حوزه/ جنگ، صحنه تئاتر غزه را ویران کرد، اما نتوانست قلم علی ابویاسین را خاموش کند؛ هنرمندی که از دل آوارها نوشت و جایزه «نویسنده شجاعت» سال ۲۰۲۶ را به مردم سرزمینش تقدیم کرد.
به گزارش سرویس بین‌الملل خبرگزاری حوزه، در این روایت کوتاه، از رنج و ایستادگی هنرمندی می‌گوییم که جنگ، خانه و صحنه هنرش را ویران کرد، اما عشق به سرزمین و مردمش را از او نگرفت.
علی ابویاسین، بازیگر، کارگردان و نمایشنامه‌نویس فلسطینی اهل غزه، عنوان «نویسنده شجاعت» سال ۲۰۲۶ را دریافت کرد. او این جایزه را به مردم غزه و همه نویسندگانی تقدیم کرد که از آزادی و حقیقت دفاع می‌کنند.
ابویاسین پس از دریافت این عنوان گفت: «من هرگز برای به‌دست‌آوردن جایزه ننوشتم؛ نوشتم، چون باور دارم مرگِ بی‌صدا اتفاق می‌افتد، اما صداهای ما هرگز نمی‌میرند.»
جایزه‌ای برای دفاع از آزادی بیان
ژاکلین رز، نویسنده بریتانیایی و برنده جایزه «بن پینتر» در سال ۲۰۲۶، شامگاه پنجشنبه ۸ اکتبر، نام علی ابویاسین را به‌عنوان برنده عنوان «نویسنده شجاعت» اعلام کرد. این مراسم در کتابخانه بریتانیا در لندن برگزار شد.
جایزه «بن پینتر» در سال ۲۰۰۹ به یاد هارولد پینتر، نمایشنامه‌نویس بریتانیایی، پایه‌گذاری شد. این جایزه هر سال به نویسنده‌ای تعلق می‌گیرد که از آزادی بیان دفاع می‌کند و گاهی در این راه، امنیت و آسایش خود را به خطر می‌اندازد. برنده عنوان «نویسنده شجاعت» نیز جایزه خود را با برنده اصلی جایزه بن پینتر تقسیم می‌کند.
ژاکلین رز در توصیف آثار ابویاسین، او را «راوی همیشگی خشونت و بی‌رحمی زندگی فلسطینیان» خواند و نوشته‌هایش را ندایی برای عدالت، فریادی از خشم و جست‌وجویی معنوی دانست.
از اردوگاه آوارگان تا صحنه تئاتر
علی ابویاسین ۶۲ سال دارد و در اردوگاه آوارگان الشاطئ در شهر غزه بزرگ شده است. علاقه او به هنر از نوجوانی شکل گرفت؛ زمانی که نوشتن نمایشنامه را آغاز کرد و به یادگیری ساز عود پرداخت. فعالیت حرفه‌ای‌اش در عرصه تئاتر نیز از سال ۱۹۹۰ آغاز شد.
او در سال ۲۰۰۴ برای ایفای نقش «ابوعرب» در جشنواره‌ای در تونس، جایزه بهترین بازیگر را دریافت کرد. در همان سال، همکاری با تئاتر سعید المسحال در شهر غزه را آغاز کرد؛ مجموعه‌ای که در حملات هوایی اسرائیل در سال ۲۰۱۸ ویران شد.
ابویاسین از سال ۲۰۰۸ با گروه تئاتر عشتار نیز همکاری داشته است. او در همین مجموعه، نسخه اولیه اثر «مونولوگ‌های غزه» را توسعه داد و کارگردانی کرد.
بااین‌حال، فعالیت هنری او همواره آسان نبود. از دهه ۱۹۹۰، برخی نمایشنامه‌هایش با ممنوعیت یا محدودیت اجرا روبه‌رو شدند. در سال ۲۰۱۹ نیز محدودیت‌های سفر مانع از حضور او در نخستین نمایش مستند «غزه» در جشنواره فیلم مستند ساندنس شد؛ فیلمی که ابویاسین یکی از شخصیت‌های اصلی آن بود.
وقتی جنگ، صحنه تئاتر را خاموش کرد
برای ابویاسین، تئاتر تنها یک هنر نیست؛ عرصه‌ای برای شادی، آگاهی، فرهنگ، انسانیت، زیبایی و سازندگی است. اما با آغاز جنگ غزه، شرایط به‌گونه‌ای تغییر کرد که دیگر امکان فعالیت در این عرصه را نداشت.
او در آن روزها نوشتن را راهی برای ثبت آنچه بر مردم سرزمینش می‌گذشت، می‌دانست و می‌گفت: «اکنون فقط به نوشتن بسنده می‌کنم، زیرا باور دارم ثبت هنری آنچه اتفاق می‌افتد، ضروری است.»
