اصفهان - ایرنا - کلان‌شهر تاریخی اصفهان با هدف چرخش ساختاری از صنایع سنگین و آلاینده به سمت اقتصاد دانش‌بنیان این روزها میزبانی رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» را با حضور ۳۹۶ شرکت فناور از ۳۱ استان کشور برعهده دارد؛ حرکتی راهبردی که با اختصاص بسته‌های حمایتی، ریل‌گذاری و گامی نوین برای تجاری‌سازی دارایی‌های ناملموس و تحول اقتصادی در زیست‌بوم اقتصاد نرم کشور محسوب می‌شود.
به گزارش ایرنا، جهان امروز با سرعتی چشمگیر در حال گذر از اقتصادهای سنت‌محور و مبتنی بر منابع تجدیدناپذیر به سمت اقتصاد نوین و سرمایه‌های دانشی است؛ در این میان، صنایع خلاق به‌عنوان یکی از پیشران‌های اصلی توسعه پایدار، توانسته‌اند مفاهیم بنیادین فرهنگ، هنر، فناوری و نوآوری را به یکدیگر پیوند زده و زنجیره‌ای ارزش‌آفرین، اشتغال‌زا و ارزش‌محور ایجاد کنند.
این بخش گسترده از اقتصاد که طیفی وسیع از صنایع دستی، معماری، طراحی، هنرهای تجمیعی، رسانه‌های دیجیتال، بازی‌سازی و گردشگری فرهنگی را در بر می‌گیرد، از توانمندی فوق‌العاده‌ای در تبدیل دارایی‌های ناملموس به ارزش‌های اقتصادی ملموس برخوردار است.
در شرایطی که اتکا به صادرات تک‌محصولی و صنایع سنگین کارخانه‌ای با چالش‌های متعدد محیط‌زیستی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، گرایش ساختاری به سمت این سرمایه‌های نرم و تجدیدپذیر، راهکاری کلیدی برای تحقق جهش تولید و تحول اساسی در ساختار اقتصادی کشور محسوب می‌شود و در این عرصه، کهن‌شهر اصفهان به‌عنوان کانون درخشان تمدنی و فرهنگی ایران، پرچمدار این تحول نوین شده است.
اصفهان؛ بستر تاریخی نواندیشی و تقاطع سنت با فناوری‌های نوین
وقتی سخن از ظرفیت‌های بی‌بدیل فرهنگی و هنری ایران به میان می‌آید، نام اصفهان به‌عنوان یکی از درخشان‌ترین نمادهای تمدنی کشور جلب‌توجه می‌کند چرا که نه تنها یک جغرافیای تاریخی، بلکه گنجینه‌ای زنده از دانش‌های بومی، هنرها و مهارت‌های اصیلی است که طی سده‌های متمادی دست‌به‌دست گشته و به نسل‌های امروز رسیده است.
این خطه به دلیل تمرکز بی‌نظیر در حوزه صنایع دستی، هنرهای سنتی و معماری منحصربه‌فرد، جایگاه خود را به عنوان شهر جهانی صنایع دستی و عضو ارجمند شبکه شهرهای خلاق یونسکو به تثبیت رسانده است. وجود بیش از دو سوم رشته‌های شناسایی شده صنایع دستی کشور در گستره این استان، گواهی روشن و غیرقابل انکار بر ریشه‌های عمیق هنر، خلاقیت و اصالت در زیست‌بوم اصفهان است.
این گنجینه زیسته و ارزشمند، زیربنایی بسیار استوار برای پیوند زدن سنت‌های دیرین با الگوهای نوین تجاری‌سازی، بازاریابی دیجیتال و صادرات خدمات خلاق را فراهم می‌آورد تا این کلان‌شهر تاریخی بتواند نقش‌آفرینی جهانی خود را در عرصه‌های نوین اقتصادی با اقتدار ادامه دهد.
