آتش‌سوزی نفتکش‌ها در تنگه هرمز و طرح خروج ایران از ان‌پی‌تی، همزمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای، نگرانی‌ها درباره تغییر دکترین دفاعی تهران و احتمال بازگشت جنگ را تشدید کرده است.
تنگه هرمز بعد از یک دوره آرامش نسبی دوباره تلاطم تازه‌ای را تجربه می‌کند روابط عمومی ارتش ایران پنجشنبه اعلام کرد دو نفتکش در شرق تنگه هرمز پس از برخورد با مین دریایی دچار آتش‌سوزی شده‌اند. در توضیح این حادثه گفته شده نفتکش‌ها با خاموش کردن سامانه‌های راداری وارد محدوده‌ای شده بودند که از سوی ایران منطقه ممنوعه اعلام شده است.
اما ماجرا به همین دو نفتکش محدود نمی‌شود، زیرا در روزهای اخیر نیز شاهد حوادث و اخبار مشابهی بودیم. حتی مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از برخورد یک پرتابه ناشناس به یک کشتی در شمال غربی رأس‌الخیمه و آتش‌سوزی در موتورخانه آن خبر داده بود. طبق گزارش رویترز، دست‌کم ۱۰ کشتی در ۱۰ روز نخست نوامبر هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ این در حالی است که در ماه اکتبر ۳۷ حمله به کشتی‌ها ثبت شده بود. این ارقام نشان می‌دهد حتی در شرایطی که از توقف نسبی جنگ و تلاش برای مذاکره صحبت می‌شود، امنیت کشتیرانی در منطقه همچنان به‌شدت شکننده است.
مشروح این خبر را اینجا بخوانید.
تهران به سمت تغییر دکترین دفاعی می‌رود؟
بیانیه مجلس خبرگان رهبری درباره ضرورت بررسی خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و بازنگری در دکترین دفاعی کشور است. در این بیانیه آمده است که بررسی خروج از ان‌پی‌تی و ایجاد بازدارندگی لازم به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر و مطالبه‌ای عمومی و ملی تبدیل شده است.
این موضع‌گیری را نمی‌توان یک اظهارنظر معمولی یا صرفاً تبلیغاتی دانست. مجلس خبرگان نهادی است که مسئولیت انتخاب و نظارت بر رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد و طرح چنین موضوعی از سوی آن، نشان‌دهنده افزایش وزن دیدگاه‌هایی است که معتقدند سیاست هسته‌ای و دفاعی گذشته دیگر برای تأمین امنیت کشور کافی نیست.
اگرچه در بیانیه خبرگان به‌صراحت از ساخت سلاح هسته‌ای سخنی گفته نشده، اما ترکیب دو موضوع خروج از ان‌پی‌تی و بازنگری در دکترین دفاعی، گمانه‌زنی‌ها درباره حرکت به سمت بازدارندگی هسته‌ای را تقویت می‌کند. به‌خصوص آنکه در ماه‌های گذشته برخی چهره‌های سیاسی و رسانه‌های نزدیک به جریان تندرو نیز خواستار تغییر سیاست هسته‌ای ایران شده‌اند.
لازم به ذکر است که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نیز در اظهارات اخیر خود به شورای امنیت گفته بود آژانس به دلیل دریافت نکردن اطلاعات و دسترسی‌های لازم، قادر به راستی‌آزمایی وضعیت مواد هسته‌ای ایران نیست. به این ترتیب، حتی بدون اعلام رسمی تغییر دکترین هسته‌ای، فاصله میان ایران و نظام نظارتی بین‌المللی در حال افزایش است.
این وضعیت برای ایران مخاطرات جدی دارد. خروج از ان‌پی‌تی لزوماً به معنای ساخت فوری سلاح هسته‌ای نیست، اما می‌تواند به تشدید فشارهای بین‌المللی، افزایش انزوای سیاسی و امنیتی و شکل‌گیری اجماع تازه علیه تهران منجر شود. از سوی دیگر، چنین اقدامی ممکن است اسرائیل و آمریکا را به این جمع‌بندی برساند که باید پیش از تغییر احتمالی توان هسته‌ای ایران، اقدام نظامی دیگری انجام دهند.
به بیان دیگر، سیاستی که قرار است بازدارندگی ایجاد کند، اگر بدون محاسبه پیامدهای بین‌المللی و نظامی دنبال شود، ممکن است به جای کاهش خطر جنگ، احتمال حمله پیش‌دستانه را افزایش دهد.