ابویاسین معتقد بود فاجعه‌ای که فلسطینیان با آن روبه‌رو شده‌اند، چندین برابر فاجعه سال ۱۹۴۸ است. او در توصیف شرایط بازماندگان جنگ افزود: «کسی که مرده، دیگر مرده است؛ اما مشکل بزرگ‌تر، کسانی هستند که زنده مانده‌اند.»
با ادامه جنگ، نوشتن نمایشنامه جای خود را به ثبت و مستندسازی رویدادها داد. ابویاسین در دوران آوارگی فیلمنامه‌هایی نوشت و آن‌ها را پنهان کرد تا از بین نروند.
او درباره روزهایی که جنگ، امکان فعالیت تئاتری را از میان برده بود، گفت: «تئاتری وجود نداشت؛ غیرممکن بود که تئاتری وجود داشته باشد، چون غزه در حال ویران‌شدن بود.»
بازگشت به صحنه، در میان ویرانه‌ها
باوجود همه دشواری‌ها، ابویاسین بار دیگر به صحنه تئاتر بازگشت. نمایش «۵۰ دقیقه در غزه» به کارگردانی او، در آوریل ۲۰۲۶ و پس از برگزاری یک کارگاه نویسندگی شکل گرفت.
بازیگران ابتدا در چادرها تمرین کردند و سپس تمرین‌های خود را به یک کافه آسیب‌دیده بردند. دکور نمایش نیز با چوب و پارچه چادرها ساخته شد؛ امکاناتی محدود که مانع از بازگشت هنرمندان به صحنه نشد.
این نمایش در ۱۹ ژوئیه در شهر غزه روی صحنه رفت و پس از آن در نقاط مختلف نوار غزه اجرا شد.
یکی دیگر از نمایشنامه‌های ابویاسین نیز در برنامه «فردا روزی فلسطینی خواهد بود» قرار گرفت؛ مجموعه‌ای شامل ۹ نمایش که گروه تئاتر ۵۰۳ در ژوئن ۲۰۲۶ در لندن اجرا کرد.
جنگ در وجود من است
ابویاسین می‌گوید چهار یا پنج بار از مرگ نجات یافته است. در میان خاطرات تلخ جنگ، روزهایی را به یاد می‌آورد که پسرش زیر آوار گرفتار شد و خانه‌اش هدف بمباران قرار گرفت.
او با اشاره به تجربه تلخ آن روزها می‌گوید: «ما به‌طور اتفاقی زنده ماندیم و کسانی هم که جان باختند، به‌طور اتفاقی مردند.»
این هنرمند فلسطینی چند هفته پیش از غزه خارج شد و از طریق یک فرصت اقامت هنری به فرانسه رفت. هم‌زمانی سفرش با مراسم اهدای جایزه نیز امکان حضور در این مراسم را برای او فراهم کرد.
ابویاسین شش فرزند و ۱۶ نوه دارد که همگی در غزه زندگی می‌کنند؛ به‌جز یکی از پسرانش که او نیز بازیگر است و در فرانسه زندگی می‌کند.
با وجود خروج از غزه، فاصله جغرافیایی نتوانسته است او را از رنج‌های سرزمینش جدا کند. ابویاسین درباره پیوند خود با جنگ و غزه می‌گوید: «در حقیقت، من از جنگ خارج نشده‌ام؛ جنگ در وجود من است و غزه نیز در وجود من است.»
او جایزه «نویسنده شجاعت» را افتخاری بزرگ می‌داند، اما معتقد است این افتخار تنها متعلق به خودش نیست؛ بلکه به غزه، فلسطین و همه مردم فلسطین تعلق دارد.
یکی از سخنگویان سازمان برگزارکننده جایزه نیز با اشاره به محدودیت‌های رفت‌وآمد نویسندگان غزه، خاطرنشان کرد که آنان از جمله افرادی هستند که در جهان با کمترین آزادی جابه‌جایی روبه‌رو هستند.
ابویاسین در بیان خواسته مردم غزه، بر سادگی آرزوهای آنان تأکید می‌کند: «ما در غزه رؤیاهای ساده‌ای داریم؛ فقط کمی آزادی می‌خواهیم.»
پیامی برای هنرمندان غزه؛ به امید وفادار بمانید
ابویاسین هنرمندان غزه را خانواده بزرگ خود می‌داند و در پیامی به آنان می‌گوید:
«به قلم‌های خود وفادار بمانید و به آن صحنه بزرگ تئاتر وفادار باشید. تئاتر را زنده نگه دارید. گشایش در راه است؛ به امید چنگ بزنید.»نکته: در این بازنویسی تلاش کردم روایت طبیعی‌تر باشد و نقل‌قول‌ها در جای مناسب خود قرار بگیرند؛ بااین‌حال، برای انتشار خبری، بهتر است عین عبارت‌های نقل‌شده با متن اصلی تطبیق داده شوند.
منبع: الجزیره