اقتصادنیوز: حوثی‌ها یاد گرفته‌اند موشک‌های بالستیک و کروز را با پهپادهای دوربرد ترکیب کنند تا پدافند عربستان را تحت فشار قرار دهند و از ظرفیت آن فراتر بروند. این رویکرد به شیوه عملیاتی روسیه شباهت دارد؛ مسکو بارها در حملات موجی علیه اوکراین، از انبوه پهپادها در کنار موشک‌های کروز و بالستیک استفاده کرده است.
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از انتخاب، سی‌ان‌ان نوشت: نیروهای پدافند هوایی عربستان سعودی در ۱۵ مارس، آمادگی خود را برای حفاظت از حریم هوایی مناطق مقدس مکه افزایش می‌دهند.
در ادامه این مطلب آمده: عربستان سعودی هر سال ده‌ها میلیارد دلار برای دفاع هزینه می‌کند، اما در حفاظت از زیرساخت‌های کلیدی خود، از جمله فرودگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و خطوط لوله، در برابر موشک‌ها و پهپادهایی که نیروهای حوثی از یمن شلیک می‌کنند، با مشکل مواجه است.
با وجود خرید سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته و روزآمد از آمریکا و اروپا و برخورداری از پدافند هوایی چندلایه، این پادشاهی طی هفته گذشته شاهد حملات مرگبار به فرودگاه اصلی خدمت‌رسان به پایتخت، ریاض، بوده است.
بر اساس گزارش مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، عربستان سعودی سال گذشته ۸۳ میلیارد دلار برای دفاع هزینه کرد و به این ترتیب، در میان ۱۰ کشور دارای بیشترین هزینه نظامی در جهان قرار گرفت. این کشور جنگنده‌های آمریکایی، سامانه‌های پدافند هوایی پاتریوت و تاد (THAAD) و مجموعه‌ای از تسلیحات پیشرفته از فرانسه و بریتانیا خریداری کرده است
اما عربستان اهداف زیادی برای دفاع دارد: کشوری با وسعتی معادل تقریباً یک‌پنجم خاک ایالات متحده که از سه جهت با تهدید روبه‌رو است.
از شرق، ایران در شدیدترین مرحله درگیری‌های امسال حدود هزار موشک و پهپاد به سوی اهدافی در عربستان شلیک کرد. از شمال، شبه‌نظامیان عراقی پهپادهایی را برای حمله به خط لوله حیاتی انتقال نفت شرق به غرب عربستان اعزام کرده‌اند. از جنوب نیز نیروهای انصاالله، از پناهگاه‌ها و پرتابگرهای متحرک مستقر در کوهستان‌های یمن به سوی این پادشاهی موشک شلیک می‌کنند.
تصاویر ماهواره‌ای، خسارات واردشده به خط لوله نفت شرق به غرب عربستان سعودی را پس از حمله پهپادی در ۲۲ سپتامبر نشان می‌دهند.
دفاع از عربستان مستلزم حفاظت از شبکه گسترده‌ای از اهداف است، نه فقط ریاض یا یک پالایشگاه مشخص. به گفته وب‌سایت مستقل Vision2030.ai که تحولات اقتصادی این پادشاهی را تحلیل می‌کند، سامانه‌های دفاعی عربستان باید تهدیدهای ورودی را شناسایی کنند، درباره رهگیری آن‌ها تصمیم بگیرند و به غیرنظامیان هشدار دهند؛ آن هم در فاصله زمانی بسیار کوتاه.
عربستان بسیاری از موشک‌ها و پهپادهای شلیک‌شده از سوی حوثی‌ها را رهگیری می‌کند، اما برخی از آن‌ها از سد پدافند عبور می‌کنند. به گفته یک منبع سعودی، وزارت دفاع این کشور با توجه به شمار زیاد تأسیساتی که در معرض حمله قرار دارند، با تصمیم‌های دشواری برای توزیع سامانه‌های موجود روبه‌رو است.
توانمندی‌های حوثی‌ها
حوثی‌ها یاد گرفته‌اند موشک‌های بالستیک و کروز را با پهپادهای دوربرد ترکیب کنند تا پدافند عربستان را تحت فشار قرار دهند و از ظرفیت آن فراتر بروند. این رویکرد به شیوه عملیاتی روسیه شباهت دارد؛ مسکو بارها در حملات موجی علیه اوکراین، از انبوه پهپادها در کنار موشک‌های کروز و بالستیک استفاده کرده است.
