نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا فراتر از تعیین ترکیب کنگره، میزان حمایت عمومی از سیاست‌های دونالد ترامپ را آشکار خواهد کرد؛ سیاست‌هایی که جنگ با ایران و تبعات اقتصادی آن به یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد از آنها تبدیل شده است.
تنها چند ساعت پیش از آغاز رأی‌گیری در روز سه‌شنبه، (۱۲ آبان)، انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ فراتر از یک رقابت معمول برای تعیین ترکیب کنگره است. این انتخابات نخستین آزمون سراسری مهم دونالد ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش محسوب می‌شود؛ آن هم در شرایطی که افزایش هزینه‌های زندگی و انرژی و پیامدهای جنگ آمریکا علیه ایران، نارضایتی‌هایی را در جامعه این کشور ایجاد کرده است.
نظرسنجی‌ها در سطح ملی از پیشتازی دموکرات‌ها حکایت دارند، اما رقابت بر سر کرسی‌های کنگره، به‌ویژه سنا، پیچیده‌تر است. مسئله اصلی این است که آیا ترامپ می‌تواند اکثریت جمهوری‌خواه را در هر دو مجلس حفظ کند یا در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری خود با کنگره‌ای روبه‌رو می‌شود که توانایی محدود کردن برنامه‌های دولتش را دارد.
انتخابات میان‌دوره‌ای و ترکیب دو مجلس کنگره
در انتخابات میان‌دوره‌ای، رئیس‌جمهور جدیدی انتخاب نمی‌شود، بلکه ترکیب دو مجلس کنگره، یعنی مجلس نمایندگان و مجلس سنا، تغییر می‌کند.
تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان که دوره عضویت آنها دو سال است، در این انتخابات به رأی گذاشته می‌شود. در مجلس سنا نیز از مجموع ۱۰۰ کرسی، رقابت بر سر ۳۵ کرسی شامل ۳۳ کرسی در انتخابات عادی و دو انتخابات ویژه در ایالت‌های اوهایو و فلوریدا برگزار می‌شود.
جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات با ۲۱۸ کرسی در برابر ۲۱۴ کرسی دموکرات‌ها، اکثریت شکننده مجلس نمایندگان را در اختیار دارند. در سنا نیز ۵۳ کرسی متعلق به جمهوری‌خواهان و ۴۵ کرسی متعلق به دموکرات‌هاست و دو سناتور مستقل معمولا با دموکرات‌ها رأی می‌دهند. بنابراین، دموکرات‌ها برای تصاحب اکثریت سنا باید چهار کرسی خالص به دست آورند.
هر دو مجلس در قانون‌گذاری نقش دارند، اما اختیارات متفاوتی دارند. مجلس نمایندگان می‌تواند روند استیضاح رئیس‌جمهور و مقام‌های دولتی را آغاز کند و طرح‌های مربوط به درآمدهای دولت را در اولویت قرار دهد. در مقابل، تأیید انتصاب مقام‌های ارشد و معاهدات بین‌المللی بر عهده سناست. همچنین محاکمه مقام‌های استیضاح‌شده در این مجلس انجام می‌شود.
انتخابات به‌مثابه همه‌پرسی درباره ترامپ
اهمیت انتخابات ۲۰۲۶ از آن جهت است که عملا به همه‌پرسی درباره عملکرد دو سال نخست دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ تبدیل شده است. حفظ اکثریت در هر دو مجلس به دولت او امکان می‌دهد برنامه‌هایش در حوزه مالیات، مهاجرت، بودجه و سیاست خارجی را با موانع کمتری دنبال کند. در مقابل، از دست دادن یکی از دو مجلس می‌تواند به تقابل دولت و کنگره بر سر بودجه، قوانین و نظارت بر عملکرد کاخ سفید منجر شود.
جمهوری‌خواهان در شرایطی وارد رقابت شده‌اند که میزان رضایت از عملکرد ترامپ کاهش یافته است. بر اساس نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس، تنها ۳۲ درصد از عملکرد رئیس‌جمهور رضایت دارند و دموکرات‌ها در میان رأی‌دهندگان احتمالی با ۵۳ درصد در برابر ۴۴ درصد از جمهوری‌خواهان پیش هستند. همچنین ۷۳ درصد شرکت‌کنندگان معتقدند وضعیت هزینه‌های زندگی در مسیر نامطلوبی قرار دارد.
شرایط اقتصادی نیز بر نگرانی‌ها افزوده است. نرخ تورم سالانه در سپتامبر به ۳.۷ درصد رسید، قیمت بنزین طی یک ماه ۹.۱ درصد افزایش یافت و نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد رسید.