ضرورت عبور از صنایع خشن و آلاینده به سمت اقتصاد سبز و دانش‌بنیان
اصفهان در دهه‌های گذشته عموماً به عنوان یکی از قطب‌های اصلی صنایع سنگین کشور شناخته شده است؛ صنعتی شدن شتابان و متمرکزی که اگرچه منافع اقتصادی کوتاه‌مدتی را در دهه‌های پیشین به همراه داشت، اما به دنبال خود پدیده‌ها و بحران‌های نگران‌کننده‌ای همچون بحران شدید کم‌آبی، پدیده خطرناک فرونشست زمین و آلودگی‌های گسترده و مستمر زیست‌محیطی را به ارمغان آورد.
امروز نخبگان، صاحب‌نظران و سیاست‌گذاران اقتصادی استان بر این باور راسخ اشتراک نظر دارند که استمرار الگوی قدیمی و سنتی توسعه صنعتی دیگر به هیچ وجه امکان‌پذیر نیست و باید جهتی نو، متوازن و سازگار با اکوسیستم منطقه در توسعه متوازن استان ترسیم و اجرا شود. در این نقطه تعادل استراتژیک، صنایع خلاق بهترین جایگزین و تکمیل کننده مسیر توسعه آینده اصفهان به شمار می‌روند؛ چرا که این بخش از اقتصاد نوین، بر پایه ارتقای سرمایه انسانی، ایده‌پردازی، خلاقیت و نوآوری استوار است و وابستگی بسیار ناچیزی به منابع محدود آبی و انرژی‌های فسیلی دارد.
تغییر ریل هوشمندانه اقتصاد از صنایع کارخانه‌ای سنگین به سمت اقتصاد دانش‌بنیان و خلاق، سلامت زیست‌بوم آسیب‌دیده اصفهان را تضمین کرده و چشم‌اندازی بسیار روشن و امیدوارکننده برای اشتغال تخصصی دانش‌آموختگان دانشگاهی و جوانان نخبه فراهم می‌سازد.
رویداد ملی «مانوین»؛ تجمیع ظرفیت‌های خلاق سراسر ایران در قلب نصف جهان
در راستای تحقق این تحول ساختاری، رویداد ملی صنایع خلاق موسوم به «مانوین» با حضور گسترده و کم‌سابقه فعالان این عرصه در نمایشگاه بین‌المللی اصفهان کلید خورده و در حال برگزاری است. این رویداد تخصصی که به عنوان نقطه‌عطفی در حوزه اقتصاد نرم شناخته می‌شود، میزبان ۳۹۶ شرکت خلاق، دانش‌بنیان و فناور از ۳۱ استان کشور بوده است که پس از ارزیابی‌های دقیق و فنی، حدود ۱۳۰ شرکت برای حضور مستقل و نزدیک به ۱۰۰ شرکت دیگر در قالب پاویون‌های تخصصی و فضاهای ارائه مشترک برگزیده شده‌اند.
حضور نمایندگانی از تمامی استان‌های ایران در اصفهان، پیامی عمیق و راهبردی به همراه دارد و نشان می‌دهد که اصفهان صرفاً یک میزبان تشریفاتی نیست، بلکه نقطه اتصال و هم‌افزایی ظرفیت‌های خلاق سراسر کشور است؛ جایی که هوشمندی فعالان آذربایجان، اصالت هنرمندان خوزستان، شکوه خطه خراسان و ظرافت صنعتگران اصفهانی در یک نقطه کانونی به یکدیگر پیوند می‌خورند تا قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در عرصه نوآوری به نمایش گذاشته شود.
این رویداد بر هفت حوزه کلیدی و تخصصی از جمله بازی‌های رایانه‌ای، انیمیشن، مد و پوشاک، طراحی صنعتی، اسباب‌بازی، ابزارهای نوین آموزش و یادگیری و سازوکارهای تجاری‌سازی متمرکز شده است تا ارزش‌آفرینی اقتصادی بدون آلودگی‌های زیست‌محیطی محقق گردد.
بسته‌های حمایتی کلان و تمرکز بر تجاری‌سازی بازارمحور محصولات خلاق
یکی از جذاب‌ترین و برجسته‌ترین ابعاد رویداد ملی مانوین، طراحی و تخصیص بسته حمایتی بی‌سابقه به ارزش ۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال برای حمایت از فعالان و شرکت‌های خلاق است.