موشک‌های کروز در ارتفاع پایین‌تری پرواز می‌کنند و همین مسئله شناسایی و رهگیری آن‌ها را دشوارتر می‌سازد. حوثی‌ها همچنین نسل جدیدی از موشک‌های بالستیک را به میدان آورده‌اند که به ادعای خودشان، قابلیت مانور دارند.
هیچ سامانه پدافند هوایی واحدی نمی‌تواند تضمین کند که تمام تهدیدهای ورودی را رهگیری خواهد کرد.
اما حوثی‌ها به‌تنهایی به این توانمندی‌ها دست نیافته‌اند.
هشت سال پیش، کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند که «بقایای موشک‌ها، تجهیزات نظامی مرتبط و پهپادهای نظامی با منشأ ایرانی را شناسایی کرده‌اند که با وجود تحریم تسلیحاتی بین‌المللی، وارد یمن شده بودند».
همین هیئت کارشناسی دو سال پیش اعلام کرد که «مقیاس، ماهیت و گستره انتقال انواع تجهیزات و فناوری‌های نظامی از منابع خارجی به حوثی‌ها، از جمله حمایت مالی و آموزش نیروهای جنگی آن‌ها، بی‌سابقه است».
کارشناسان می‌گویند جدیدترین موشک‌های حوثی‌ها، از جمله حاتم-۲ و فلسطین-۲، از نظر طراحی شباهت زیادی به تسلیحات ایرانی دارند. این موشک‌ها سریع و دقیق هستند.
سال گذشته، یک موشک حوثی‌ها از سد سامانه‌های پدافند هوایی مشهور اسرائیل عبور کرد و در نزدیکی فرودگاه بن‌گوریون فرود آمد. امیر بار شالوم، تحلیلگر نظامی، در آن زمان به سی‌ان‌ان گفت: «آن‌ها بسیار دقیق بودند و اگر از فاصله ۲ هزار کیلومتری شلیک شوند، چنین دقتی چشمگیر است.»
به گفته سرتیپ ماجد النزیلی، سخنگوی نیروهای دولت یمن، حوثی‌ها همچنین تسلیحات پدافند هوایی ایران را تغییر داده‌اند تا از آن‌ها برای هدف قرار دادن هواپیماها و موشک‌های کروز استفاده کنند.
او ماه گذشته گفت: «این موشک‌ها تا ۲۵ دقیقه در هر شلیک حرکت می‌کنند و از سامانه رهگیری حرارتی استفاده می‌کنند.»
آیا حوثی‌ها به درخواست تهران گوش خواهند داد؟
حوثی‌ها مدت‌هاست بخشی از آن چیزی هستند که ایران از آن با عنوان «محور مقاومت» یاد می‌کند. برخلاف برخی گروه‌های این محور، حوثی‌ها روزبه‌روز قدرتمندتر شده‌اند.
آن‌ها همچنان روابط مستحکمی با تهران دارند. با این حال، حوثی‌ها دستورکار و اهداف خاص خود را نیز دنبال می‌کنند.
هفت سال درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌ها، از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲، رنج و خسارات گسترده‌ای را در مناطق تحت کنترل این گروه در یمن به همراه داشت. محاصره اقتصادی و محدودیت‌های حمل‌ونقل نیز از آن زمان ادامه یافته است.
در نهایت، همین وضعیت باعث شد حوثی‌ها در ماه ژوئیه اعلام کنند که کشتی‌رانی عربستان در دریای سرخ را هدف حمله قرار خواهند داد. کارزار حملات موشکی نیز اندکی بعد آغاز شد؛ حملاتی که در ابتدا یک پالایشگاه نفت آرامکو در ساحل دریای سرخ و پایگاه‌های هوایی عربستان را هدف قرار دادند.
تصویری ماهواره‌ای که در ۳ اکتبر ثبت شده، برخاستن دود از محل پالایشگاه آرامکو عربستان را پس از حملات گزارش‌شده حوثی‌ها در جنوب ریاض نشان می‌دهد.
حوثی‌ها خواستار توقف حملات هوایی عربستان در حمایت از نیروهای دولت یمن هستند و همچنین میلیاردها دلار غرامت از عربستان مطالبه می‌کنند.