در این میان، جنگ علیه ایران نیز از مسیر اقتصاد بر فضای انتخاباتی تأثیر گذاشته است. اختلال در انتقال انرژی از تنگه هرمز به افزایش قیمت سوخت دامن زده و بخشی از رأی‌دهندگان، گرانی‌ها را با سیاست‌های ترامپ، از جمله جنگ و تعرفه‌های تجاری، مرتبط می‌دانند.
رقابت دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان در دو مجلس
میانگین نظرسنجی‌های «ریل‌کلیرپالیتیکس» که بین ۹ تا ۳۰ اکتبر منتشر شده‌اند، سهم دموکرات‌ها از آرای ملی را ۵۱.۸ درصد و جمهوری‌خواهان را ۴۳.۳ درصد نشان می‌دهد. نظرسنجی شبکه ان‌بی‌سی نیز اختلافی هفت‌درصدی به سود دموکرات‌ها ثبت کرده است.
در رقابت مجلس نمایندگان، گزارش «کوک پولیتیکال ریپورت» ۲۲۲ کرسی را متمایل به دموکرات‌ها و ۱۹۵ کرسی را متمایل به جمهوری‌خواهان ارزیابی کرده و ۱۸ کرسی را رقابتی دانسته است. مدل انتخاباتی «دسیژن دسک اچ‌کیو» نیز احتمال تصاحب این مجلس توسط دموکرات‌ها را ۸۴ درصد برآورد کرده است.
رقابت در سنا دشوارتر است. دموکرات‌ها برای کسب اکثریت به چهار کرسی خالص دیگر نیاز دارند و رقابت‌های مهم در ایالت‌هایی مانند مین، آیووا، اوهایو، آلاسکا، تگزاس، کانزاس و میشیگان جریان دارد. مؤسسه «اینساید الکشنز» احتمال کسب چهار تا شش کرسی خالص توسط دموکرات‌ها را مطرح کرده است.
نتیجه انتخابات چه تأثیری بر جنگ با ایران خواهد داشت؟
تغییر ترکیب کنگره لزوما به معنای تغییر فوری سیاست خارجی آمریکا نیست، اما می‌تواند بر تصمیمات دولت در زمینه تحریم‌ها، کمک‌های نظامی، بودجه و نظارت بر عملیات نظامی تأثیر بگذارد.
در موضوع جنگ با ایران، کنگره اختیار اعلام جنگ و تأمین بودجه نیروهای مسلح را دارد و رئیس‌جمهور فرمانده کل نیروهای مسلح است. قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳ نیز با هدف محدود کردن ورود یک‌جانبه رئیس‌جمهور به درگیری‌های نظامی بدون مجوز کنگره تصویب شده است؛ هرچند دامنه اجرای آن همچنان محل اختلاف کاخ سفید و کنگره است.
بنابراین، تسلط دموکرات‌ها بر مجلس نمایندگان به‌تنهایی نمی‌تواند جنگ را متوقف کند، اما این حزب می‌تواند از طریق کنترل بودجه، تحقیقات و نظارت بر عملکرد دولت، فشار بر ترامپ را افزایش دهد. در صورت تصاحب هر دو مجلس، ظرفیت کنگره برای محدود کردن اختیارات دولت بیشتر خواهد شد؛ هرچند رئیس‌جمهور همچنان می‌تواند مصوبات کنگره را وتو کند.
از سوی دیگر، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان ممکن است ادامه جنگ را از نظر سیاسی برای کاخ سفید پرهزینه‌تر کند؛ به‌ویژه اگر افزایش قیمت انرژی و هزینه‌های جنگ از عوامل اصلی نارضایتی رأی‌دهندگان باشد. چنین شرایطی می‌تواند دولت را به سمت کاهش تنش و تلاش برای توافق سوق دهد، هرچند احتمال اتخاذ مواضع سخت‌گیرانه‌تر نیز منتفی نیست.
در نهایت، انتخابات سوم نوامبر سرنوشت ریاست‌جمهوری ترامپ را تغییر نمی‌دهد، اما می‌تواند میزان قدرت و آزادی عمل او را در دو سال پایانی حضورش در کاخ سفید تعیین کند. پرسش اصلی این است که آیا کنگره همچنان همراه دولت ترامپ خواهد ماند یا به نهادی برای مهار و محدود کردن سیاست‌های او، از جمله در قبال جنگ با ایران، تبدیل خواهد شد؟