در این میان، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و صندوق نوآوری و شکوفایی هر یک به سهم خود خطوط اعتباری ویژه‌ای از جنس تسهیلات کم‌بهره را به این امر اختصاص داده‌اند و با احتساب جوایز نقدی جشنواره شامل اهدای ۳۵ تندیس طلایی همراه با جایزه یک‌میلیارد تومانی و هفت تندیس الماس با جایزه 20 میلیارد ریالی برای برگزیدگان نهایی، عزم جدی نهادهای دولتی و عمومی برای ارزش‌گذاری واقعی بر روی خلاقیت و نوآوری جوانان ایرانی به اثبات رسیده است.
رویکرد اصلی این رویداد، فراتر از جنبه‌های نمایشی، تمرکز مطلق بر مقوله حیاتی تجاری‌سازی است؛ چرا که مسوولان و سیاست‌گذاران ارشد علم و فناوری کشور بارها تأکید کرده‌اند که هنر ساختن محصول بدون تسلط بر هنر فروش، بازاریابی بین‌المللی و شناخت دقیق نیازهای بازارهای هدف کافی نیست و رسالت اصلی سیاست‌گذاران، ارتقای قدرت معامله و پیوند زدن فناوری‌های نوظهور با اصالت و عمق هنر ایرانی است تا دستاوردهای این‌گونه رویدادها در قالب افزایش ملموس فروش، انعقاد قراردادهای کلان تجاری و ثبت سفارش‌های مستمر کاری برای شرکت‌های خلاق نمود عینی پیدا کند.
نقش‌آفرینی پررنگ نسل جوان و بانوان در پیشران‌های اقتصاد نرم
بررسی ترکیب جمعیتی مشارکت‌کنندگان در رویداد ملی مانوین ابعاد تازه‌ای از پویایی اجتماعی و اقتصادی کشور را نمایان می‌سازد؛ به طوری که نیمی از پیشرانان، استارت‌آپ‌ها و فعالان حاضر در این رویداد را بانوان خلاق و توانمند تشکیل می‌دهند و بیش از ۷۰ درصد از حاضران را نیز جوانان مستعد در رده سنی ۲۰ تا ۳۵ سال تشکیل داده‌اند.
این آمار ارزنده نشان می‌دهد که اقتصاد خلاق و مبتنی بر دانش، ظرفیت و بستر بسیار مناسبی را برای تحقق عدالت جنسیتی در مشارکت‌های اقتصادی، فعال‌سازی ظرفیت‌های پنهان بانوان هنرمند و کارآفرین و همچنین ایجاد اشتغال پایدار برای نسل جوان کشور فراهم کرده است.
استقرار دائمی دبیرخانه رویداد مانوین در اصفهان، تصمیمی کاملاً راهبردی و حساب شده بوده است تا این حرکت مقطعی و زودگذر نباشد، بلکه به عنوان یک بستر مستمر و پویا برای پیوند عمیق میان دانشگاه‌ها، مراکز علمی، نخبگان جوان و ظرفیت‌های اصیل بومی عمل کرده و اصفهان را به قطب اصلی تجاری‌سازی صنایع خلاق و اقتصاد روایت‌محور در سطح منطقه و کشور تبدیل کند.
الزامات سیاست‌گذاری و دیدگاه‌های راهبردی در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان
شاید بهترین نگاه برای تبیین الزامات سیاست‌گذاری و دیدگاه‌های راهبردی در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان را معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در جریان برگزاری این رویداد اعلام کرد و بر لزوم گذار از نگاه صرفاً تولیدمحور و جشنواره‌محور به سمت ایجاد یک زیست‌بوم جامع و همه‌جانبه تاکید کرد.
حسین افشین با طرح این پرسش که فاصله میان داشتن دارایی‌های ارزشمند فرهنگی همچون داستان‌های اسطوره‌ای، شاهنامه فردوسی، صنایع دستی فاخر و داشتن قدرت معامله در بازارهای جهانی چقدر است، تصریح کرد: مشکل اصلی کشور کمبود ایده یا داستان نیست، بلکه ناتوانی در تبدیل این دارایی‌های ناملموس به زنجیره‌های اقتصادی پایدار و محصولات رقابت‌پذیر جهانی است.