ایران پیشنهاد میانجی‌گری میان ریاض و حوثی‌ها را مطرح کرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه گفت تهران آماده است «هرگونه کمک لازم را برای تسهیل آغاز گفت‌وگوها میان عربستان سعودی و یمن» ــ منظور حوثی‌هاست ــ ارائه کند.
محمد البخیتی، عضو دفتر سیاسی حوثی‌ها، روز دوشنبه مدعی شد که ریاض میانجی‌گری را پذیرفته، اما این گروه پیشنهادهای آتش‌بس دو هفته‌ای و یک‌ماهه را رد کرده است.
البخیتی گفت: «نبرد این بار مانند نبردهای پیشین نیست؛ میدان دیگر همان میدان سابق نیست. هر روزی که از این نبرد می‌گذرد، دامنه آن را گسترش می‌دهد و خسارات را عمیق‌تر می‌کند. توافقی که امروز امکان‌پذیر است، ممکن است فردا دشوار یا غیرممکن شود.»
عربستان با انتخاب‌های دشواری روبه‌رو است
عربستان سعودی تلاش کرده است حتی با تشدید درگیری با حوثی‌ها، تصویری از ادامه شرایط عادی به نمایش بگذارد.
نهاد دفاع مدنی این کشور هفته گذشته، پیش از مجموعه حملات مرگبار به فرودگاه ریاض، ارسال هشدارهای عمومی تلفنی درباره موشک‌ها و پهپادهای ورودی را متوقف کرد.
به گفته چند تن از ساکنان ریاض که با سی‌ان‌ان گفت‌وگو کرده‌اند، ارسال هشدارها از آن زمان از سر گرفته شده است. مقام‌های سعودی می‌گویند روز دوشنبه سه موشک بالستیک رهگیری شده‌اند.
یکی از ساکنان مهاجر ریاض به سی‌ان‌ان گفت که فرزندانش این هفته در خانه درس می‌خوانند. او روز شنبه از نبود هشدارهای خودکار درباره موشک‌های ورودی در روزهای پیش از آن ابراز ناراحتی کرده بود، اما گفت که تا روز دوشنبه هشدارهای تلفنی به‌خوبی کار می‌کردند. او همچنین از سکوت مقام‌های سعودی در آخر هفته درباره حملات به فرودگاه ریاض ابراز نارضایتی کرد.
سی‌ان‌ان برای دریافت توضیح درباره علت توقف هشدارها با مقام‌های سعودی تماس گرفته است.
عربستان از این پس با انتخاب‌های دشواری روبه‌رو خواهد بود. پس از حملات به فرودگاه که بیش از ۱۲ غیرنظامی در آن‌ها کشته شدند، رسیدن به توافق با حوثی‌ها و کنار آمدن با این گروه، تصمیمی دشوار و نامطلوب خواهد بود.
این تصویر از ویدئوی دوربین‌های مداربسته که وزارت رسانه عربستان منتشر کرده است، مسافرانی را نشان می‌دهد که روز شنبه، هم‌زمان با پر شدن بخشی از فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض از شعله‌های آتش و دود، پناه گرفته‌اند.
تشدید درگیری از طریق حملات هوایی گسترده‌تر، خطر حملات موشکی بیشتر را به همراه خواهد داشت؛ حملاتی که هدف محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، برای تبدیل این کشور به مقصدی در سطح جهانی برای سرمایه‌گذاری، فناوری و گردشگری را تضعیف می‌کنند.
مخاطرات این وضعیت فراتر از صنعت نفت است. مراکز داده، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و فرودگاه‌ها، زیربنای جاه‌طلبی‌های فناورانه، تأمین آب و اقتصاد گردشگری عربستان هستند. رویداد مهم سرمایه‌گذاری ولیعهد که قرار است اواخر همین ماه در ریاض برگزار شود، توجه سرمایه‌گذاران بین‌المللی را به تلاش‌های او برای جذب سرمایه جلب خواهد کرد.
با این حال، شرکت‌های بزرگ در هفته جاری از شرکت در کنگره جهانی نفت در ریاض استقبال چندانی نکردند.
