بجنورد - ایرنا - بازگشت کرسی‌ها و علاءالدین‌های نفتی به خانه‌های خراسان شمالی، در روزهای نگرانی از تامین گرمایش زمستان، خاطره روزهای دور را زنده کرده است؛ اما این نوستالژی قدیمی می‌تواند در صورت استفاده غیراصولی، به حادثه‌ای تلخ و خاموش تبدیل شود.
به گزارش ایرنا، این روزها در کوچه‌پس‌کوچه‌های بجنورد و دیگر شهرستان‌های خراسان‌شمالی، مقابل برخی مغازه‌های تعمیر وسایل گرمایشی، علاءالدین‌های زنگ‌زده، بخاری‌های نفتی رنگ‌ورورفته و وسایلی دیده می‌شوند که سال‌ها در گوشه انبارها خاک خورده‌اند و حالا دوباره به چرخه مصرف برگشته‌اند.
در بازار قدیمی بجنورد، مغازه‌های تعمیرکاری که تا چند سال پیش کمتر مشتری داشتند، این روزها میزبان وسایل گرمایشی قدیمی شده‌اند. تعمیرکاران از افزایش مراجعه خانواده‌ها برای سرویس و راه‌اندازی دوباره والورهای نفتی و بخاری‌های قدیمی خبر می‌دهند؛ برخی به دنبال تعویض فتیله و تنظیم شعله‌اند و عده‌ای دیگر برای تعمیر وسیله‌ای آمده‌اند که سال‌ها روشن نشده است.
بازگشت وسایل گرمایشی قدیمی به خانه‌ها، ضرورت توجه به خطرهای گازگرفتگی، سوختگی و آتش‌سوزی را دوچندان کرده است
در میان این رفت‌وآمدها، نگرانی مشترکی به چشم می‌خورد؛ خانواده‌هایی که خاطره زمستان‌های سرد و روزهای بی‌گاز را به یاد دارند، می‌خواهند برای روزهای افت فشار یا محدودیت گاز بی‌دفاع نمانند. برای همین، وسایلی را که روزگاری با ورود گاز شهری از خانه‌ها کنار گذاشتند، دوباره از انبارها بیرون کشیده‌اند.
علاءالدین برای نسل‌های قدیمی تنها یک وسیله گرمایشی نبود، بخشی از خاطرات زمستان‌های طولانی بود. مادرها نفت در مخزن آن می‌ریختند، فتیله را تنظیم می‌کردند و گاهی برای کم کردن بوی نفت، پوست پرتقال روی بدنه گرمش می‌گذاشتند. اعضای خانواده نیز در شب‌های سرد دور آن جمع می‌شدند تا از گرمایش کوچک و صمیمی‌اش سهمی ببرند.
کرسی هم قصه دیگری داشت؛ لحاف سنگین و بزرگی که روی چهارپایه‌ای چوبی می‌افتاد و منقلی در زیر آن، گرمای شب‌های سرد را تامین می‌کرد و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها زیر لحاف جمع می‌شدند، پاها را گرم می‌کردند و شب‌های بلند زمستان را با قصه و آجیل و گفت‌وگو به صبح می‌رساندند.
اما پشت این خاطرات شیرین، واقعیتی تلخ پنهان است؛ وسایلی که در گذشته بخشی از زندگی روزمره خانواده‌ها بودند، امروز بدون رعایت اصول ایمنی می‌توانند به تهدیدی جدی برای جان افراد تبدیل شوند.
گرمای علاءالدین؛ شعله‌ای که می‌تواند جان بگیرد
علاءالدین نفتی با آن بدنه فلزی و شعله آشنایش برای بسیاری از خانواده‌ها نماد گرمای زمستان‌های قدیم است، اما استفاده از نمونه‌های فرسوده و غیراستاندارد آن خطرهای جدی به همراه دارد.
گرمای نفت و زغال اگر با رعایت اصول ایمنی همراه نباشد، می‌تواند در سکوت شب به حادثه‌ای جبران‌ناپذیر تبدیل شود
نشت نفت از مخزن یا اتصالات، خرابی فتیله، احتراق ناقص و واژگونی وسیله می‌تواند زمینه آتش‌سوزی و سوختگی را فراهم کند. خطر زمانی بیشتر می‌شود که این وسایل در اتاق‌های کوچک، بسته و فاقد تهویه مناسب روشن بمانند.
