نخستین پیامک جهان در سال ۱۹۹۲ با عبارت «کریسمس مبارک» ارسال شد؛ داستان پیامی دوکلمه‌ای که تاریخ ارتباطات موبایلی را تغییر داد.
نخستین پیامک جهان در ۳ دسامبر ۱۹۹۲ ارسال شد؛ پیامی دوکلمه‌ای با عبارت «Merry Christmas» که ابتدا صرفاً برای آزمایش یک سامانه مخابراتی فرستاده شد، اما بعدها به نقطه عطفی در تاریخ ارتباطات دیجیتال تبدیل شد.
امروز ارسال یک پیام متنی با چند ضربه روی صفحه گوشی انجام می‌شود؛ اما در ۳ دسامبر ۱۹۹۲، برابر با ۱۲ آذر ۱۳۷۱، فرستادن پیامی کوتاه از طریق شبکه تلفن همراه اتفاقی تازه بود. نیل پاپ‌وُرث، برنامه‌نویس ۲۲ ساله بریتانیایی، نخستین پیامک تاریخ را از طریق شبکه وودافون ارسال کرد. متن پیام فقط دو کلمه بود: Merry Christmas به معنای «کریسمس مبارک».
این پیام به ریچارد جارویس، یکی از کارکنان وودافون، رسید. نکته جالب آن است که پاپ‌وُرث برای ارسال پیام از تلفن همراه استفاده نکرد؛ او متن را با کامپیوتر فرستاد و جارویس آن را روی گوشی موبایل خود دریافت کرد. همین آزمایش ساده بعدها به یکی از رویدادهای شناخته‌شده در تاریخ تلفن همراه تبدیل شد.
پیامکی که قرار نبود تاریخ‌ساز شود
پاپ‌وُرث در آن زمان برای شرکت نرم‌افزاری سما گروپ کار می‌کرد؛ شرکتی که در توسعه سامانه پیامک برای وودافون مشارکت داشت. هدف اصلی پروژه، فراهم‌کردن امکان انتقال پیام‌های کوتاه از طریق شبکه تلفن همراه بود. بنابراین، پیام «کریسمس مبارک» بیش از آنکه تلاشی برای ثبت یک رکورد تاریخی باشد، آزمایشی برای بررسی عملکرد درست سامانه محسوب می‌شد.
جارویس پیام را در مراسم کریسمس شرکت دریافت کرد. گوشی مورد استفاده در آن زمان، در مقایسه با تلفن‌های امروزی، دستگاهی بزرگ و سنگین بود. خبری از نمایشگرهای لمسی، ایموجی‌ها یا اپلیکیشن‌های پیام‌رسان امروزی نبود و تلفن‌های همراه عمدتاً برای برقراری تماس صوتی استفاده می‌شدند.
پاپ‌وُرث بعدها توضیح داد که هنگام ارسال پیام تصور نمی‌کرد در حال رقم‌زدن رویدادی تاریخی است. او فقط می‌خواست مطمئن شود نرم‌افزاری که روی آن کار کرده بود، به‌درستی عمل می‌کند. بااین‌حال، همان آزمایش زمینه را برای گسترش یکی از مهم‌ترین شیوه‌های ارتباطی در دنیای مدرن فراهم کرد.
از پیامک‌های اولیه تا ارتباطات امروزی
ارسال نخستین پیامک در سال ۱۹۹۲ به معنای فراگیرشدن فوری این فناوری نبود. قابلیت ارسال و دریافت پیام متنی روی تلفن‌های همراه به‌تدریج توسعه پیدا کرد. در سال ۱۹۹۳، نوکیا امکان دریافت پیامک را در یکی از گوشی‌های خود ارائه کرد و برای اعلام رسیدن پیام نیز صدایی مشخص در نظر گرفت.
در سال‌های ابتدایی، تبادل پیام میان مشترکان اپراتورهای مختلف به‌سادگی امکان‌پذیر نبود. این محدودیت در سال ۱۹۹۹ برطرف شد و امکان ارسال پیامک میان شبکه‌های مختلف، به گسترش استفاده از این قابلیت کمک کرد.
یکی از ویژگی‌های مهم پیامک، محدودیت طول آن بود. هر پیام معمولاً حداکثر ۱۶۰ کاراکتر ظرفیت داشت؛ محدودیتی که کاربران را به کوتاه‌نویسی و استفاده از مخفف‌هایی مانند LOL تشویق می‌کرد. به‌این‌ترتیب، شیوه‌ای تازه از نوشتار روزمره شکل گرفت که با زبان رسمی و نوشتار طولانی تفاوت داشت.
تایپ‌کردن با صفحه‌کلید عددی گوشی‌های قدیمی نیز به‌اندازه نوشتن با صفحه‌نمایش‌های لمسی امروزی آسان نبود. کاربران برای صرفه‌جویی در زمان و کاهش تعداد کلیدهای فشرده‌شده، اغلب از کلمات کوتاه‌تر و عبارت‌های خلاصه استفاده می‌کردند.
با گذشت زمان، پیامک به یکی از ابزارهای اصلی ارتباطی تبدیل شد؛ از گفت‌وگوهای شخصی و هماهنگی‌های روزانه گرفته تا ارسال رمزهای یک‌بارمصرف، تأیید تراکنش‌های بانکی و اطلاع‌رسانی‌های خودکار. هرچند پیام‌رسان‌هایی مانند واتساپ و تلگرام بخش بزرگی از ارتباطات نوشتاری را به بستر اینترنت منتقل کردند، پیامک همچنان در بسیاری از خدمات ضروری کاربرد دارد.
نخستین پیامک تاریخ چگونه به یک NFT تبدیل شد؟
اهمیت تاریخی این پیامک باعث شد وودافون در سال ۲۰۲۱ نسخه‌ای دیجیتال از آن را در قالب توکن غیرقابل‌معاوضه یا NFT به حراج بگذارد. این نوع دارایی دیجیتال با استفاده از فناوری بلاک‌چین ثبت می‌شود و می‌تواند مالکیت یک نسخه مشخص از یک اثر یا دارایی دیجیتال را نشان دهد.
حراج در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱ برگزار شد. خریدار، نسخه‌ای دیجیتال و بازسازی‌شده از پروتکل ارتباطی پیام تاریخی را دریافت می‌کرد؛ نه مالکیت انحصاری فناوری پیامک یا حق استفاده از آن را.
مبلغ حاصل از این حراج، یعنی ۱۰۷ هزار یورو، به کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اهدا شد تا برای حمایت از آوارگان و پناهندگان مورد استفاده قرار گیرد.
داستان نخستین پیامک جهان نشان می‌دهد که برخی از تغییرات بزرگ فناوری، از آزمایش‌هایی بسیار ساده آغاز می‌شوند. پیام دوکلمه‌ای نیل پاپ‌وُرث نه محصولی آماده برای استفاده عمومی بود و نه با هدف تغییر شیوه زندگی مردم ارسال شد؛ تنها قرار بود عملکرد یک سامانه تازه را آزمایش کند. بااین‌حال، این پیام کوتاه به بخشی از تاریخ ارتباطات تبدیل شد؛ تاریخی که بعدها با گسترش اینترنت، گوشی‌های هوشمند و پیام‌رسان‌های دیجیتال ادامه یافت.