وی با انتقاد از نگاه‌های سنتی و بخشنامه‌ای به مقوله فرهنگ و خلاقیت، خاطرنشان ساخت که وظیفه اصلی دولت و نظام حکمرانی، دخالت در سلیقه و هنر هنرمندان نیست، بلکه وظیفه حاکمیت برداشتن موانع دست‌وپاگیر اداری، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، تقویت ساختارهای حقوق مالکیت فکری و کپی‌رایت، و هموار کردن مسیر دسترسی فعالان این حوزه به بازارهای داخلی و بین‌المللی است.
از سوی دیگر، لزوم بازنگری اساسی در نظام بانکی و مالی کشور مورد تأکید قرار گرفت تا دارایی‌های ناملموس، نرم‌افزارها، برندها، داده‌ها و حقوق فکری شرکت‌های خلاق نیز به عنوان وثیقه‌ها و دارایی‌های ارزشمند در سیستم مالی پذیرفته شوند و جوانان ناچار نباشند با ابزارهای مالی فرسوده اقتصاد گذشته در رقابت‌های فشرده اقتصاد مدرن و دیجیتال حضور یابند.
تلفیق میراث ملموس با فناوری‌های نوظهور و توسعه گردشگری تجربه‌محور
یکی از جذاب‌ترین ابعاد تحول‌آفرین صنایع خلاق در اصفهان، تقاطع هوشمندانه میراث معماری و فرهنگی کهن این دیار با فناوری‌های نوین دیجیتال نظیر هوش مصنوعی، واقعیت افزوده، واقعیت مجازی، انیمیشن و طراحی‌های محاسباتی است که به لطف حضور دانشگاه‌های معتبر، مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری در استان شکل گرفته است.
شرکت‌های فناور توانسته‌اند با بازآفرینی مجازی بناهای تاریخی، تولید بازی‌های رایانه‌ای فاخر بر پایه اسطوره‌ها و تاریخ کهن، و طراحی پلتفرم‌های هوشمند گردشگری، ارزش افزوده سرشاری را خلق کنند که جذابیت میراث فرهنگی را برای نسل جوان دوچندان کرده است. در کنار این فناوری‌ها، صنعت گردشگری اصفهان نیز به عنوان یکی از ارکان اصیل صنایع خلاق، با رویکردی نوین به سمت گردشگری تجربه‌محور حرکت کرده است.
چشم‌انداز آینده و ضرورت انسجام نهادی برای پایداری نصف جهان
دستیابی به جایگاه واقعی و شایسته اصفهان در زیست‌بوم صنایع خلاق ملی و منطقه‌ای، مستلزم هم‌افزایی همه‌جانبه، ساختاریافته و هماهنگ میان تمامی دستگاه‌های اجرایی، مراکز دانشگاهی، فعالان بخش خصوصی، نهادهای مدنی و مدیریت شهری است. تدوین و اجرای جامع سند توسعه صنایع خلاق استان اصفهان و تعریف دقیق وظایف و نقش هر یک از ذینفعان در این زنجیره، می‌تواند از موازی‌کاری‌ها و هدررفت منابع جلوگیری نموده و سرمایه‌ها را به سمت اولویت‌های حیاتی هدایت کند.
اصفهان با تکیه بر پیشینه تمدنی درخشان، سرمایه انسانی متخصص و انطباق هوشمندانه با فناوری‌های روز دنیا، این توانایی را دارد که الگویی موفق، کارآمد و پیشرو از توسعه انسان‌محور و پایدار را به سراسر کشور ارائه دهد. سرمایه‌گذاری هدفمند در صنایع خلاق، در واقع سرمایه‌گذاری بنیادین بر روی آینده، هویت اصیل و پایداری بلندمدت نصف جهان است؛ مسیری روشن و امیدبخش که نه تنها ثروت‌آفرینی مادی را برای اقتصاد ملی به ارمغان می‌آورد، بلکه به حفظ سرمایه نمادین کشور و ارتقای چشمگیر کیفیت زندگی شهروندان می‌انجامد تا اصفهان همچنان با اصالت، خلاقیت و نوآوری در عرصه ملی و جهانی نفس بکشد و بدرخشد.
به گزارش ایرنا، رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» از ۲۱ تا ۲۳ مهرماه در محل نمایشگاه بین‌المللی اصفهان برگزار می شود.