کنده درخت روی تانکهای جنگ جهانی دوم فقط برای افزایش حفاظت نبودند؛ این کندهها بیشتر برای کمک به تانکها در عبور از گلولای و زمینهای دشوار کاربرد داشتند.
طبیعی است که مهندسان تانک همیشه به دنبال راههایی برای افزایش حفاظت از خودروهای زرهی و سرنشینان آنها باشند. حتی پیشرفتهترین تانکها نیز در برابر مهمات مناسب و اصابت از زاویهای خاص آسیبپذیر هستند. تلاش برای تقویت زره تانکها جزو یکی از عواملی به حساب میآمد که به شکلگیری یکی از عجیبترین تصاویر جنگ جهانی دوم منجر شد: تانکهای فلزی که کندههای درخت بزرگی روی آنها نصب شده بود. با این حال، استفاده از کنده درخت به عنوان لایهای برای افزایش حفاظت زرهی، در بهترین حالت نیز چندان مؤثر به نظر نمیرسید.
اما استفاده از کنده درخت دلیل دیگری هم داشت که اهمیت بیشتری پیدا کرد. کندههای درخت میتوانستند به تانکها برای عبور از مسیرهای دشوار، بهخصوص گلولای عمیق یا آب، کمک کنند. با گسترش جنگ در اروپا، آسیا، آفریقا و مناطق دیگر، تانکها بیشتر از گذشته با زمینهایی روبهرو میشدند که اساساً برای عبور از آنها طراحی نشده بودند. در چنین شرایطی، کندههای درخت میتوانستند به حرکت تانکها در مسیر جبهه کمک زیادی کنند. بر اساس گزارش We Are the Mighty، حتی برخی تانکهای روسی از همان کارخانه با کندههای درخت نصبشده روی خود خارج میشدند.
یکی از تفاوتهای مهم تانکهای جنگ جهانی دوم با نمونههای جنگ جهانی اول، چابکی بیشتر آنها بود، اما این تانکها نیز همچنان در زمینهای خیس و گلآلود با مشکل مواجه میشدند. تانکها برای پخش کردن وزن خود در سطحی وسیع، از شنیهای پهن استفاده میکردند تا فشار واردشده به یک نقطه مشخص کاهش یابد. با این حال، حتی خودروهای شنیدار نیز هنگام عبور از زمینهای خیس یا جادههایی که بر اثر عبور یگانهای زرهی به گل تبدیل شده بودند، احتمال داشت در زمین فرو بروند.
در چنین شرایطی، کندههای درخت را به شنی تانک متصل کردند تا هنگام حرکت، به زیر آن کشیده شوند. به این ترتیب، یک سطح نسبتاً محکم برای تماس با زمین بوجود میآمد و به تانک کمک میکرد تا کشش بیشتری پیدا کند. این روش که با عنوان خارج کردن تانک از گل (Unditching) شناخته میشود، حتی میتوانست تانکهایی را نجات دهد که بهدلیل فرو رفتن کامل در گل، کف بدنهشان روی زمین قرار گرفته بود.
چرا کندههای درخت زره مناسبی نبودند؟
گاهی کندههای درخت به قسمتهای کناری یا عقب تانک اضافه میشدند تا در بخشهایی که ضخامت زره کمتر بود، یک لایه محافظ اضافی ایجاد کنند. این کار بهخصوص درباره تانکهای American M4 Shermans به چشم میخورد، تانکی که با وجود تبدیل شدن به یکی از نمادینترین تانکهای تاریخ آمریکا، زره نازکتری نسبت به تانکهای آلمانی داشت. با این حال، کنده درخت نمیتوانست مانع چندان مؤثری در برابر گلولههای زرهشکن جنگ جهانی دوم باشد، مهماتی که برای نفوذ در چند سانتیمتر فولاد زرهی طراحی شده بودند.
با این حال، کندههای درخت احتمال داشت در برابر مهمات خرج گود یا ضدتانک شدیدالانفجار (HEAT) عملکرد مؤثرتری داشته باشند. این نوع مهمات برای متمرکز کردن نیروی انفجار در یک جهت مشخص طراحی شدهاند. در این مهمات، انفجار باعث میشود لایه فلزی داخل آن به جریانی بسیار باریک از فلز مذاب تبدیل شود که نیروی انفجار را در نقطهای کوچک متمرکز میکند. اگر این جریان باریک از فلز مذاب بتواند به بدنه تانک برود، همراه با قطعات زره و سایر مواد وارد فضای داخلی تانک شده و میتواند به سرنشینان آسیب بزند؛ حتی میتواند آنها را بکشد، تجهیزات را از بین ببرد و مواد قابل اشتعال داخل تانک را نیز آتش بزند.
کندههای درخت در چنین شرایطی میتوانستند با ایجاد فاصله میان محل انفجار و بدنه تانک، تا حدی مؤثر باشند. در حالت ایدهآل، مهمات HEAT روی کنده درخت منفجر میشد و بخشی از انرژی حاصل از انفجار پیش از رسیدن به بدنه تانک از بین میرفت. در نتیجه، جریان فلز مذاب ممکن بود انرژی و سرعت کافی برای نفوذ به بدنه تانک را نداشته باشد. با این حال، کندههای درخت را معمولاً به شکل یکسان و منظم روی تانک نصب نمیکردند و همین مسئله باعث میشد تا نتوانند روی عملکرد آنها حساب کنند. بنابراین نمیشد انتظار داشت که این کندهها همیشه باعث انفجار خرج گود در فاصلهای شوند که اثرگذاری آن را کاهش دهد.
در نهایت، کندههای درخت برای کمک به تانکها در عبور از زمینهای دشوار، کاربرد بیشتری داشتند تا محافظت در برابر اصابت مهمات؛ نکتهای که شاید دانستن آن حدود ۸۵ سال پیش برای خدمه تانکها اهمیت زیادی داشت.