احتراق ناقص نفت می‌تواند گاز مونوکسیدکربن تولید کند؛ گازی بی‌رنگ و بی‌بو که به آسانی قابل تشخیص نیست و با ورود به جریان خون، مانع انتقال مناسب اکسیژن به اندام‌های بدن می‌شود. سردرد، سرگیجه، تهوع، ضعف و خواب‌آلودگی از نشانه‌های اولیه مسمومیت با این گاز است و در موارد شدید می‌تواند به بیهوشی و مرگ منجر شود.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند چون علاءالدین سال‌ها در خانه‌های قدیمی استفاده شده، روشن کردن دوباره آن خطری ندارد؛ در حالی که فرسودگی مخزن، اتصالات و اجزای احتراق می‌تواند احتمال حادثه را افزایش دهد. استفاده از این وسیله در فضای بسته و بدون تهویه مناسب، به‌ویژه هنگام خواب، خطرناک است.
کرسی؛ گرمای دلنشین با خطری پنهان زیر لحاف
کرسی در خاطره جمعی ایرانیان، نماد دورهمی‌های زمستانی و گرمای خانواده است؛ لحاف بزرگی که همه را کنار هم جمع می‌کرد و منقل زغال زیر آن، گرمای شب‌های سرد را تامین می‌کرد.
اما همین منقل کوچک، اگر با زغال در فضای بسته و بدون خروج مناسب دود و گازهای حاصل از احتراق استفاده شود، می‌تواند به یکی از خطرناک‌ترین وسایل گرمایشی تبدیل شود.
علاءالدین‌های فرسوده و منقل‌های زغالی زیر کرسی، در کنار گرمای خاطره‌انگیز خود می‌توانند قاتلان خاموش خانه‌ها باشند
سوختن زغال در کرسی به‌ویژه در شرایط کمبود اکسیژن، مونوکسیدکربن تولید می‌کند. این گاز ممکن است زیر لحاف و در فضای اتاق منتشر شود، بدون آنکه افراد متوجه حضور آن شوند.
خوابیدن اعضای خانواده زیر کرسی در حالی که منقل زغال روشن است، می‌تواند فرصت تشخیص علائم مسمومیت و نجات را از آنان بگیرد.
خطر دیگر کرسی، تماس مستقیم پا یا بدن با منقل و زغال داغ و احتمال سوختگی است و افتادن لحاف روی منقل یا نزدیک شدن پارچه‌ها و وسایل قابل اشتعال به آتش نیز می‌تواند به آتش‌سوزی منجر شود.
به همین دلیل، کرسی زغالی نباید در فضای بسته و بدون تهویه مناسب استفاده شود و روشن گذاشتن منقل زغال هنگام خواب به هیچ عنوان ایمن نیست. استفاده از کرسی برقی استاندارد نیز باید با رعایت دستورالعمل سازنده و نظارت بر سلامت سیم و اتصالات انجام شود.
بازگشت این وسایل قدیمی به خانه‌ها، تنها یک اتفاق نوستالژیک نیست؛ نشانه‌ای از نگرانی خانواده‌ها برای تامین گرمایش در روزهای سرد سال است. در چنین شرایطی، هشدارهای ایمنی باید با اقدامات عملی همراه شود؛ از آموزش چهره‌به‌چهره در محلات و روستاها گرفته تا فراهم کردن وسایل گرمایشی استاندارد و قابل دسترس برای خانوارهای کم‌درآمد.
خاطره علاءالدین و کرسی شاید هنوز گرمای خاصی به دل‌ها ببخشد، اما هیچ خاطره‌ای ارزش به خطر افتادن جان اعضای خانواده را ندارد. زمستان می‌تواند فصل دورهمی و گرمای خانه باشد، نه فصلی برای تکرار حوادثی که با کمی آگاهی و پیشگیری قابل جلوگیری هستند.