی انسانی بر فنون تخصصی و عملیاتی وابسته است و آموزش‌های سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای پیچیده این صنعت نیست.
تلفیق دانش روز با مهارت‌های میدانی، ضریب خطا را در فرآیندهای حساس تولیدی به‌شدت کاهش می‌دهد، به‌طوری‌که تسلط بر فنونی چون مدیریت تغذیه گیاهی، هرس اصولی، اصلاح ارقام و پیوندزنی پیشرفته، مرز میان یک تولید پرهزینه و کم‌بازده را با محصولی باکیفیت، زودرس و مقاوم در برابر تنش‌های محیطی رقم می‌زند.
به همین دلیل بسترسازی برای مهارت‌آموزی هدفمند در استان مرکزی به عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی کشور، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای توانمندسازی بهره‌برداران، ایجاد اشتغال مولد روستایی و صیانت از منابع پایه آب و خاک به شمار می‌رود که تحقق آن نیازمند هم‌افزایی ساختاری بین نهادهای آموزشی و اجرایی است.
استارت دوره‌های تخصصی مهارت‌آموزی در کشاورزی استان مرکزی
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی گفت: توسعه مهارت‌های تخصصی و تربیت نیروی کارآمد، رویکرد نوین این مرکز برای ارتقای بهره‌وری و علمی‌سازی فرآیندهای کشاورزی در استان است.
علی‌اکبر داودی‌راد افزود: برخلاف بخش صنعت که مدارک مهارتی مشخصی برای ورود به بازار کار دارد، در بخش کشاورزی خلا آموزش‌های مهارتی هدفمند احساس می‌شد که این طرح با همکاری اتاق اصناف کشاورزی و سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی آغاز شده است.
وی بیان کرد: هدف‌گذاری اصلی، تربیت نیروهای متخصصی مانند پرستار ماهر کشاورزی است که ضمن ایجاد اشتغال پایدار و درآمدزایی، مدیریت باغ و مزارع از حالت سنتی به شیوه‌های کاملا علمی و فنی تغییر یابد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی ادامه داد: در زمینه همکاری با دانشگاه جامع علمی‌کاربردی نیز بسترهای مناسبی تعریف شده و هماهنگی‌هایی صورت گرفته که صدور گواهینامه‌های رسمی دوره‌های مهارتی با مشارکت این دانشگاه انجام شود.
داودی‌راد اظهار کرد: ظرفیت‌سنجی‌های اولیه به‌ویژه در بخش بانوان متقاضی اشتغال انجام شده و دوره‌های تخصصی در قالب انتقال دانش و طرح محققان معین در حال برگزاری است.
وی گفت: آموزش شیوه‌های نوین پیوند در باغ انار و گردو از نمونه‌های موفق این دوره‌ها به شمار می‌رود که نقش مستقیمی در اصلاح ارقام، افزایش کیفیت، مقاومت در برابر شرایط محیطی و تولید محصولات زودرس و سازگار با اقلیم منطقه دارد.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی خاطرنشان کرد: این برنامه‌های مهارتی در استان کلید خورده و بخشی از دوره‌های آموزشی با هدف توانمندسازی بهره‌برداران با جدیت در دست اجرا است و آمادگی همکاری با دانشگاه علمی کاربردی نیز وجود دارد.
آمادگی دانشگاه علمی کاربردی برای همکاری با بخش کشاورزی استان مرکزی
رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان مرکزی با اشاره به نبود مرکز تخصصی مهارتی در بخش کشاورزی این استان، گفت: پیشنهادهایی برای راه‌اندازی مراکز جدید ارایه شده است و قطعا گسترش آموزش‌های «در جوار صنعت» برای ارتقای مهارت دانشجویان و فعالین بخش کشاورزی نقش کلیدی دارد.
ابراهیم آقامحمدی اظهار کرد: هم‌اکنون هیچ مرکز فعال علمی‌کاربردی در بخش کشاورزی استان مرکزی وجود ندارد، در حالیکه با توجه به شرایط اقلیمی و تنش‌های آبی، عبور از کشاورزی سنتی و حرکت به سمت روش‌های علمی این موضوع، امری ضروری و کمک کننده است.
وی عنوان کرد: کشاورزی سنتی بازدهی اقتصادی لازم را ندارد و آسیب‌های جدی به منابع پایه از جمله سفره‌های آب زیرزمینی و محیط‌زیست وارد می‌کند، به همین دلیل ورود دانش و فناوری‌های نوین به این بخش نیازمند نقش‌آفرینی موثر دانشگاه‌های مهارتی است.
رئیس دانشگاه جامع علمی‌کاربردی استان مرکزی افزود: ظرفیت‌های مناسبی در مناطقی مانند ساوه و ایستگاه‌های تحقیقاتی جهاد کشاورزی برای ایجاد مراکز آموزشی وجود دارد و در این خصوص پیشنهادهایی برای فعال‌سازی مراکز مهارتی در بخش کشاورزی در دست پیگیری است.
آقامحمدی گفت: سیاست محوری این دانشگاه تمرکز بر آموزش‌های مهارتی در جوار صنعت است، چراکه آموزش در بطن محیط کار واقعی سبب می‌شود دانشجو همزمان با مباحث تئوری، مهارت‌های عملی را در کارگاه‌های صنعتی مانند کارخانه‌های مستقر در استان یا زمین‌های کشاورزی و باغ‌ها تجربه کند و هزینه‌های ایجاد کارگاه‌های مجزا نیز کاهش یابد.
