یک وکیل دادگستری گفت: ارجاع هوشمند پرونده‌ها در قوه قضاییه، با تسریع رسیدگی، توزیع متوازن پرونده‌ها و پیشگیری از فساد، گامی در جهت افزایش شفافیت و ارتقای کارآمدی نظام قضایی است.
آرمان عاشوریان، وکیل دادگستری، در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری میزان قرار داد نوشت: ارجاع هوشمند پرونده در قوه قضاییه، با بهره‌گیری از زیرساخت‌های الکترونیکی و قواعد مشخص برای توزیع پرونده‌ها، گامی در جهت تسریع روند رسیدگی، کاهش فرایند‌های اداری و توزیع متوازن‌تر پرونده‌ها میان شعب قضایی است. نتیجه عملی این تحول، کاهش زمان ارجاع، افزایش شفافیت در فرایند توزیع پرونده‌ها و استفاده کارآمدتر از ظرفیت شعب است. این شیوه همچنین می‌تواند از انباشت نامتوازن پرونده‌ها جلوگیری کند و زمینه ارائه خدمات قضایی منظم‌تر و سریع‌تر به شهروندان را فراهم سازد.
هوشمندسازی نظام قضایی تنها به الکترونیکی‌کردن اقدامات اداری محدود نیست؛ هدف اصلی، بهره‌گیری از داده‌ها و فناوری برای ارتقای کارآمدی، دقت و سرعت در ارائه خدمات قضایی است. یکی از حوزه‌های مهم این تحول، ارجاع پرونده‌ها به شعب رسیدگی‌کننده است. در روش‌های سنتی، بخشی از فرایند ارجاع به اقدامات دستی و تشریفات اداری وابسته بود. ارجاع هوشمند با استفاده از قواعد تعریف‌شده و اطلاعات سامانه‌ای می‌کوشد این فرایند را منظم‌تر، سریع‌تر و شفاف‌تر کند.
مزایای ارجاع هوشمند پرونده
۱. تسریع در فرایند ارجاع پرونده‌ها
خودکارسازی مراحل ارجاع، زمان لازم برای اقدامات اداری را کاهش می‌دهد و امکان آغاز سریع‌تر فرایند رسیدگی را فراهم می‌کند.
۲. توزیع متوازن‌تر پرونده‌ها میان شعب
بهره‌گیری از قواعد مشخص و اطلاعات مربوط به وضعیت شعب، می‌تواند به توزیع مناسب‌تر پرونده‌ها کمک کند و از تمرکز نامتوازن حجم کار در برخی شعب بکاهد.
۳. کاهش مداخلات دستی و خطا‌های اداری
کاهش وابستگی به اقدامات دستی، احتمال بروز برخی خطا‌های اجرایی را محدود می‌کند و فرایند ارجاع را منظم‌تر و قابل اتکاتر می‌سازد.
۴. افزایش شفافیت و قابلیت نظارت
ثبت الکترونیکی مراحل ارجاع، امکان پیگیری و نظارت بر فرایند توزیع پرونده‌ها را تقویت می‌کند و زمینه مدیریت دقیق‌تر عملکرد واحد‌های قضایی را فراهم می‌آورد.
۵. استفاده بهینه از ظرفیت نظام قضایی
دسترسی به اطلاعات و امکان مدیریت منظم‌تر جریان پرونده‌ها، به برنامه‌ریزی بهتر منابع انسانی و اداری کمک می‌کند و می‌تواند در کاهش اطاله دادرسی مؤثر باشد.
۶. پیشگیری از فساد و تقویت اعتماد عمومی
یکی از آثار مهم ارجاع هوشمند، پیشگیری از فساد در فرایند توزیع پرونده‌هاست. وقتی ارجاع بر پایه قواعد مشخص، داده‌های سامانه‌ای و ثبت الکترونیکی انجام می‌شود، زمینه برای اعمال نفوذ، تبعیض، رانت و دخالت‌های غیرقانونی در انتخاب شعبه یا قاضی رسیدگی‌کننده به حداقل می‌رسد. شفافیت مراحل ارجاع و قابلیت رهگیری آن، امکان نظارت دقیق‌تر را فراهم می‌کند و مانع شکل‌گیری مسیر‌های پنهان برای هدایت پرونده‌ها می‌شود. این ویژگی، اعتماد عمومی به نظام قضایی را تقویت می‌کند و عدالت را از مرحله نخست توزیع پرونده تا صدور رأی، قابل اتکاتر می‌سازد.
ارجاع هوشمند پرونده زمانی بیشترین کارآمدی را خواهد داشت که در کنار سرعت و نظم اداری، اصول قانونی ارجاع، صلاحیت مراجع قضایی و استقلال مقام قضایی نیز رعایت شود. ارزش این تحول در آن است که با کاهش اقدامات غیرضروری و تقویت نظارت‌پذیری، فاصله میان ثبت پرونده و آغاز رسیدگی را کاهش دهد. در این چارچوب، فناوری جایگزین تشخیص قضایی نیست؛ بلکه ابزاری برای مدیریت دقیق‌تر فرایند ارجاع و استفاده مؤثرتر از امکانات موجود است.
ارجاع هوشمند پرونده یکی از ظرفیت‌های مهم تحول دیجیتال در نظام قضایی است. تسریع در ارجاع، توزیع متوازن‌تر پرونده‌ها، کاهش خطا‌های اداری، افزایش شفافیت و بهبود مدیریت ظرفیت شعب، از مهم‌ترین مزایای آن به شمار می‌روند. توسعه این رویکرد، همراه با رعایت ضوابط قانونی و تکمیل زیرساخت‌های اطلاعاتی، می‌تواند به ارتقای کارآمدی دستگاه قضایی و تسریع دسترسی شهروندان به عدالت کمک کند. ارزش اصلی این تحول در آن است که فناوری را در خدمت رسیدگی منظم‌تر، سریع‌تر و شفاف‌تر به دعاوی قرار می‌دهد و در همین مسیر، از شکل‌گیری زمینه‌های فساد در توزیع پرونده‌ها نیز جلوگیری می‌کند.