شکست دادن حوثی‌ها از طریق یک عملیات زمینی با مشارکت نیروهای دولت یمن، بسیار بعید به نظر می‌رسد. حوثی‌ها در مواضع خود ریشه دوانده‌اند، در جنگ تجربه زیادی کسب کرده‌اند و با زمین کوهستانی منطقه آشنایی دارند. آن‌ها طی ماه گذشته خسارات سنگینی به نیروهای دولتی وارد کرده‌اند.
سال گذشته، ایالات متحده بیش از یک میلیارد دلار برای یک کارزار هفت‌هفته‌ای حملات هوایی علیه حوثی‌ها هزینه کرد. حوثی‌ها در نهایت موافقت کردند که به کشتی‌های آمریکایی در دریای سرخ حمله نکنند، اما همچنان کنترل مواضع خود را حفظ کردند. در همین مدت نیز چندین پهپاد پیشرفته ریپر آمریکا را سرنگون کردند.
حملات آمریکا و اسرائیل نتوانست اعضای رهبری حوثی‌ها را از میان بردارد؛ هرچند برخی فرماندهان و متخصصان فنی این گروه [شهید] شدند.
اگر چیزی تغییر کرده باشد، این است که حوثی‌ها، که شمار نیروهای مسلح آن‌ها ممکن است به ۳۵۰ هزار نفر برسد، اکنون در موقعیت تهاجمی قرار دارند. مؤسسه مطالعات جنگ روز دوشنبه اعلام کرد که این گروه شهر تعز، سومین شهر بزرگ یمن و یک مرکز مهم لجستیکی، را که تحت کنترل دولت قرار دارد، به محاصره درآورده است.
عربستان به دنبال جلب حمایت دیگر کشورها
شاهزاده فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان، و شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع این کشور، به همراه وزیران و فرماندهان نظامی ترکیه و پاکستان، در نشست مربوط به پیمان دفاعی مکه میان سه کشور در ریاض، در ۵ اکتبر شرکت می‌کنند.
عربستان در تلاش است یک ائتلاف بین‌المللی علیه حوثی‌ها تشکیل دهد. متحدان منطقه‌ای این کشور پیشنهاد کمک در قالب سامانه‌های دفاعی را ارائه کرده‌اند. پاکستان هزاران نیروی نظامی برای کمک به دفاع از پادشاهی سعودی اعزام کرده است. مصر نیز اعلام کرده هرگونه حمایتی را که از آن خواسته شود، ارائه خواهد کرد.
عربستان همچنین ممکن است بتواند سامانه‌های پدافند هوایی بیشتری از اروپا و آمریکا خریداری کند؛ به‌ویژه پس از آنکه ذخایر تسلیحاتی تحویل‌گرفته‌شده در آغاز درگیری با ایران کاهش یافت.
اما خود آمریکا نیز با کمبود این سامانه‌ها مواجه است. گزارشی از بازرس کل وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد که کارزار نظامی علیه ایران «به کمبودهای راهبردی در ذخایر تسلیحاتی منجر شده و گلوگاه‌های موجود در ظرفیت صنعتی برای تأمین مجدد مهمات را آشکار کرده است».
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با توجه به نزدیک بودن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره که سه هفته دیگر برگزار می‌شود، تمایلی ندارد کشورش بار دیگر درگیر یک منازعه دیگر در خاورمیانه شود. او درباره احتمال حملات مستقیم آمریکا علیه حوثی‌ها موضع روشنی اتخاذ نکرده، اما این گزینه را نیز رد نکرده است.
مایکل راتنی از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در واشنگتن می‌گوید: «اکراه آمریکا از ورود به این درگیری، این تصور را تقویت می‌کند که ایالات متحده در لحظه‌ای که یک شریک به بیشترین حمایت نیاز دارد، او را رها کرده است.»
راتنی، سفیر پیشین آمریکا در ریاض، این اظهارات را پیش از حملات به فرودگاه مطرح کرده بود. او همچنین افزود: «پادشاهی عربستان تحت حمله قرار دارد و از نظر سیاسی ناچار است پاسخ دهد. اما در نهایت، باید انتظار بازگشت به دیپلماسی را داشته باشیم؛ دیپلماسی‌ای ناقص و رضایت‌بخش‌نباشد، اما با این وجود، تنش‌ها را کاهش می‌دهد.»
چنین روندی ممکن است به باقی ماندن حوثی‌ها در قدرت و تقویت موقعیت آن‌ها در داخل یمن منجر شود.