وی بیان کرد: هدف اصلی دانشگاه علمی‌کاربردی، تربیت نیروی متخصص متناسب با نیاز بنگاه‌های اقتصادی است و گسترش کمی دانش‌آموختگان بدون داشتن مهارت‌های کاربردی و جذب در بازار کار، نتیجه مطلوبی برای توسعه بخش‌های مختلف از جمله بخش کشاورزی استان مرکزی ندارد.
رئیس دانشگاه علمی کاربردی استان مرکزی خاطرنشان کرد: کیفیت آموزش‌های مهارتی وابستگی کامل به حضور مستمر دانشجو در محیط‌های کارگاهی دارد و هرگونه تغییر در شیوه برگزاری دوره‌ها به سمت آموزش‌های غیرحضوری، آسیب جدی به بنیه مهارتی دانشجویان و کارآیی آن‌ها در بازار اشتغال وارد می‌کند.
از تربیت پیوندزنان حرفه‌ای تا اتصال آموزش به اشتغال
معاون آموزشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی گفت: بیش از ۱۸ هزار نفر-روز دوره آموزشی مهارتی در نیمه نخست امسال برای بهره‌برداران، سربازان وظیفه و مددجویان در این استان برگزار شد که این رقم فراتر از تعهدات مصوب است.
زهرا خشنودی‌فر افزود: این دوره‌ها در حوزه‌های تخصصی از جمله هرس و پیوند درختان میوه، پرورش زنبور عسل، دام سبک، مرغ بومی و پرندگان زینتی با هدف توانمندسازی جامعه هدف و اتصال آموزش به اشتغال برگزار شده است.
وی بیان کرد: تشکیل بانک اطلاعاتی از هرس‌کاران و پیوندزنان مورد تایید مرکز، از اقدامات کلیدی برای اعتمادبخشی به باغداران است تا با اطمینان خاطر امور تخصصی مزارع خود را به نیروهای آموزش‌دیده بسپارند.
معاون آموزشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان مرکزی ادامه داد: علاوه بر اعطای گواهینامه‌های رسمی، با هماهنگی‌های صورت‌گرفته اعطای پروانه کشاورزی و گواهینامه‌های فنی‌وحرفه‌ای به فارغ‌التحصیلان این دوره‌ها در دستور کار قرار دارد که از مزایای قانونی آن بهره‌مند شوند.
خشنودی‌فر اظهار کرد: پس از پایان دوره‌ها نیز خدمات مشاوره‌ای و بازاریابی با همکاری مدرسان ارایه می‌شود که راه‌اندازی کارگاه‌های پرورش قارچ و واحدهای تولیدی توسط برخی کارآموزان در اراک و روستاهای اطراف، گواهی بر اثربخشی این آموزش‌ها است.
وی گفت: برگزاری دوره‌های تخصصی برای اتحادیه‌ها و اصناف از جمله تعاونی دامداران و مرغداران صنعتی با محوریت بیماری‌ها و بهداشت جایگاه و سنجش مهارت بزرگسالان با همکاری آموزش و پرورش از دیگر برنامه‌های جاری این مرکز است.
معاون آموزشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان مرکزی خاطرنشان کرد: این دوره‌ها به صورت تلفیقی از تئوری و کار عملی در کارگاه‌ها و باغ‌های استان برگزار می‌شود و مرکز آماده استقبال و همکاری مشترک با تمامی نهادها و مراکز علمی، از جمله دانشگاه جامع علمی‌کاربردی برای توسعه مهارت‌آموزی در بخش کشاورزی است.
خشنودی‌فر افزود: به ط‌ور قطع همکاری با دانشگاهی مانند علمی کاربردی که مهارت محور است به توسعه این طرح و آموزش نیروی انسانی متخصص در بخش کشاورزی کمک می‌کند که این جریان در ارتقا بهره‌وری و کاهش استفاده از منابع انرژی در بخش کشاورزی موثر است.
کلام آخر:
آموزش مهارتی زمانی در کشاورزی به نتیجه می‌رسد که از کلاس درس فراتر برود و به توانایی قابل‌سنجش در مزرعه و بازار کار تبدیل شود، تجربه دوره‌های برگزار شده در استان مرکزی، از آموزش هرس و پیوند درختان تا پرورش زنبور عسل و دام سبک، نشان می‌دهد این آموزش‌ها می‌توانند هم کیفیت و بهره‌وری تولید را افزایش دهند و هم برای نیروهای آموزش‌دیده فرصت شغلی ایجاد کنند، مشروط به آنکه آموزش عملی، تایید صلاحیت حرفه‌ای و پشتیبانی پس از دوره به‌صورت پیوسته دنبال شود.
با وجود اجرای بخشی از این برنامه‌ها و استقبال از دوره‌های تخصصی، توسعه پایدار مهارت‌آموزی به هماهنگی منسجم‌تر بین مراکز آموزشی، نهادهای کشاورزی و بهره‌برداران نیاز دارد.
پیوند احتمالی ظرفیت‌های دانشگاه علمی‌کاربردی با تجربه آموزشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی می‌تواند مسیر تربیت نیروی ماهر و صدور گواهینامه‌های معتبر را تقویت کند، اما اثربخشی این رویکرد در نهایت به تداوم آموزش‌های میدانی، پاسخگویی به نیاز واقعی استان و تبدیل مهارت کسب‌شده به اشتغال و بهبود عملکرد تولید وابسته است.